axborot va fayllarni izlash va ajratish prinsiplari

DOC 5 pages 66.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 66.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

o’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va komunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi “axborot va fayllarni izlash va ajratish prinsiplari” mavzusidagi mustaqil ishi reja: · 1. axborotni izlash (qidirish) tushunchasi · 2. axborotni ajratib olish · 3. axborotlarni ajratib olishning maxsus masalalari · foydalanilgan manbalar · axborotni izlash (angl. information retrieval) — axborotni qidirish jarayoni bo’lib, axborotga bo’lgan ehtiyojni qondirish uchun strukturalashmagan hujjatlardan zarur ma’lumotlarni izlash haqidagi fan sifatida rivojlanib kelmoqda. · axborot izlash – bu ma’lum bir hujjatlar (matnli) to’plamidan oldindan belgilangan shartli mavzu (so’rov) yoki zarur (axborotga bo’lgan ehtiyojni qondirishga tegishli) ma’lumotlarni, faktlarni, xabarlarni izlash – aniqlash jarayoni. · qidiruv jarayoni ma’lumotlarni to’plash, ularga ishlov berish va taqdim etishga qaratilgan operatsiyalar ketma-ketligini o’z ichiga oladi. · umumiy holda axborotni qidirish to’rtta etap (bosqich)dan tashkil topgan: · - axborotga bo’lgan ehtiyojni aniqlash va axborot so’rovini shakllantrish; · - mumkin bo’lgan axborotlar massivining egasini (manbasini) aniqlash; · - aniqlangan axborot massividan ma’lumotlarni ajratib olish; · …

2 / 5

’rov tillari va boshq. · qidiruv usullarining tipologiyasi · har qanday vazifaga ko'proq yoki kamroq jiddiy yondashish uni hal qilishning mumkin bo'lgan usullarini tahlil qilishdan boshlanadi. internetda ma'lumot izlash bir necha usullardan foydalangan holda amalga oshirilishi mumkin, ular izlash samaradorligi va sifati, shuningdek olinadigan ma'lumot turi bo'yicha ham farqlanadi. ba'zi hollarda siz juda mashaqqatli usullardan foydalanishingiz kerak - natija bunga loyiqdir. · internetda ma'lumot izlashning quyidagi asosiy usullarini ajratishimiz mumkin, ular izlovchilarning maqsadlari va vazifalariga qarab, yakka yoki bir-biri bilan birgalikda ishlatiladi: · resurslarni tahlil qilish va ma'lumot to'plash · resurslarni dastlabki tahlil qilish, agar mavjud bo'lsa, izohlarga va agar kerak bo'lsa, manbaning mazmuni bilan tanishishga asoslangan. tanlangan manbalardan olingan ma'lumotlar ma'lum bir manbaga mos keladigan usullardan foydalanib olinadi, bu sezilarli aloqa, hisoblash va disk resurslarini talab qilishi mumkin. · qisqacha axborot veb-manbalarining quyidagi turlarini ajratish mumkin: · kompaniyalarning tijorat saytlari; · ikkilamchi axborot saytlari; · tahliliy ma'lumot manbalari; · …

3 / 5

siz qidirayotgan saytning kodlarini taniydi, lekin ularni birlashtirish har doim ham mumkin emas. · tarmoqning rus tilidagi qismining yana bir xususiyati uning beqarorligidir. saytlarning manzillari va tuzilishi doimiy ravishda o'zgarib turadi, ular paydo bo'ladi va yo'qoladi va qidiruv tizimlarida indekslangan ma'lumotlar bazalarini yangilashga vaqtlari yo'q, shuning uchun siz tomonidan berilgan hujjatlar ro'yxatining muhim qismi mavjud bo'lmasligi mumkin. samaradorlikni baholash · axborot qidiruv tizimi tomonidan topilgan hujjatlar so’rovga qanchalik mos kelishini baholashning ko’plab usullari mavjud. afsuski, so’rovlarning muvofiqlik darajasi, boshqacha aytganda relevantnosti, sub’ektiv tushuncha hisoblanadi, muvofiqlik darajasi esa so’rov bajarilishi natijalarini baholovchi aniq insonga bog’liq. aniqlik (precision) · bu aqtlari tomonidan topilgan tegishli hujjatlar sonining topilgan hujjatlarning umumiy soniga nisbati sifatida aniqlanadi: to’liqlik (recall) · topilgan relevant hujjatlar sonining bazadagi umumiy relevant hujjatlar soniga nisbati: tushish (qatordan chiqish) (fall-out) · fall-out relevant bo’lmagan manbalarni topish ehtimolini tavsiflaydi va topilgan relevant bo’lmagan hujjatlar sonining ma’lumotlar bazasidagi relevant bo’lmagan hujjatlarning umumiy soniga nisbati …

4 / 5

rni aniqlash masalasi usun xizmat qilishi mumkin. axborotlarni ajratib olishning maxsus masalalari: · nomlangan (ya’ni, muhim, tayanch) elementlarni tanish, masalan: odamlar ismi, tashkilot nomlari, geografik nomlar, vaqt va pul birliklari va h.k. · anaformalar va o’zaklarning aniqlanishi: bitta va aynan shu ob’etga tegishli (daxldor) bog’liqliklarni aniqlash. bunday bog’lanishlarning xos holatlari – olmoshli anaforalar. · atamalarni (terminlarni) ajaratish: berilgan matn uchun kalit so’zlari va iboralarni topish. · avto (referat tuzish): matndan semantik, hissiy, baholovchi malumotlarni ajratib olish. bu generativ va deklarativ bo’ladi. xulosa · 1.ma’lumotlarni qayta ishlashda va ma’lumotlarni ma’lumotlar bazasiga joylashtirishda qo’llaniladi. · 2. bu masalalar bilan malumotlarni intelletual tahlil qilish (data mining) shug’ullanadi. · 3. internetning rivojlanish kontseptsiyasi: har bir hujjatga semantik to’r deb ataluvchi xml formatidagi meta ma’lumotli fayl biriktiriladi va juda istiqbolli hisoblanadi. lekin bu hujjatning o’zini almashtirish (o’zgartirish) emasligini e’tiborga olish kerak. foydalanilgan manbalar: · 1. baeza-yates r., ribeiro-neto b. modern information retrieval. — addison-wesley, 1999. …

5 / 5

axborot va fayllarni izlash va ajratish prinsiplari - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborot va fayllarni izlash va ajratish prinsiplari"

o’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va komunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi “axborot va fayllarni izlash va ajratish prinsiplari” mavzusidagi mustaqil ishi reja: · 1. axborotni izlash (qidirish) tushunchasi · 2. axborotni ajratib olish · 3. axborotlarni ajratib olishning maxsus masalalari · foydalanilgan manbalar · axborotni izlash (angl. information retrieval) — axborotni qidirish jarayoni bo’lib, axborotga bo’lgan ehtiyojni qondirish uchun strukturalashmagan hujjatlardan zarur ma’lumotlarni izlash haqidagi fan sifatida rivojlanib kelmoqda. · axborot izlash – bu ma’lum bir hujjatlar (matnli) to’plamidan oldindan belgilangan shartli mavzu (so’rov) yoki zarur (axborotga bo’lgan ehtiyojni qondirishga tegishli) ma’lumotlarni, faktlarni, xabarlarni izlash – aniqlash jarayo...

This file contains 5 pages in DOC format (66.0 KB). To download "axborot va fayllarni izlash va ajratish prinsiplari", click the Telegram button on the left.

Tags: axborot va fayllarni izlash va … DOC 5 pages Free download Telegram

axborot va fayllarni izlash va ajratish prinsiplari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "axborot va fayllarni izlash va ajratish prinsiplari"

Similar files