тупроқ коллоидлари ва тупроқнинг сингдириш қобилияти

DOC 96,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1484163572_67478.doc тупроқ коллоидлари ва тупроқнинг сингдириш қобилияти тупроқнинг органик ва механикавий таркибини урганишда тупроқ коллоидлари дейиладиган жуда майда (>0,0001 мм) ва нозик зарраларга катта эътибор бериш керак, чунки тупроқ таркибидаги бу майда коллоид заррачалар ундаги физикавий, кимёвий ва биокимёвий процессларда айниқса озиқ моддаларнинг сингиб қолишига муҳим роль уйнайди. тупроқнинг сингдириш қобилияти узоқ ўтмишдан ҳам кишиларга маълум эди, чунончи улар шўр сувни истеъмол қилишдан олдин уни тупроқ орқали сузиб ўтказганлар ва шўрини йуқотганлар; деҳқонлар қумлоқ ва оғир ва соз тупроқлар ерларга солинган органик уғитнинг таъсир даражаси бир хил эмаслигига қобилияти турличадир. тупроқнинг сингдириш қобилиятини ўрганиш соҳасидаги дастлабки илмий текширишлар xix аср ўрталарида бошланади. д.т.уэй, т.грэм, ван -беммелен ва п.а.костичевларнинг ана шу масалага доир олиб борган тадқиқот ишлари кейинчалик к.к.гедройц текширишлари асосида мукамаллаштирилиб, тупроқдаги сингдириш қобилиятининг ҳақиқий моҳияти етарли даражада очиб бериди. академик к. к. гейдройцнинг таърифича, тупроқнинг эритмадаги бирикмаларни, шунингдек, турли буғларни, газларни, суспензияларни ва микроорганизмларни ушлаб қолишига тупроқинг сингдириш қобилияти …

айдаланиш ва парчаланиши юзага келади ҳамда тупроқ таркибида майда зарралар аралашмаси, яъни дисперс система ҳосил бўлади. ана шу системадаги диаметри 0,2-0,001 микрон атрофида бўлган заррачаларга тупроқ коллоиди дейилади. tyпpoқ коллоидлари келиб чиқишига кўра, ўзига хос хусусиятларга эга бўлиб, бошқа коллоид системалар учун характерли ҳисобланган хоссалардан фарқ қилади. tyпpoқ коллридларининг келиб чиқиши ҳақидаги масалани ғарбий европа олимлари туғри ҳал эта олмадилар. к.к. гедройц тупроқдаги коллоидларнинг пайдо бўлиш процессини туғри ва илмий асосда ҳал этган олимлардан биридир. к.к. гедройцнинг кўрсатишича тупроқ коллоидлари турли минерал жисмларнинг физикавий ва кимёвий нураш процесси натижасида ва шунингдек, оддий коллоид зарраларнинг бирикиши туфайли пайдо бўлади. демак, tyпpoқ коллоидларининг пайдо бўлишида жисмларнинг майдаланишидан ташқари, турли майда зарраларнинг ўзаро қайта бирикиш процесси ҳам катта аҳамиятга моликдир. tyпpoқ коллоидлари кимёвий таркибига кўра минерал, органик ва органик-минерал каби уч группаларга бўлинади. минерал коллоидлар нозик дисперс ҳолидаги кварц, слюда сингари бирламчи минераллар, кристалл ҳолатдаги (каолинит, гидрослюда, монтмориллонит сингари иккиламчи минераллар) ва аморф …

одан узоқроқда жойлашиб, натижада ҳаракатсиз ички қатлам ва ҳаракатчан бўлган сиртқи диффузив қатлами ҳосил бўлади. интрамицелла (ташқи) эритмаси 1-расм. коллоид мицелласининг тузилиш схемаси 1. мицелла ядро си. 2. потенциаловчи ионлар. 3. компенцатцияловчи ионларнинг ҳаркатсиз қатлами. 4. дифф узия қатлами. 5. гранула. 6. даража. 7. мицелла. 8. қуш электрик қатлам. 9. компенцацияловчи ионлар. ядро потенциал чегараловчи қатлам билан бирга гранула деиилади. гранула (майда доначалар)га қўзгалмайдиган ҳолда бриккан компенсацияланадиган ионларга зарра дейилади. ядро, гранула ва зарралар диффузив қатлами биргаликда мицелла дейилади. мицелла атрофидаги cyюқлик интрамицелляр (ташқи) эритма деб аталади. tyпpoқ коллоидларининг купчилиги манфий зарядли (ацидоид), озчилиги эса мусбат зарядли (базоид) бўлади. силикат кислота, чиринди кислоталари ва гилли минералларнинг коллоидлари манфий зарядли булиб, темир ва алюминий гидратларнинг оксидлари эса мусбат зарядли коллоиддардир. муҳит реакциясининг ўзгариши туфайли заряд алмашинувчи коллоидлар амфолитоид деиилади. коллоид зарралар қоғоз фильтрдан утиб кетса ҳам усимлик ва ҳайвон организми пардаларидан ўтолмайди, чунки улар диффузия қобилиятига эга эмас. қалин сув пардасига …

гель ҳолидаги коллоидларнинг яна қайта тарқалиб золь ҳосил булишига пептизация процесси дейилади. коллоидлар коагуляцияси асосан, коллоидлар билан электролитлар яъни тупроқнинг суюқ щсмидаги туз, кислота ва ишқорларнинг моҳияти шундан иборатки, сувда эриган тузлар, ишқорлар кислоталар каби электролитлар (cacl2, naoh ва бошқалар ) диссоциация қонунига мувофиқ ионларга парчаланади. ажралган бу ионлар узига хос мусбат электр зарядли, катионлар (ca'+"+,na2 ва бошқалар) ва манфий зарядли анионлар (с1~, он2 ва бошқалар) ҳолида булади. диссоциация натижасида вужудга келган мусбат ёки манфий зарядли ионлар туфайли қарама-қарши электр зарядли коллоид зарра нейтралланади ва бошқа коллоид мицелла томонидан тоғтиб олинади. бу ҳодисага купинча мусбат зарядли ионлар (са++, мд+,н+ ва бошқалар) сабаб булади, чунки тупроқ коллоидларининг купчилиги манфий зарядли ациодид мицелладир. бинобарин, тупроқдаги коагуляция процесси асосан катионларнинг таъсир этиши натижасида вужудга келади. сувли муҳитда эриган тузлар, кислоталар ва ишқорларнинг коагуляция процессида қатнашиши электролитларнинг валентлигига ва коллоидларнинг турига: ҳамда тупроқнинг минерал ва механикавий таркибига боғлиқ. бунда минерал коллоидлар органик коллоидларга нисбатан …

ия дейилади. коллоиднинг гидратланиши хам бу жараёнга таъсир қилади. нейтрал ёки унга яқин реакцияли тупроқлар (қopa тупроқ, каштан ва бўз тупроқ) даги ёпишқоқ қуйқа гель таъсирида майда зарраларнинг бир-бири билан бирикишидан тупроқ майда доналари, яъни микроструктура пайдо бўлади. бу микроструктура элементлари ўз навбатида бир қанча табиий факторлар таъсирида донадор структурага айланади ва нихоят тупроқнинг физикавий холи яхшиланади. шунинг учун хам коагуляция жараёни агрономия нуқтаи назаридан ижобий процесс ҳисобланади. tyпpoқнинг сингдириш қобилияти ва сингдириш турлари тупроқ қатламидан ўтаётган сувда эриган ва эримаган моддалар, турли газлар ва микроорганизмларнинг тупроқда ушланиб, сингиб қолиши, яъни тупроқнинг сингдириш қобилияти жуда мураккаб ходисадир. бунда кимёвий, физик-кимёвий ва биологик процесслар юз беради. академик к.к.гедройц тупроқнинг ҳар хил моддаларни ушлаб қолиши, сингдириши ва бунда кечадиган процессларни эътиборга олиб, тупроқнинг сингдириш қобилиятини беш турга-мехнаникавий, физикавий, физик -кимёвий, кимёвий ва биологик сингдиришларга бўлди. механикавий сингдириш. tyпpoқ қатлами орқали юқоридан пастга харакат этаётган ёғин ва суғориш сувларидаги лойқа ҳолидаги зарраларнинг шу …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"тупроқ коллоидлари ва тупроқнинг сингдириш қобилияти" haqida

1484163572_67478.doc тупроқ коллоидлари ва тупроқнинг сингдириш қобилияти тупроқнинг органик ва механикавий таркибини урганишда тупроқ коллоидлари дейиладиган жуда майда (>0,0001 мм) ва нозик зарраларга катта эътибор бериш керак, чунки тупроқ таркибидаги бу майда коллоид заррачалар ундаги физикавий, кимёвий ва биокимёвий процессларда айниқса озиқ моддаларнинг сингиб қолишига муҳим роль уйнайди. тупроқнинг сингдириш қобилияти узоқ ўтмишдан ҳам кишиларга маълум эди, чунончи улар шўр сувни истеъмол қилишдан олдин уни тупроқ орқали сузиб ўтказганлар ва шўрини йуқотганлар; деҳқонлар қумлоқ ва оғир ва соз тупроқлар ерларга солинган органик уғитнинг таъсир даражаси бир хил эмаслигига қобилияти турличадир. тупроқнинг сингдириш қобилиятини ўрганиш соҳасидаги дастлабки илмий текширишлар xix аср ўрта...

DOC format, 96,5 KB. "тупроқ коллоидлари ва тупроқнинг сингдириш қобилияти"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: тупроқ коллоидлари ва тупроқнин… DOC Bepul yuklash Telegram