jadid ma'rifatparvarlarining oʻlka ijtimoiy-ma'naviy hayotida tutgan oʻrni

PPTX 13 pages 77.3 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 77.3 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

ijtimoiy fanlar fakulteti “psixologiya” yo‘nalishi (sirtqi) talabasi sadikova saodatning axborot texnologiyalari fanidan “axborot texnologiyalarining rivojlanish tarixi” mavzusida tayyorlagan mustaqil ishi ijtimoiy fanlar fakulteti “psixologiya” yo‘nalishi (sirtqi) talabasi __________________ning o‘zbekistonning eng yangi tarixi fanidan “jadid ma'rifatparvarlarining oʻlka ijtimoiy-ma'naviy hayotida tutgan oʻrni.” mavzusida tayyorlagan prezentatsiyasi “jadid ma'rifatparvarlarining oʻlka ijtimoiy-ma'naviy hayotida tutgan oʻrni.” reja: jadidchilik harakatining paydo bo‘lishi va maqsadi jadid adabiyoti namoyondalari abdurauf fitratning jadidchilikdagi ro‘li xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1. jadidchilik harakatining paydo bo‘lishi va maqsadi. jadidchilik harakati — bu 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida markaziy osiyoda, xususan, turkiston o‘lkasida paydo bo‘lgan ma'rifatparvarlik va islohotchilik harakatidir. bu harakat asosan musulmon jamiyatlarini yangilash, ularni zamonaviy fan, taʼlim va madaniyatga moslashtirishga qaratilgan edi. jadidchilik harakatining paydo bo‘lish sabablari: rossiya mustamlakachiligi ta’siri: turkiston 19-asrning ikkinchi yarmida rossiya imperiyasi tarkibiga kirgach, bu hududda siyosiy, iqtisodiy va madaniy o‘zgarishlar yuz berdi. mahalliy aholi eski usulda yashayotgan bir paytda, rossiya orqali yevropa taraqqiyoti haqida xabardor bo‘la boshladi. eski …

2 / 13

g‘oyalarini targ‘ib qilishga xizmat qildi. jadidchilik harakatining asosiy maqsadlari: ta’lim tizimini isloh qilish (yangi usul maktablar — "usuli jadid" maktablarini tashkil etish); ayollar va bolalarning savodxonligini oshirish; diniy aqidaparastlik va johillikka qarshi kurashish; o‘zlikni anglash va milliy uyg‘onish g‘oyasini targ‘ib qilish; bosma matbuot orqali xalqni yangicha fikrlashga chaqirish. jadid adabiyoti namoyondalari 1. mahmudxo‘ja behbudiy (1875–1919) ijodi va ahamiyati: jadidlar orasida eng birinchi teatr dramasi muallifi. “padarkush” asari orqali jamiyatdagi johillik va keksalarning nohaq qarorlarini fosh etadi. “besh kunlik dunyo” — bu hayotning foniyligini, aql bilan yashash lozimligini targ‘ib qiluvchi doston. matbuot islohoti: 1906-yilda “taraqqiy”, 1914-yilda “oyina” gazetalarini chiqardi. jurnalist sifatida jamiyatni uyg‘otishga katta hissa qo‘shdi. diniy mutaassiblikka qarshi turdi. 2. abdulla avloniy (1878–1934) ijodi va ahamiyati: “turkiy guliston yoxud axloq” (1913) — axloq, tarbiya va ma’naviyat haqidagi ilk darsliklardan biri. “adabiyot yoxud milliy she’rlar” — o‘zbek adabiyotida adabiy tanqidiy qarashlar uchun asos bo‘lgan. shoir, pedagog, muallim va teatr arbobi. “jaholat …

3 / 13

lariga” — yoshlarga murojaat qilib, ilm va mehnatga chorlaydi. sovet bosqini va mustabid siyosatga qarshi “yashirin” yo‘sinda kurashdi. u she’rlarida dard, ozodlik, millat g‘amini kuyladi. 5. cholpon (abdulhamid sulaymon o‘g‘li) (1893–1938) ijodi va mavzulari: shoir va proza ustasi. “uyg‘onish” — xalqni uyg‘otishga chaqiruvchi she’riy to‘plam. “kecha va kunduz” (1936) — o‘zbek adabiyotidagi ilk realistik roman, unda ayollar erkinligi, jamiyatdagi zulm tasvirlanadi. “o‘zbek yoshlariga” — yoshlarga murojaat qilib, ilm va mehnatga chorlaydi. sovet bosqini va mustabid siyosatga qarshi “yashirin” yo‘sinda kurashdi. u she’rlarida dard, ozodlik, millat g‘amini kuyladi. 6. abdulla qodiriy (1894–1938) adabiy yondashuvi: “o‘tkan kunlar” (1925) — ilk tarixiy roman. 19-asr buxoro amirligi zamonini tasvirlaydi. “mehrobdan chayon” — diniy zo‘ravonlik, riyo va johillikka qarshi asar. cholpon bilan birgalikda jadid adabiyotini badiiy yetuklik darajasiga olib chiqdi. jamiyat islohoti, milliy o‘zlik, tarixiy xotira g‘oyalari bilan jadid adabiyotining asosiy yo‘nalishlarini boyitdi. abdurauf fitratning jadidchilikdagi ro‘li 1. jadid g‘oyalarining nazariy asoschisi fitrat jadidchilik harakatining …

4 / 13

adi. “qiyomat” dramasi orqali ruhoniylar va diniy zo‘ravonlikni keskin fosh etadi. 4. til va adabiy islohotchi fitrat o‘zbek adabiy tilining asoschilaridan biridir. “til – millat ko‘zgusidir” degan tamoyilga amal qilib, asarlarida xalq tilini ommaviylashtirdi. u adabiy asarlari bilan o‘zbek tilini nasr, drama, publitsistika janrlarida boyitdi. 5. teatr va dramaturgiya rivojiga hissa u “oila”, “qiyomat”, “chin sevgi” kabi sahna asarlari orqali jamiyatdagi muammolarni ochiq fosh qildi. uning teatr asarlari orqali ayollar erkinligi, zamonaviy oila, ilm-fan targ‘ib qilindi. teatrni millatni uyg‘otish quroli deb ko‘rdi. 6. davlat islohotchisi va siyosatchi sifatida fitrat buxoro xalq sovet respublikasining ta’lim vaziri, keyinchalik tashqi ishlar vaziri lavozimlarida ishlagan. u buxoro madrasalarini zamonaviy bilimlar bilan boyitishga uringan. yangi usul maktablari ochilishini qo‘llab-quvvatlagan, “musulmonlar majlisi” faol a’zolaridan bo‘lgan. 7. jadid matbuotining faoli fitrat istanbulda “taraqqiy” gazetasi bilan hamkorlik qilgan. o‘zbekiston, buxoro va afg‘onistonda chiqarilgan gazetalar orqali jamiyat, ma’rifat, siyosiy yangilik haqida yozgan. publitsistikasi orqali xalqni uyg‘otishga intilgan. abdurauf fitratning …

5 / 13

anlar. ayniqsa, abdurauf fitratning bu yo‘ldagi mehnati meni juda hayratda qoldirdi. uning asarlarida nafaqat ilm, balki yurak nidosi, og‘riq, mas’uliyat, vijdon bor. fitrat o‘z davrini o‘zgartirishga, xalqini uyg‘otishga harakat qilgan, shuning uchun ham u o‘qituvchi, siyosatchi, adib, hatto sahna orqali so‘zlaguvchi ham bo‘la oldi. u ayollarning huquqi haqida ham, yoshlarning tarbiyasi, dinning asl mohiyati haqida ham gapirdi — bu meni juda ilhomlantirdi. jadidlar xalqni kuch bilan emas, ilm bilan o‘zgartirmoqchi bo‘lgan. men ham shu yondashuvni o‘zim uchun ibrat deb bilaman. bugun biz ulardan o‘rganishimiz, ularning orzularini davom ettirishimiz kerak. fitrat va boshqa jadidlarning merosi — bu o‘tmish emas, bu hozirgi kun uchun ham yo‘lchi yulduzdir. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati jadidlar to‘plami. toshkent, 2008. – 432 bet. (abdurauf fitrat haqidagi ma’lumotlar: 125-142 betlar) abdurauf fitrat. asarlar to‘plami. toshkent, 2010. – 320 bet. (jadidchilikdagi roli haqida: 30-55 betlar) zaynabidin abdirashidov. fitrat va buxoroda jadidchilik. “o‘zbek tili va adabiyoti”, 2019, №4. – 12-24 betlar. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jadid ma'rifatparvarlarining oʻlka ijtimoiy-ma'naviy hayotida tutgan oʻrni"

ijtimoiy fanlar fakulteti “psixologiya” yo‘nalishi (sirtqi) talabasi sadikova saodatning axborot texnologiyalari fanidan “axborot texnologiyalarining rivojlanish tarixi” mavzusida tayyorlagan mustaqil ishi ijtimoiy fanlar fakulteti “psixologiya” yo‘nalishi (sirtqi) talabasi __________________ning o‘zbekistonning eng yangi tarixi fanidan “jadid ma'rifatparvarlarining oʻlka ijtimoiy-ma'naviy hayotida tutgan oʻrni.” mavzusida tayyorlagan prezentatsiyasi “jadid ma'rifatparvarlarining oʻlka ijtimoiy-ma'naviy hayotida tutgan oʻrni.” reja: jadidchilik harakatining paydo bo‘lishi va maqsadi jadid adabiyoti namoyondalari abdurauf fitratning jadidchilikdagi ro‘li xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1. jadidchilik harakatining paydo bo‘lishi va maqsadi. jadidchilik harakati — bu 19-asr oxiri va 20-asr b...

This file contains 13 pages in PPTX format (77.3 KB). To download "jadid ma'rifatparvarlarining oʻlka ijtimoiy-ma'naviy hayotida tutgan oʻrni", click the Telegram button on the left.

Tags: jadid ma'rifatparvarlarining oʻ… PPTX 13 pages Free download Telegram