jadid ma'rifatparvarlarining o'lkai jtimoiy-ma'naviy hayotida tutgan o'rni

PDF 13 стр. 2,1 МБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,1 МБ

Тип файла PDF

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

* ma'rifat va siyosiy uyg`onish davrlari • mirzo ulug‘bek - davlat arbobi va buyuk olim • jadid ma’rifatparvarlarining o‘lka ijtimoiy-ma’naviy hayotida tutgan o‘rni • “qayta qurish” yillarida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat 1 * mirzo ulug‘bek – davlat arbobi va buyuk olim mirzo ulug‘bek (to‘liq ismi: muhammad tarag‘ay ulug‘bek ibn shohruh) 1394-yil 22-mart kuni eronning sultoniya shahrida tavallud topgan. u buyuk sarkarda amir temurning nabirasi va temuriylar sulolasining yirik vakili shohruh mirzoning o‘g‘lidir. yoshligidan ilm-fanga, ayniqsa, matematika va astronomiyaga katta qiziqish bilan qaragan. ulug‘bekning eng mashhur ilmiy asari — “ziji jadidi ko‘ragoniy” (yoki “ulug‘bek zijlari”) bo‘lib, unda: • 1018 ta yulduzning joylashuvi aniq o‘lchab yozilgan, • yil uzunligi (365 kun, 6 soat, 10 daqiqa, 8 soniya) nihoyatda aniqlik bilan hisoblangan, • bu natijalar yevropada kopernikgacha bo‘lgan davrda eng to‘g‘ri astronomik ma’lumotlar sifatida e’tirof etilgan. 2 * jadid ma’rifatparvarlarining o‘lkai jtimoiy- ma’naviy hayotida tutgan o‘rni xix asr oxiri va xx asr boshlarida turkiston …

2 / 13

ashni shakllantirish. • o‘zbek tilini rivojlantirish, yangi matbuotni yaratish. * “qayta qurish” yillarida o‘zbekistondagi ijtimoiy- siyosiy vaziyat “qayta qurish” (ruscha: perestroika) yillari — bu 1980- yillarning o‘rtalarida sssrda boshlangan, siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy hayotni isloh qilishga qaratilgan davr bo‘lib, o‘zbekistonda ham katta o‘zgarishlarga sabab bo‘lgan * • 1985-yilda m. s. gorbachyov sssr rahbari bo‘lib, “qayta qurish”, “oshkoralik” (glasnost) va “demokratlashtirish” siyosatini e’lon qildi. • bu siyosat iqtisodiyotni tiklash, korrupsiyaga qarshi kurashish va jamiyatda erkin fikr bildirishga yo‘l ochishni maqsad qilgan edi. • 1983–1989-yillarda o‘zbekiston ssrni inomjon usmonxo‘jayev, so‘ngra rafiq nishonov boshqargan. • bu davrda respublika rahbariyati markazdan, ya’ni moskva siyosatidan to‘liq mustaqil bo‘la olmagan. • moskva tomonidan “korrupsiya”ni yo‘qotish shiori ostida o‘zbekistondagi ko‘plab rahbarlar “paxta planini soxtalashtirish”da ayblandi. • qayta qurish davri milliy ong va o‘zlikni anglashning kuchayishi davri bo‘ldi. • “birlik” xalq harakati (1988-yil) tashkil topdi — u o‘zbekistonning ekologik, ijtimoiy, madaniy va siyosiy mustaqilligini talab qildi. • “o‘zbekiston …

3 / 13

olimlarni saroyga to‘plab, ilmiy tadqiqotlarni davlat homiyligiga olgan. • “ziji jadidi ko‘ragoniy” asarining ilmiy qiymati o‘sha davr yevropa astronomiyasi bilan qiyoslanganda qanday edi? u yevropadagi kopernikgacha bo‘lgan davr astronomiyasi darajasidan ham yuqori bo‘lgan. • mirzo ulug‘bek ilmiy faoliyatida tajriba va kuzatuvlarning o‘rni nimada namoyon bo‘lgan? u kuzatuvlarga asoslangan aniq hisob-kitoblar olib borgan, nazariy emas, amaliy ilmga tayanilgan. • ulug‘bek tomonidan asos solingan samarqand rasadxonasining o‘ziga xos me’moriy va ilmiy tuzilishi qanday edi? u aylana shaklida qurilgan, 40 metrlik radiusga ega bo‘lgan seksant asosiy asbob sifatida joylashtirilgan. • “ziji jadidi ko‘ragoniy”da nechta yulduz koordinatasi hisoblab chiqilgan edi? 1018 ta yulduz koordinatasi aniqlangan. • ulug‘bek ilmiy maktabining sharq ilm- fan tarixidagi o‘rni nimada ko‘rinadi? u yangi astronomik maktab yaratdi, bu maktabdan keyinchalik ko‘plab olimlar yetishib chiqqan. • mirzo ulug‘bekning ilmiy merosi keyingi asrlarda qanday davom ettirilgan? uning asarlari yevropa va osiyo astronomlari tomonidan tarjima qilinib, ilmiy asos sifatida foydalanilgan. • ulug‘bekning siyosiy …

4 / 13

ko‘rsatgan? ilmiy faoliyat pasaydi, siyosiy beqarorlik kuchaydi, ilmiy maktablar tanazzulga yuz tutdi. • mirzo ulug‘bekning ilmiy faoliyatida matematikaning o‘rni qanday edi? u trigonometriya, sinuslar jadvali va burchak o‘lchovlarini astronomik hisoblarda qo‘llagan. • bugungi kunda mirzo ulug‘bek merosi qanday shakllarda e’tirof etilgan? uning nomi bilan universitetlar, yodgorliklar, ko‘chalar ataladi; asarlari xalqaro ilmiy meros sifatida tan olingan. * jadidlar (test) 9 “jadid” so‘zining lug‘aviy ma’nosi nima? a) qadimgi b) yangilik tarafdori c) ma’rifatli d) mustaqil jadidchilik harakati qaysi davrda shakllandi? a) xviii asrda b) xix asrning oxiri – xx asr boshlarida c) xx asr o‘rtalarida d) xx asr oxirida jadidlar faoliyatining asosiy maqsadi nima edi? a) diniy siyosatni kuchaytirish b) ilm-fan, ma’rifat va milliy uyg‘onishni rivojlantirish c) faqat adabiyot bilan shug‘ullanish d) harbiy tuzumni mustahkamlash jadid maktablari eski maktablardan nimasi bilan farq qilgan? a) faqat diniy fanlar o‘qitilgan b) yangi o‘qitish usuli va dunyoviy fanlar joriy etilgan c) faqat erkaklar o‘qigan d) …

5 / 13

ishi” davrida ko‘plab rahbarlar jazolangan? • o‘zbek tiliga davlat tili maqomi qachon berilgan? • “davlat tili to‘g‘risida”gi qonun qaysi yilda qabul qilingan? • 1989-yilda o‘zbekiston rahbari kim edi? • “birlik” xalq harakati qachon tashkil topgan? • “birlik” harakatining maqsadi nima edi? • qayta qurish davrida o‘zbekistonda qaysi ekologik muammo eng dolzarb bo‘lgan? • o‘zbekiston qachon suverenitet (mustaqillik) to‘g‘risidagi qonunni qabul qilgan? • qayta qurish davrida matbuotda qanday o‘zgarishlar bo‘ldi? • qayta qurish davri o‘zbekiston tarixida qanday ahamiyat kasb etgan? • qayta qurish yillari o‘zbekistonning mustaqillikka erishish jarayoniga qanday ta’sir ko‘rsatgan? * xronologik topshiriq: mirzo ulug‘bek — davlat arbobi va buyuk olim quyidagi voqealarni to‘g‘ri xronologik ketma-ketlikda joylashtiring: a) mirzo ulug‘bek samarqandda “ulug‘bek madrasasi”ni tashkil etadi. b) ulug‘bek rasadxonasida yirik ilmiy kuzatishlar olib boradi. c) mirzo ulug‘bek taxtga chiqadi. d) “ziji jadidi ko‘ragoniy” asari yaratiladi. jadid ma’rifatparvarlarining o‘lka ijtimoiy- ma’naviy hayotidagi o‘rni quyidagi voqealarni vaqt tartibida joylashtiring: a) mahmudxo‘ja behbudiy “padarkush” …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jadid ma'rifatparvarlarining o'lkai jtimoiy-ma'naviy hayotida tutgan o'rni"

* ma'rifat va siyosiy uyg`onish davrlari • mirzo ulug‘bek - davlat arbobi va buyuk olim • jadid ma’rifatparvarlarining o‘lka ijtimoiy-ma’naviy hayotida tutgan o‘rni • “qayta qurish” yillarida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat 1 * mirzo ulug‘bek – davlat arbobi va buyuk olim mirzo ulug‘bek (to‘liq ismi: muhammad tarag‘ay ulug‘bek ibn shohruh) 1394-yil 22-mart kuni eronning sultoniya shahrida tavallud topgan. u buyuk sarkarda amir temurning nabirasi va temuriylar sulolasining yirik vakili shohruh mirzoning o‘g‘lidir. yoshligidan ilm-fanga, ayniqsa, matematika va astronomiyaga katta qiziqish bilan qaragan. ulug‘bekning eng mashhur ilmiy asari — “ziji jadidi ko‘ragoniy” (yoki “ulug‘bek zijlari”) bo‘lib, unda: • 1018 ta yulduzning joylashuvi aniq o‘lchab yozilgan, • yil uzunligi (365 kun...

Этот файл содержит 13 стр. в формате PDF (2,1 МБ). Чтобы скачать "jadid ma'rifatparvarlarining o'lkai jtimoiy-ma'naviy hayotida tutgan o'rni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jadid ma'rifatparvarlarining o'… PDF 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram