ob’ektli ma’lumotlar bazasi

DOCX 30 стр. 257,2 КБ Бесплатная загрузка

30 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 257,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 30

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 30

o‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti referat mavzu: ob’ektli ma’lumotlar bazasi. loyixalash, qayta ishlash va tadqiq qilish bajardi: ______________ tekshirdi: ________________ toshkent 2025 mundarija kirish asosiy qism 1. ob’ektli ma’lumotlar bazasi (omb) ning asosiy tamoyillari 2. omb ni loyihalash jarayoni 3. omb ni qayta ishlash (implementatsiya) 4. omb ni tadqiq qilish va amaliy qo‘llanilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish bugungi kunda axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi, insoniyat hayotining deyarli barcha sohalarini qamrab olgan holda, katta hajmdagi ma’lumotlarni samarali boshqarish zaruratini keltirib chiqarmoqda. har bir tashkilot, muassasa yoki korxona o‘z faoliyatida yuzlab, hatto minglab turli formatdagi ma’lumotlar bilan ishlaydi. ushbu ma’lumotlarni tizimli tarzda saqlash, qayta ishlash va kerakli paytda tezkor ravishda ulardan foydalanish uchun ma’lumotlar bazalari texnologiyasi qo‘llaniladi. dastlabki bosqichlarda keng qo‘llanilgan relatsion ma’lumotlar bazalari (rmb) ko‘p yillar davomida samarali ishlagan bo‘lsa-da, zamonaviy dasturiy ta’minotda paydo bo‘lgan yangi talablar ushbu modelning ayrim cheklovlarini yuzaga chiqardi. ob’ektli ma’lumotlar …

2 / 30

ndir. ayniqsa, grafik interfeyslar, ilmiy hisob-kitoblar, simulyatsiyalar, mashinaviy o‘rganish va sun’iy intellekt tizimlarida omb texnologiyasidan foydalanish sezilarli darajada ortib bormoqda. so‘nggi yillardagi ilmiy tadqiqotlar, omb ning istiqbollari va amaliy qo‘llanish doiralari ham ko‘rib chiqiladi. maqsad — ushbu texnologiyaning zamonaviy axborot tizimlaridagi o‘rni va ahamiyatini chuqurroq o‘rganish va yoritishdan iborat. 1. ob’ektli ma’lumotlar bazasi (omb) ning asosiy tamoyillari ob’ektli ma’lumotlar bazasi (omb) — bu ob’ektga yo‘naltirilgan dasturlash paradigmasi asosida ishlab chiqilgan, ma’lumotlarni ob’ektlar ko‘rinishida saqlash va boshqarishga mo‘ljallangan ma’lumotlar bazasi turidir. omb relatsion ma’lumotlar bazalarining strukturalashgan va qat’iy sxemaga ega modelini dasturlashdagi ob’ektlar dunyosi bilan birlashtiradi. bunday integratsiya dasturiy tizimlarda real hayotdagi murakkab obyektlarni yanada tabiiyroq va aniqroq modellashtirish imkonini beradi. ob’ektli ma’lumotlar bazalarining asosiy tamoyillari quyidagilardan iborat: ob’ekt va sinf tushunchasi: ob’ekt – bu real dunyodagi biror narsa yoki hodisaning axborotdagi aksidir. har bir ob’ekt o‘zining atributlari (holati) va metodlari (xatti-harakati) ga ega bo‘ladi. obyektlar o‘xshash xususiyatlarga ega bo‘lsa, ular …

3 / 30

di. ob’ekt tarkibida: atributlar – ob’ektning tavsiflovchi belgilaridir (masalan: ism, yosh, narx, rang). xatti-harakatlar (funksiyalar yoki metodlar) – ob’ekt qanday ishlarni bajara olishini ko‘rsatadi (masalan: hisoblash, tahrirlash, saqlash kabi amallar). oddiy qilib aytganda, ob’ekt bu — ma’lumotlar va ular bilan ishlovchi funksiyalarni bir joyda mujassamlashtirgan birlikdir. sinf nima? sinf – bu bir turdagi ob’ektlar uchun umumiy qolipdir. u ma’lum bir guruhga mansub ob’ektlarning umumiy xususiyatlarini va harakatlarini belgilaydi. har bir sinf asosida ko‘plab ob’ektlar yaratilishi mumkin. masalan, "talaba" sinfi mavjud bo‘lsa, bu sinfga asoslangan holda turli talabalar (oyatxon, dilnoza, javlon va hokazo) ob’ekt sifatida yaratiladi. sinf quyidagi jihatlarni belgilaydi: ob’ekt qanday ma’lumotlarga ega bo‘lishi kerak; ob’ekt qanday harakatlarni bajarishi mumkin. ob’ektlar va sinflar o‘rtasidagi bog‘liqlik: ob’ektlar o‘z sinfiga bog‘langan holda mavjud bo‘ladi. sinf – bu umumiy tavsif, ob’ekt esa shu tavsif asosida yaratilgan individual birlikdir. masalan, barcha talabalar o‘z sinfidan umumiy atribut va harakatlarni oladi, ammo har bir talabada atribut …

4 / 30

irish va faqat belgilangan interfeyslar orqali ularga murojaat qilish imkonini yaratish tamoyilidir. bu xavfsizlikni ta’minlaydi va dasturdagi murakkablikni kamaytiradi. foydalanuvchi yoki boshqa ob’ektlar ma’lumotlar ustida faqat ruxsat berilgan metodlar orqali ishlaydi. omb tizimlarida bu tamoyil orqali ma’lumotlar va ularni qayta ishlovchi kod bir joyda – ob’ekt ichida jamlanadi. inkapsulyatsiya — bu ob’ektli ma’lumotlar bazasi (omb) va ob’ektga yo‘naltirilgan dasturlashdagi asosiy tushunchalardan biridir. bu tamoyil yordamida ma’lumotlar va ular bilan bog‘liq funksiyalar (metodlar) yagona bir birlik — ob’ekt tarkibida jamlanadi. inkapsulyatsiya orqali ob’ekt ichidagi ma’lumotlar tashqi muhitdan bevosita o‘zgartirilishdan himoyalanadi. inkapsulyatsiyaning asosiy g‘oyasi: inkapsulyatsiyaning mohiyati shundan iboratki, ob’ektning ichki tuzilmasi yashirin holda saqlanadi va foydalanuvchi faqat belgilangan yo‘llar (ya’ni metodlar) orqali u bilan ishlashi mumkin. bu yondashuv ob’ektning yaxlitligini saqlaydi, noto‘g‘ri yoki zararli o‘zgarishlardan himoya qiladi, va tizimda tartibni ta’minlaydi. masalan, siz bankdagi mijozning hisobidagi balansni bevosita o‘zgartirish imkoniga ega emassiz. buning o‘rniga siz "pul qo‘shish" yoki "pul yechish" kabi funksiyalar …

5 / 30

qanday ishlaydi? ob’ektli ma’lumotlar bazasida har bir ob’ekt o‘zining atributlari (ya’ni ma’lumotlari) va metodlarini o‘zida saqlaydi. foydalanuvchi yoki dastur bu ma’lumotlarga faqat metodlar orqali murojaat qilishi mumkin. bu esa bazadagi axborotlar yaxlitligini ta’minlaydi va murakkab tizimlar bilan ishlashda xavfsizlikni oshiradi. masalan, omb da talaba ob’ektining gpa (o‘rtacha bahosi) atributi to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zgartirilmaydi. buning o‘rniga, baholar qo‘shiladi va gpa maxsus metod orqali avtomatik hisoblanadi. shunday qilib, noto‘g‘ri qiymat kiritish xavfi kamayadi. inkapsulyatsiya – ob’ektli ma’lumotlar bazasining muhim tamoyillaridan biri bo‘lib, u ob’ekt ichidagi ma’lumotlarni tashqi aralashuvdan himoyalashga xizmat qiladi. bu tamoyil yordamida ma’lumotlarning yaxlitligi, dasturiy tizimning barqarorligi va ishlash xavfsizligi ta’minlanadi. inkapsulyatsiya orqali ob’ektlar nafaqat ma’lumotlarni saqlaydi, balki ularni qanday qayta ishlash kerakligini ham belgilaydi. bu esa ob’ektli yondashuvning kuchli jihatlaridan biri hisoblanadi. meros olish (inheritance): meros olish tamoyiliga ko‘ra, bir sinf boshqa bir sinfning xususiyatlarini va metodlarini meros qilib oladi. bu esa kodni qayta yozmasdan takroran foydalanish imkonini yaratadi. masalan, “xodim” …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 30 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ob’ektli ma’lumotlar bazasi"

o‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti referat mavzu: ob’ektli ma’lumotlar bazasi. loyixalash, qayta ishlash va tadqiq qilish bajardi: ______________ tekshirdi: ________________ toshkent 2025 mundarija kirish asosiy qism 1. ob’ektli ma’lumotlar bazasi (omb) ning asosiy tamoyillari 2. omb ni loyihalash jarayoni 3. omb ni qayta ishlash (implementatsiya) 4. omb ni tadqiq qilish va amaliy qo‘llanilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish bugungi kunda axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi, insoniyat hayotining deyarli barcha sohalarini qamrab olgan holda, katta hajmdagi ma’lumotlarni samarali boshqarish zaruratini keltirib chiqarmoqda. har bir tashkilot, muassasa yoki korxona o‘z faoliya...

Этот файл содержит 30 стр. в формате DOCX (257,2 КБ). Чтобы скачать "ob’ektli ma’lumotlar bazasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ob’ektli ma’lumotlar bazasi DOCX 30 стр. Бесплатная загрузка Telegram