tekis shakllarning asosiy geometrik tavsiflari

DOC 1 sahifa 436,5 KB Bepul yuklash

1 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 436,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 1

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 1

tekis shakllarning asosiy geometrik tavsiflari tekis shakllarning asosiy geometrik tavsiflari reja: 1. og`irik markazi 2. tekis shakllarning geometrik tavsiflari 3. eng oddiy tekis shakllarning inersiya momentlarini hisoblash ma`lumki, har qanday jismni juda ko`p kichik zarrachalar yig`indisidan iborat deyish mumkin; bu zarrachalarning og`irliklarini yerning radiusi bo`ylab uning markaziga tomon yo`nalgan deb qarash mumkin. mexanikada o`rganilayotgan va muhandislik amaliyotida ishlatilayotgan jismlarning o`lchamlari yerning o`lchamiga (uning radiusi taxminan 6371 km) nisbatan juda ham kichikdir. shu bois statikada muvozanati o`rganilayotgan jismlarni kichik bo`lakchalardan iborat va bu bo`lakchalarning og`irlik kuchi o`zaro parallel yo`nalgan deb qaraladi. qattiq jismni tashkil etgan n ta zarrachalarning og`irlik kuchlari o`zaro parallel bo`lib, ularning teng ta`sir etuvchisi mazkur jismning og`irlik kuchi, parallel kuchlarning markazi esa jismning og`irlik markazi deyiladi. nazariy mexanikaning to`la kursida jismlarning og`irlik markazi koordinatalari quyidagicha aniqlanishi isbotlangan: bu yerda gi — i-chi zarrachaning og`irlik kuchi. xi, yi— i-chi zarrachaning koordinatalari. bir jinsli* jismning og`irlik kuchi g hajm v …

2 / 1

aning yuzasi. jismlarning og`irlik markazini aniqlashning bir necha usullari mavjud: - simmetriya usuli: - bo`lakchalarga bo`lish usuli; - manfiy yuza usuli; - taroziga tortish usuli. simmetriya usuli. agar bir jinsli jism simmetriya tekisligiga ega bo`lsa, uning og`irlik markazini aniqlash ancha osonlashadi. faraz qilaylik, jism xoz simmetriya tekisligiga ega bo`lsin (1.38-shakl). bu holda jismning gi og`irlikdagi yi=+a koordinataga ega bo`lgan zarrachasiga y=-a koordinatali zarrachasi mos keladi. shu sababli bo`ladi. bundan quyidagi muhim xulosalar kelib chiqadi: - simmetriya tekisligiga ega bo`lgan bir jinsli jismning og`irlik markazi simmetriya tekisligida yotadi; - agar jism simmetriya o`qiga ega bo`lsa, uning og`irlik markazi simmetriya o`qida yotadi. 1.tekis shakllarning statik momentlari. tekis shakllarning o`qqa nisbatan statik momentlari, inersiya momentlari va qarshilik momentlari tekis shakllarning geometrik tavsiflari deb aytiladi. tekis shakllarning statik momentlarini topish uchun og`irlik markaz koordinatalarini aniqlashda foydalaniladigan formulalarni quyidagi integral (yig`indi) ko`rinishda ifodalaymiz : bunda x – elementar a yuzadan ordinata o`qigacha bo`lgan masofa; y …

3 / 1

lari ixtiyoriy tekis shaklning o`qli yoki ekvatorial inersiya momenti deb miqdor jihatdan quyidagi integralga teng bo`lgan geometrik tavsifnomaga aytiladi: a) x o`qiga nisbatan b) y o`qiga nisbatan tekis shaklning qutb inersiya momenti deb quyidagi integral bilan aniqlanuvchi geometrik tavsifnomaga aytiladi: bunda ρ— elementar da yuzachadan qutb nuqtasi 0 gacha bo`lgan masofa. tekis shakllarning o`qli (ekvatorial) va qutb inersiya momentlari faqat musbat kattaliklardir. tekis shaklning markazidan qochirma inersiya momenti deb quyidagi integralga teng bo`lgan geometrik tavsifnomaga aytiladi: bittasi yoki ikkalasi ham tekis shaklning simmetriya o`qlari hisoblanuvchi o`qlarga nisbatan markazdan qochirma inersiya momentlari nolga teng bo`ladi. bundan tashqari, xy musbat va manfiy qiymatlarga ham ega bo`lishi mumkin. tekis shakllarning inersiya momentlari uzunlik birligining to`rtinchi darajasi (m4) da o`lchanadi. endi o`qli va qutb inersiya momentlari orasidagi bog`lanishni keltirib chiqaramiz. ga teng, u holda (1.42) formula ko`rinishga keladi. demak, tekis shaklning qutb inersiya momenti o`zaro perpendikular bo`lgan va qutb nuqtasidan o`tuvchi o`qlarga nisbatan olingan …

4 / 1

formulalar yordamida o`qlar o`zaro parallel qilib ko`chirilganda inersiya momentlarining o`zgargan qiymatlarini hisoblash mumkin (isbotsiz): bu yerda a0, b0 – markaziy o`qlar bilan yangi o`qlar orasidagi masofalar. quyidagi formulalar yordamida koordinata o`qlari α ≠ 0 burchakka burilganda inersiya momentlarining o`zgargan qiymatlari hisoblanadi (isbotsiz): dastlabki ikkita ifodalarni hadlab qo`shib, o`zaro tik o`qlarga nisbatan olingan inersiya momentlarining yig`indisi o`zgarmas miqdor bo`lib, o`qlarning burilish burchagiga bog`liq emasligiga ishonch hosil qilamiz: 1. to`g`ri to`rtburchak. asosi b va balandligi h bo`lgan to`g`ri to`rtburchakning asosidan o`tuvchi x o`qqa nisbatan inersiya momentini hisoblaymiz (1.40-shakl). buning uchun x o`qidan ixtiyoriy y masofada yuzasi da = b dy ga teng bo`lgan cheksiz yupqa qatlam ajratib olamiz. inersiya momentining ta`rifiga asosan: oxirgi ifodani integrallashda uning 0 dan h gacha o`zgarishini e`tiborga olamiz: xuddi shu tartibda vertikal y o`qqa nisbatan inersiya momentini aniqlab, uning ekanligiga ishonch hosil qilish mumkin endi markaziy o`qlarga nisbatan inersiya momentlarini aniqlaymiz. 2. kvadrat. (a) va (b) formulalarga …

5 / 1

doira ajratib olamiz (1.42-shakl). u holda (1.42) formulaga ko`ra bo`ladi. (1.44) formuladan foydalanib, doiraning ekvatorial inersiya momentlarini aniqlaymiz. doira ox va oy o`qlarga nisbatan simmetrik shakl bo`lganligi uchun uning ekvatorial inersiya momentlari o`zaro teng bo`ladi: 5. halqa. 1.43-shaklda tasvirlangan halqa uchun inersiya momenti tashqi va ichki doiralar qutb inersiya momentlarining ayirmasiga teng bo`ladi: bu yerda halqaning ekvatorial inersiya momentlari quyidagicha topiladi: izoh: 1.murakkab tekis shakllarning inersiya momentlarini hisoblash maqsadida, albatta uni inersiya momentlari oldindan ma`lum bo`lgan bir necha oddiy tekis shakllarga, masalan, to`g`ri to`rtburchak, uchburchak, doira va shu kabi shakllarga ajratish zarur. 2. metall konstruksiya qismlarining qo`shtavr, shveller hamda teng yonli yoki teng yonli bo`lmagan burchakliklar ko`rinishidagi ko`ndalang kesimlari standart o`lchamli bo`lib, ular maxsus «sortament» jadvallarida beriladi. sortament jadvallarida ko`ndalang kesim o`lchamlaridan tashqari, ularning yuzalari, og`irlik markazining koordinatalari, markaziy o`qlarga nisbatan inersiya momentlari kabi muhim ma`lumotlar beriladi.

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 1 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tekis shakllarning asosiy geometrik tavsiflari" haqida

tekis shakllarning asosiy geometrik tavsiflari tekis shakllarning asosiy geometrik tavsiflari reja: 1. og`irik markazi 2. tekis shakllarning geometrik tavsiflari 3. eng oddiy tekis shakllarning inersiya momentlarini hisoblash ma`lumki, har qanday jismni juda ko`p kichik zarrachalar yig`indisidan iborat deyish mumkin; bu zarrachalarning og`irliklarini yerning radiusi bo`ylab uning markaziga tomon yo`nalgan deb qarash mumkin. mexanikada o`rganilayotgan va muhandislik amaliyotida ishlatilayotgan jismlarning o`lchamlari yerning o`lchamiga (uning radiusi taxminan 6371 km) nisbatan juda ham kichikdir. shu bois statikada muvozanati o`rganilayotgan jismlarni kichik bo`lakchalardan iborat va bu bo`lakchalarning og`irlik kuchi o`zaro parallel yo`nalgan deb qaraladi. qattiq jismni tashkil etgan n ta ...

Bu fayl DOC formatida 1 sahifadan iborat (436,5 KB). "tekis shakllarning asosiy geometrik tavsiflari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tekis shakllarning asosiy geome… DOC 1 sahifa Bepul yuklash Telegram