metonimiyaning kognitiv mexanizm sifatida ingliz-o‘zbek tarjima matnlarida ifodalanishi

DOCX 84 pages 285.2 KB Free download

84 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 285.2 KB

File type DOCX

Pages 84

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 84

o‘zbekiston respublikasi metonimiyaning kognitiv mexanizm sifatida ingliz-o‘zbek tarjima matnlarida ifodalanishi magistr akademik darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya toshkent – 2025 2 annotatsiya mazkur magistrlik dissertatsiyasi inglizcha matnlarning oʻzbek tiliga tarjima jarayonida metonimiyaning kognitiv mexanizm sifatida qanday ishlashini ilmiy jihatdan tahlil qiladi. unda metonimiya nafaqat stilistik vosita, balki tafakkurdagi konseptual munosabatlarning til orqali ifodasi sifatida qaraladi. tadqiqotda ingliz va o‘zbek tillaridagi metonimik birliklar tahlil qilinib, ularning tarjimada qanday o‘zgarishga uchrashi yoki saqlanishi tahlil etilgan. tarjimaning madaniy va konseptual asoslari, kognitiv xaritalash, referensial funksiya va semantik soddalashtirish kabi omillar chuqur yoritilgan. tadqiqot natijalari tarjima nazariyasiga yangi yondashuvlar taklif qilishga va metonimiyani madaniyatlararo muloqotda samarali qo‘llash imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qiladi. annotatsiya dannaya magisterskaya dissertatsiya posvyashena issledovaniyu metonimii kak kognitivnogo mexanizma v protsesse perevoda angliyskix tekstov na uzbekskiy yazik. metonimiya rassmatrivaetsya ne tolko kak stilisticheskiy priyom, no i kak yazikovoe virajenie kontseptualnix svyazey v mishlenii. v rabote analiziruyutsya metonimicheskie edinitsi v angliyskom i uzbekskom …

2 / 84

a linguistic reflection of conceptual relationships within thought. the study analyzes metonymic expressions in both english and uzbek, focusing on their retention or transformation in translation. key factors such as cultural and conceptual foundations, cognitive mapping, referential function, and semantic condensation are thoroughly examined. the findings contribute to the development of new approaches in translation theory and enhance the effective application of metonymy in intercultural communication. mundarija kirish ............................................................................................................ 5 i.bob. metonimiyaning lingvistikadagi o‘rni 1.1. metonimiyaning ta’rifi va xususiyatlari .................................................. 12 1.2. metonimiya – diskursiv hodisa sifatida o‘rganilishi ............................... 24 i bob bo‘yicha xulosa ......................................................................................... 35 ii.bob. metonimiyaning ekstralingvistik jihatlari 2.1. til va kognitsiya orasidagi bog‘liqlik ......................................................... 38 2.2. metonimiyaning pragmalingvistik tadqiqi ................................................. 46 ii bob bo‘yicha xulosa ....................................................................................... 54 iii.bob. tarjima amaliyotida metonimiyaning ifodalanish xususiyatlari 3.1. “alvido, qurol” asarida metonimiyaning lingvosemantik tahlili ............... 56 3.2. badiiy matn tarjimasida metonimiyaning ifodalanishi: lingvomadaniy-konseptual tahlil ................................................................................................ 63 iii bob bo‘yicha xulosa ..................................................................................... …

3 / 84

... 76 kirish magistrlik ishining dolzarbligi. bugungi kunda globallashuv jarayonlari va madaniyatlararo muloqotning jadallashuvi natijasida turli tillar o‘rtasida samarali aloqa o‘rnatish, madaniy qadriyatlar va mentalitet farqlarini to‘g‘ri talqin qilish masalasi nihoyatda dolzarb bo‘lib bormoqda. til – bu nafaqat aloqa vositasi, balki xalqning tafakkuri, tarixiy xotirasi, madaniy merosi va milliy dunyoqarashining aksidir. shu boisdan ham, tilshunoslikda ayniqsa badiiy matnlar tarjimasida milliy-madaniy konnotatsiyani ifodalovchi til birliklarini aniqlash va ularni adolatli, adekvat tarjima qilish muammosi alohida e’tiborni talab etmoqda. shu nuqtayi nazardan, metonimiya kabi stilistik va kognitiv birliklarni chuqur ilmiy tahlil qilish ayniqsa muhimdir. metonimiya – bu tilning faqatgina stilistik-bezakli unsuri emas, balki inson tafakkurining asosiy kognitiv operatsiyalaridan biri bo‘lib, u voqelikni segmentatsiya qilish, konseptual munosabatlarni tashkil qilish va ular orqali ma’lumotni ixcham, ammo mazmunli ifodalashga xizmat qiladi. tilshunos olimlar tomonidan metonimiya “kognitiv iqtisod” prinsipi asosida, ya’ni idrokni soddalashtiruvchi, bilimlararo assotsiativ bog‘lanishni amalga oshiruvchi mexanizm sifatida talqin qilinmoqda. badiiy matnlar tarjimasida metonimiyaning ifodalanishi …

4 / 84

fakkurni o‘zlashtirishga yordam beradi hamda global kommunikatsiya jarayonlarini soddalashtirishda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. jahon hamjamiyatining zamonaviy ilmiy-texnik taraqqiyoti, fan va ishlab chiqarish sohalarida amaliy islohotlar, ilmiy-texnik axborotning jadal rivojlanishi va yangilanishi ijtimoiy-iqtisodiy va ilmiy-texnik o‘zgarishlar natijasida talabalarni tarbiyaviy faoliyatga tayyorlash jarayonlarining takomillashtiruvchi mexanizmlarini ta’lim jarayoniga tatbiq etilishi bilan ifodalanadi. o‘zbekiston respublikasining prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi “o‘zbekiston respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar strategiyasi to‘g‘risida” gi pf-4947-son, 2019 yil 21 oktabrda qabul qilingan “o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi pf-5850-son, 2020 yil 20 oktabrdagi “mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi pf-6084-son farmonlari, 2017 yil 20 apreldagi “oliy ta’lim tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi pq-2909-son qarori, o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 2017 yil 11 avgustdagi “ta’lim muassasalarida chet tillarini o‘qitishning sifatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori, 2019-yil 21-oktabrdagi pf‒5850-son “o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”, …

5 / 84

siya ishi muayyan darajada xizmat qiladi. muammoning o‘rganilganlik darajasi. metonimiya masalasi lingvistika tarixida qadimdan e’tibor markazida bo‘lgan bo‘lsa-da, uning izlanish doirasi turli davrlarda turlicha yondashuvlar asosida shakllangan. an’anaviy stilistik yondashuvlarda metonimiya, asosan, badiiy uslubning bezak vositasi sifatida o‘rganilgan. biroq xx asrning ikkinchi yarmidan boshlab tilshunoslikda kognitiv-paradigma shakllanishi bilan metonimiyaga bo‘lgan yondashuv tubdan o‘zgarib, u inson tafakkurining asosiy konseptual mexanizmlaridan biri sifatida talqin qilina boshlandi. g‘arbiy tilshunoslikda metonimiyani idrok va konseptual strukturani shakllantiruvchi kognitiv jarayon sifatida g.lakoff va m.johnson o‘zlarining “metaphors we live by” asarida chuqur tahlil qilganlar. shuningdek, r.jakobson metonimiyani tilning asosiy poetik funksiyasi doirasida o‘rganib, uning metafora bilan o‘zaro munosabatini yoritgan. e.sweetser esa metonimik jarayonlarni semantik tarmoqlar va konseptual domenlar doirasida tahlil qilgan. ularning tadqiqotlari metonimiyaning chuqur semantik va psixolingvistik asoslarini ochib bergan. rus tilshunosligida ham metonimiya masalasi stilistik va semantik yondashuvlar asosida keng tahlil etilgan. masalan, v.vinogradov uni badiiy uslub doirasida ko‘rib chiqsa, a.potebnya til tafakkurning in’ikosi sifatida …

Want to read more?

Download all 84 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metonimiyaning kognitiv mexanizm sifatida ingliz-o‘zbek tarjima matnlarida ifodalanishi"

o‘zbekiston respublikasi metonimiyaning kognitiv mexanizm sifatida ingliz-o‘zbek tarjima matnlarida ifodalanishi magistr akademik darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya toshkent – 2025 2 annotatsiya mazkur magistrlik dissertatsiyasi inglizcha matnlarning oʻzbek tiliga tarjima jarayonida metonimiyaning kognitiv mexanizm sifatida qanday ishlashini ilmiy jihatdan tahlil qiladi. unda metonimiya nafaqat stilistik vosita, balki tafakkurdagi konseptual munosabatlarning til orqali ifodasi sifatida qaraladi. tadqiqotda ingliz va o‘zbek tillaridagi metonimik birliklar tahlil qilinib, ularning tarjimada qanday o‘zgarishga uchrashi yoki saqlanishi tahlil etilgan. tarjimaning madaniy va konseptual asoslari, kognitiv xaritalash, referensial funksiya va semantik soddalashtirish kabi omillar chuqur...

This file contains 84 pages in DOCX format (285.2 KB). To download "metonimiyaning kognitiv mexanizm sifatida ingliz-o‘zbek tarjima matnlarida ifodalanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: metonimiyaning kognitiv mexaniz… DOCX 84 pages Free download Telegram