shayboniylar hokimyati

PPTX 23 pages 1.8 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

o`zbekiston respublikasi oliy ta`lim fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat sharqshunoslik unverseteti referat fan: o‘zbekiston tarixi mavzu: shayboniylar hokimyatini qonuniylashtirishda ulomolar va diniy muassasalarning roli. talaba: sh.qahramonov toshkent -2025 shayboniylar hokimyatini qonuniylashtirishda ulomolar va diniy muassasalarning roli. kirish xvi asr boshlarida movarounnahrda siyosiy parokandalik kuchaygan, temuriylar davlati zaiflashgan bir paytda shayboniyxon boshchiligidagi o‘zbek qabilalari siyosiy maydonga kirib keldi. 1500-yilda shayboniyxon samarqandni egallab, o‘z hokimiyatini mustahkamlashga kirishdi. shu davrda ulamolar, shayxlar va diniy arboblar yangi hokimiyatni qonuniylashtirishda muhim rol o‘ynadilar. ularning diniy fatvolari shayboniylar sulolasining siyosiy asosini mustahkamladi. siyosiy vaziyat va hokimiyatning diniy asosga ehtiyoji temuriylar davridan keyin hokimiyat legitimligi masalasi keskin muhokama qilinar edi. shayboniylar yangi sulola sifatida siyosiy hukmronlikni “shariat asosida” o‘rnatishlari zarur edi. ular diniy rahbarlarning e’tirofini olish orqali xalq orasida obro‘ topishga intildilar. ayniqsa, movarounnahrdagi naqshbandiya tariqati shayxlari shayboniylar hokimiyatini ma’naviy jihatdan qo‘llab-quvvatlagan. ulamolar faoliyatining siyosiy mazmuni shayboniylar ulamolarni saroyga yaqinlashtirib, ularning fatvolari orqali o‘z hokimiyatlarini “islomga …

2 / 23

lindi. ulamolar orqali xalq orasida sodiqlik, itoat va diniy birdamlik ruhini mustahkamlash siyosati olib borildi. shu yo‘l bilan shayboniylar diniy institutlarni siyosiy qudratning ideologik tayanchiga aylantira oldilar. shayboniyxon va shariat qonunlari shayboniyxon o‘z siyosiy faoliyatini shariat qonunlari bilan bog‘lashga harakat qilgan. u islomiy qonunlarga asoslangan “yassa” tizimini ishlab chiqishga kirishdi. ulamolarning maslahatlari bilan davlat qonunlari diniy tamoyillar bilan uyg‘unlashtirildi. bu esa shayboniylar hukmronligini nafaqat siyosiy, balki diniy jihatdan ham qonuniylashtirdi. ulamolar tomonidan shayboniyxon “islom himoyachisi” sifatida ulug‘langan. ulamolarning fatvolari va siyosiy legitimlik shayboniylar hokimiyatining diniy jihatdan tan olinishi ulamolarning fatvolari bilan bog‘liq edi. ulamolar shayboniylarning movarounnahrni egallashini “islomiy tartibni tiklash” deb talqin qildilar. fatvolarda ularning hukmronligi “bid’atlarga qarshi kurash” sifatida ko‘rsatildi. bu esa xalq orasida yangi hokimiyatga ishonch uyg‘otdi. fatvolar shariat asosida siyosiy hokimiyatni qonuniylashtirishning eng muhim vositasi bo‘ldi. naqshbandiya tariqati va siyosiy-ma’naviy qo‘llab-quvvatlash shayboniylar davrida naqshbandiya tariqati eng nufuzli diniy oqimlardan biri edi. uning shayxlari — xoja ahror vali, …

3 / 23

ro bog‘liqlikni kuchaytirdi. diniy ta’lim tizimining rivoji shayboniylar davrida madrasalar soni keskin oshdi. buxoro, samarqand va hirotda yangi madrasalar qurildi. ulamolar tomonidan diniy fanlar — fiqh, tafsir, hadis va kalom chuqur o‘qitildi. bu tizim davlat mafkurasining ilmiy asosini mustahkamlab, diniy kadrlar tayyorlanishiga xizmat qildi. shu tariqa, madrasalar hokimiyatning mafkuraviy tayanch markazlariga aylandi. diniy vakolatlar va xalq orasidagi ishonch ulamolar shayboniylar siyosatini xalq orasida targ‘ib qilib, ularning adolatli hukmdor sifatidagi obrazini shakllantirdilar. jum’a xutbalarida hukmdor nomi zikr etilishi ularning siyosiy hokimiyatini diniy jihatdan tan olish ramzi bo‘lgan. shu yo‘l bilan xalqning hukumatga nisbatan ishonchi ortgan. diniy va siyosiy muvofiqlik jamiyatda ijtimoiy barqarorlikni ta’minlagan muhim omilga aylandi. shayboniylar davrida diniy siyosatning davomiyligi shayboniylar hokimiyati nafaqat dastlabki yillarda, balki keyingi davrlarda ham diniy siyosatga tayandi. davlat boshqaruvida shariat qoidalari asosiy huquqiy mezon sifatida qo‘llanildi. har bir viloyatda qozilar tayinlanib, ular diniy qonunlarga asoslangan sud jarayonlarini olib bordilar. diniy siyosat hokimiyatning qonuniyligini mustahkamlashda muhim …

4 / 23

tining yuragi” deb atalgan. bu jarayon keyingi ashtarxoniylar davriga ham zamin yaratdi. shariat qonunlarining amaliyotga tatbiqi shayboniylar hukmdorlari davrida shariat qonunlari davlat qonunchiligi darajasiga ko‘tarildi. jinoyat, nikoh, meros va savdo-sotiq kabi masalalar islomiy huquq asosida hal qilindi. ulamolar tomonidan yozilgan fatvo va risolalar sud ishlarida asosiy hujjat sifatida qo‘llanildi. bu tizim adolat tamoyillarini mustahkamlab, davlat boshqaruvida diniy huquqning o‘rnini kuchaytirdi. diniy-ma’rifiy merosning jamiyatga ta’siri shayboniylar davrida diniy-ma’rifiy asarlar ko‘paydi. ulamolar islom huquqi, axloq va falsafaga oid risolalar yozib, xalqni diniy-ma’naviy tarbiyalashda faol bo‘ldilar. bu davrda yozilgan asarlar, masalan, “fatavoyi shayboniy”, “risola fi-l-fiqh” kabi manbalar, keyingi asrlar diniy tafakkurining shakllanishiga katta hissa qo‘shdi. shu tariqa, shayboniylar davrida din va ilm uyg‘unlashgan madaniyat shakllandi. diniy legitimlik orqali siyosiy barqarorlik shayboniylar davrida hokimiyatning diniy asosda mustahkamlanishi mamlakatda siyosiy barqarorlikni ta’minladi. ulamolarning fatvolari, masjid va madrasalar faoliyati xalq orasida hukmdorlikning qonuniyligini mustahkamladi. din va siyosat uyg‘unligi natijasida ijtimoiy tartib saqlanib, ichki ziddiyatlar kamaydi. bu …

5 / 23

kasb etgan. masalan, qozikalon va shayxulislomlar islomiy qonun asosida davlat farmonlarini tasdiqlashda ishtirok etgan. bu esa siyosiy qarorlarning diniy jihatdan asosli bo‘lishini ta’minlagan. diniy muassasalar va ta’lim tizimi madrasalar shayboniylar davrida faqat diniy bilim emas, balki huquq, falsafa, tarix va mantiqni ham o‘rgatgan markazlar edi. buxoro, samarqand, balx va g‘ijduvondagi madrasalar butun islom olamida mashhur bo‘lgan. bu ta’lim tizimi nafaqat ulamolarni, balki davlat arboblarini ham yetishtirdi. shu orqali hokimiyatning ilmiy va diniy asoslari mustahkamlandi. shayboniylar merosi va tarixiy ahamiyati shayboniylar davridagi din va siyosat uyg‘unligi keyingi ashtarxoniylar va mang‘itlar davrlariga ham ta’sir ko‘rsatdi. bu davrda shakllangan diniy-siyosiy model movarounnahrda uzoq vaqt davomida saqlanib qoldi. hokimiyatning diniy legitimligi tushunchasi xalq ongida chuqur ildiz otib, milliy davlatchilik an’analarining ajralmas qismiga aylandi. xulosa shayboniylar davrida ulamolar va diniy muassasalar davlat hokimiyatining qonuniyligini ta’minlashda muhim siyosiy kuch sifatida namoyon bo‘ldi. ularning fatvolari, masjid va madrasalardagi faoliyati xalq ongida hukmdorlikni diniy jihatdan oqlab berdi. shariat …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shayboniylar hokimyati"

o`zbekiston respublikasi oliy ta`lim fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat sharqshunoslik unverseteti referat fan: o‘zbekiston tarixi mavzu: shayboniylar hokimyatini qonuniylashtirishda ulomolar va diniy muassasalarning roli. talaba: sh.qahramonov toshkent -2025 shayboniylar hokimyatini qonuniylashtirishda ulomolar va diniy muassasalarning roli. kirish xvi asr boshlarida movarounnahrda siyosiy parokandalik kuchaygan, temuriylar davlati zaiflashgan bir paytda shayboniyxon boshchiligidagi o‘zbek qabilalari siyosiy maydonga kirib keldi. 1500-yilda shayboniyxon samarqandni egallab, o‘z hokimiyatini mustahkamlashga kirishdi. shu davrda ulamolar, shayxlar va diniy arboblar yangi hokimiyatni qonuniylashtirishda muhim rol o‘ynadilar. ularning diniy fatvolari shayboniylar sulolasining siy...

This file contains 23 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "shayboniylar hokimyati", click the Telegram button on the left.

Tags: shayboniylar hokimyati PPTX 23 pages Free download Telegram