ҳуснутдин муҳитович шоҳидоятов

DOCX 20.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1496128863_68420.docx ҳуснутдин муҳитович шоҳидоятов киме фанлари доктори, профессор хуснутдин муҳитович шохидоятов 1941 йилнинг 15 мартида тошкент шаҳрида тугилган. тошкент фармацевтика инсти-тутини туғаллаб, 1963 - 1965 йилларда пахта целлюлозаси кимёси ва технологияси илмий-текшириш институти стажёр-тадкиқотчиси, кейинчалик иттифок фа н.д. зелинский номидаги органик кимё институти аспиранта (1965 - 1968 йй.) бўлган. ҳ. шохидоятов 1968 йили таииқли органик кимёгар, энциклопедист олима, профессор л.яновская раҳбарлитида «а,р -тўйинмаган альдегидларнинг аминлар иштирокида циангидринлар билан реакцияларини ўрганиш» мавзусида номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган. унинг томонидан тўйинмаган альдегидларнинг циангидринлар таъсирида янги прототроп изомерланиши натижасида тўйинган кислоталарнинг мураккаб эфирлари, цианиминлар ва цианенаминлар ҳосил бўлиши аниқланган. у олинган бирикмаларнинг масс - спектрометрия усулида электрон зарба таъсирида парчаланишларини ўрганиб, р -арил(гетерил)пропион кислоталари эфирларида (алкил, циангидрин ва бошқа эфирларда) мураккаб эфир фрагментидаги кислород атомининг ароматик ҳалқага қайта гуруҳланишини қайд этган. кейинчалик ушбу йўналишда бир қатор номзодлик ва докторлик диссертациялари ҳимоя қилинган. бу қайта гуруҳлаииш жаҳон адабиётида тўйинган ва тўйинмаган кисдоталардаги янги кислородли қайта …
2
ник синтез бўлими мудири лавозимида фаолият олиб бормокда. унга 1990 йили органик кимёдан профессор унвони берилган. ҳ.шохидоятов назарий ва амалий органик кимё, табиий ва биологик фаол бирикмалар кимёси соҳаларида таниқли мутахассисдир. унинг раҳбарлигида хиназолин алкалоидлари, уларнинг синтетик аналогларини модификация қилиш бўйича, шунингдек, полипреноллар, лактонлар, хинолизидин алкалоид-ларини ажратиш ва трансформацияни ўрганиш, беш ва олти аъзоли n,0, n,s- ва n,se- гетероциклик бирикмалар кимёси сохаларида кенг миқёсли илмий тадқиқотлар олиб борилди. трициклик хиназолинлар, тиено 2,3 - сцпиримидинлар, уларнинг алмашинган ҳосилалари қаторида альдегидлар, формамидлар, кислота хлорангидридлари ва бошқалар билан ўзаро таъсиридан фойдаланиб с - с богини ҳосил қилиш усуллари ишлаб чиқилган. хиназолинларнинг трициклик хосилалари қаторида электрофил реагентлар билан реакцияларини ўрганиш (шеффильд университета билан ҳамкорликда) хирал катализаторлар ишлатиб оптик фаол марказ ҳосил қилиш мумкинлиги биринчи марта кўрсатиб берилган. бошка усулларда олиб бўлмайдиган айрим оптик тоза энантиомерларни олишга эришилган. учинчи ҳалқасида метилен гуруҳи сақлаган трициклик хиназолинларнинг депротон-ланиши, сўнгра электрофил реагентлар билан ўзаро таъсири а -с атомида …
3
рнинг металлар билан комплекслар ҳосил килиш имкониятларини ҳисобга олиб, ушбу бирикмаларнинг d - металлар билан комплекс ҳосил килишини ва бунда у ёки бу реакцион марказ иштирокида бог ҳосил қилинишини ўрганган. олим илмий қизиқишларининг иккинчи йўналиши ғўзанинг турли навлари баргларидаги нейтрал моддаларни ўрганишга бағишланган. бу навлар бир - биридан фенологик белгилари ва ўсишни мухтор (автоном) бошқариш хоссалари билан фарқ қилади. изланишлар натижасида улар таркибидаги полиизопреноидлар: полипреноллар, а - токоферол, стероллар, бомбипренонлар, глицинопреноллар ва диоллар аниқланган. бу бирикмаларни ўсимлик хом ашёсидан ажратиш ва юсюқх ёрдамида уларни анализ қилиш усуллари ишлаб чиқилган. онтогенездаги иккиламчи метаболитларнинг сифат ва миқдорий таркиби ўсимликнинг ўсиш жойига боғлиқ ҳолда ўрганилган. уларнинг ўзгариш ва тўпланиш динамикаси қонуниятлари аниқланган. malvaceae, moraceae, vitaceae, platanaceae оилаларига мансуб ўсимликларнинг нейтрал моддаларини ўрганиш натижасида полипреноллар ва бошқа изопреноидлар каби ажойиб синф бирикмаларига бой бўлган маҳаллий ўсимлик манбалари топилгап. улар асосида «учқун» биостимулятори яратилган бўлиб, уни пахтачилик, сабзавотчилик ва бошқа соҳаларда ишлатишга рухсат олинган, уни …
4
амалиётида қўллаш ва синтетик «дезоксипеганин гидрохлорид» (дпг) ишлаб чиқарилишига замин яратди. дпг -дезоксипеганин алкалоидининг хлорид кислотали тузи бўлиб, peganum harmala ўсимлиги таркйбида учрайди ва ҳолинэстераза ингибитори ҳисобланади. ҳ.м.шоҳидоятов раҳбарлигида олиб борилган илмий тадқиқотлар натижасида трициклик хиназолин алкалоидлари ва уларнинг ҳосилалари қаторида янги аномал реакция аникланди. бу бирикмаларга формилловчи агентлар таъсирида а - метилен гуруҳининг формилланиш маҳсулотлари хосил бўлади. трициклик хиназолинлар (2,3 - три, тетра, пента, гексаметилен - 3,4 -дигидрохиназолон - 4 лар), уларнинг 6 - алмашинган (бром, нитро, амино, ацетиламино, бензоиламино) ҳосилалари каторида карбонил бирикмалар (ароматик, гетероциклик, алифатик альдегидлар ва кетонлар) билан реакцияларидан фойдаланиб янги с - с богини хосил қилиш усуллари ишлаб чиқилган. шунингдек, олим рахбарлигида хинолизидин алкалоиди -цитизиннинг кимёвий модификациялари ўрганиб келинади. тиазол, лактам ва бошқа ҳалкалар тутган n ацил, алкилҳосилалар синтези амалга оширилган. амид боги n - 12 - со атрофидаги буралиш изомерияси сабабли n - хлорацетнл-цитизиннинг барқарор z- ва е - конформациялари аникланган. оксидланиш билан борувчи …
5
ухсат этилган. ҳ.шоҳидоятов раҳбарлигида тўйинмаган фосфорорганик бирикмалар кимёси соҳасида қизикарли тадқиқотлар олиб борилган. уларнинг аминлар билан осон туз хосил қилиши сабабли кўш богга нуклеофил бирикиш реакцияларини амалга ошириб бўлмайди. шу сабабли ва нуклеофил реагентларнинг бирикиш қонуниятларини аниклаш мақсадида винилфосфон кислота-ларининг винил эфирлари олинган. бунда янгича ёндашув -фазалараро катализатор қўлланилган. натижада, биринчидан, реакциянинг боришини, иккинчидан, аминлар, фаол метилен гуруҳига эга бирикмаларнинг юқоридаги бирикмаларнинг қўш боғига нуклеофил бирикиш реакцияларига таъсир килувчи омилларни ўрганиш имконияти пайдо бўлган. шундай қилиб, нуклеофил бирикиш реакцияси амалга оширилган. р - углерод атомлари протонларининг кимёвий силжишларини ўрганиш тўйинмаган карбон ва фосфон кислоталарининг реакцион қобилиятини солиштириш ва тушунтиришга хизмат қилган. трициклик хиназолин асослари молекуляр структурасини аниқлашда рентген тузилиш таҳлилининг кенг ишлатилиши тузли комплекслар, сольватлар, биргалиқдаги кристалларни аниқлашга олиб келган. пеганиннинг пеганол билан сокристали структурасида бир хил турдаги молекулаларнинг ассоциатлари хосил бўлиши кўрсатилган. 6 - бром - 4 - гидрокси - 2,3 - тетраметилен - 3,4 - дигидрохиназолин ва унинг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ҳуснутдин муҳитович шоҳидоятов"

1496128863_68420.docx ҳуснутдин муҳитович шоҳидоятов киме фанлари доктори, профессор хуснутдин муҳитович шохидоятов 1941 йилнинг 15 мартида тошкент шаҳрида тугилган. тошкент фармацевтика инсти-тутини туғаллаб, 1963 - 1965 йилларда пахта целлюлозаси кимёси ва технологияси илмий-текшириш институти стажёр-тадкиқотчиси, кейинчалик иттифок фа н.д. зелинский номидаги органик кимё институти аспиранта (1965 - 1968 йй.) бўлган. ҳ. шохидоятов 1968 йили таииқли органик кимёгар, энциклопедист олима, профессор л.яновская раҳбарлитида «а,р -тўйинмаган альдегидларнинг аминлар иштирокида циангидринлар билан реакцияларини ўрганиш» мавзусида номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган. унинг томонидан тўйинмаган альдегидларнинг циангидринлар таъсирида янги прототроп изомерланиши натижасида тўйинган кислоталарнин...

DOCX format, 20.6 KB. To download "ҳуснутдин муҳитович шоҳидоятов", click the Telegram button on the left.