abdulla avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asari

DOCX 11 стр. 164,8 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 164,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat sharqshunoslik universiteti mustaqil ish mavzu: abdulla avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asari etika fani bajardi: turg’unboyeva umida qabul qildi: ikromova iroda toshkent-2025 reja 1. abdulla avloniy — ma’rifatparvar yozuvchi va millat tarbiyachisi 2. “turkiy guliston yoxud axloq” asarining mazmuni va g‘oyaviy yo‘nalishi 3. asarning bugungi davrda ahamiyati va ta’siri 1. abdulla avloniy — ma’rifatparvar yozuvchi va millat tarbiyachisi abdulla avloniy (1878–1934) — o‘zbek xalqining milliy uyg‘onish davri adabiyoti, ma’rifatparvarlik va pedagogika tarixida chuqur iz qoldirgan ulug‘ siymo, yozuvchi, shoir, dramaturg, o‘qituvchi, ijtimoiy arbob va millat tarbiyachisidir. u xix asr oxiri va xx asr boshlarida turkiston o‘lkasida jadidchilik harakati orqali xalqni jaholatdan, savodsizlikdan, mustamlakachilik zulmidan ozod etish g‘oyasini ilgari surgan ziyolilarning eng faol vakillaridan biri bo‘lgan.[footnoteref:0] [0: jo‘rayev, m. (2018). abdulla avloniy pedagogik qarashlarining zamonaviy ta’lim tizimidagi ahamiyati. – toshkent: tdpu nashriyoti. – 128 bet.] abdulla avloniy 1878-yil 12-iyul kuni toshkent …

2 / 11

sari yetaklash maqsadini qo‘ydi. 1907-yilda avloniy toshkentda o‘z mablag‘i evaziga “jamiyati xayriya” deb nomlangan tashkilot tuzdi. bu jamiyatning maqsadi kambag‘al va yetim bolalarni o‘qitish, yangi usuldagi maktablar ochish, ilm-ma’rifatni keng yoyish edi. aynan shu yili u “shuhrat” nomli gazetani tashkil etdi. bu nashr o‘lkadagi ijtimoiy-siyosiy fikrlarning uyg‘onishida muhim o‘rin tutdi. 1908-yilda avloniy toshkentda “turon” nomli teatr truppasini tuzdi. bu o‘rta osiyodagi ilk professional teatr jamoalaridan biri edi. u bu teatr orqali xalqni madaniyat va axloqiy tarbiya yo‘liga chorlagan. avloniyning “advokatlik osonmi?”, “pinak”, “ikki sevgi” kabi pyesalari 1909–1914-yillar oralig‘ida sahnaga qo‘yilgan. teatr orqali u xalqni o‘ylashga, ijtimoiy illatlarga qarshi kurashishga da’vat etgan.abdulla avloniyning eng katta xizmatlaridan biri — yangi usuldagi maktablar (usuli jadid) tashkil etishidir. u 1908-yilda toshkentda o‘z maktabini ochib, unda yangi pedagogik usullar asosida ta’lim bergan. bu maktablarda arabcha yodlash emas, balki o‘qish, yozish, tabiat, tarix, hisob, geografiya kabi dunyoviy fanlar o‘qitilgan. avloniy o‘zining darsliklarini ham o‘zi yozgan. 1910-yilda …

3 / 11

savodsiz, ma’rifatdan yiroq edi. avloniy “turkiy guliston yoxud axloq” orqali o‘z xalqiga milliy o‘zlikni anglash, mustaqillik g‘oyasiga yetaklovchi ma’naviy yo‘lni ko‘rsatgan. u insonning komillikka erishuvi faqat axloq, ilm va tarbiya orqali bo‘lishini ta’kidlagan.[footnoteref:1] [1: ziyayeva, d. (2018). “turkiy guliston yoxud axloq” asarining zamonaviy talqini. – toshkent: yangi asr avlodi. – 96 bet.] 1914–1917-yillarda avloniy “sadoyi turkiston”, “oyna” kabi gazetalarda faol ishtirok etdi. u o‘z maqolalarida turkiston xalqining taqdiri, maorif, ayollar huquqi, milliy birlik, til va madaniyat masalalarini ko‘tarib chiqqan. 1917-yil fevral inqilobidan keyin turkistonda siyosiy hayot jonlandi. avloniy ham bu davrda ijtimoiy faoliyatni kuchaytirdi. u “turkiston muxtoriyati” g‘oyasini qo‘llab-quvvatladi, ammo keyinchalik bu harakat chor va bolshevik qo‘shinlari tomonidan bostirildi. 1920-yillarda avloniy sovet hukumatining ta’lim tizimida faol ishladi. u 1921-yilda toshkentdagi “xalq dorilfununi”da (hozirgi o‘zmu) o‘qituvchi bo‘lib ishladi, keyinchalik o‘zbekiston xalq maorifi komissarligida faoliyat yuritdi. shu davrda u o‘zining ilg‘or pedagogik g‘oyalarini ta’lim tizimiga tatbiq etdi.abdulla avloniy o‘z hayoti davomida nafaqat …

4 / 11

lari singari abdulla avloniy ham “millatchilik”da ayblandi. shunga qaramay, u xalq maorifi sohasida xizmat qilishda davom etdi. 1934-yil 25-avgust kuni u to‘satdan vafot etdi. toshkent shahrida dafn etilgan.abdulla avloniyning nomi 1980-yillardan boshlab yana xalq e’tiboriga qaytdi. 1990-yilda o‘zbekiston yozuvchilar uyushmasi tashabbusi bilan uning asarlari qayta nashr etildi. 1998-yilda esa abdulla avloniyning 120 yillik yubileyi mamlakat miqyosida keng nishonlandi. 2. “turkiy guliston yoxud axloq” asarining mazmuni va g‘oyaviy yo‘nalishi abdulla avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asari 1913-yilda yozilgan bo‘lib, o‘zbek ma’rifatparvarlik adabiyoti tarixida muhim o‘rin tutadi. asar ilk bor 1913-yil toshkentda “taraqqiy” matbaasida nashr qilingan. bu asar avloniy tomonidan xalqni ma’naviy uyg‘otish, yoshlarni axloq-odobga, millatparvarlik va insoniylikka chorlovchi darslik sifatida yozilgan bo‘lib, u zamon uchun g‘oyat yangicha pedagogik qarashlarni o‘z ichiga olgan.asar sarlavhasidagi “turkiy guliston” so‘zi — “axloqiy bog‘” degan ma’noni anglatadi. undagi “yoxud axloq” qismi esa mazmunan kitobning asosiy yo‘nalishini bildiradi, ya’ni axloqiy fazilatlar, odob, ilm va tarbiya haqida. avloniy …

5 / 11

fikr yuritiladi.muallif axloqni ikki turga ajratadi: yaxshi axloq va yomon axloq. yaxshi axloqqa – to‘g‘rilik, sabr, mehr-shafqat, adolat, halollik, vatanparvarlik kabilarni kiritsa, yomon axloqqa – yolg‘on, g‘iybat, baxillik, jaholat va kibrni kiritadi. avloniy bu illatlardan qutulishning yagona yo‘li – ilm olish va tarbiya ekanini uqtiradi.asarning “ilm” bobida avloniy ilmni “hayotning chirog‘i” deb ataydi: “ilmsiz inson ko‘rdir, ilmsiz xalq o‘likdir”, – deya u xalqni ilm-fanga undaydi. unga ko‘ra, har bir xalqning baxti, qudrati va mustaqilligi ilmga bog‘liq. shu bois u maktab ochish, o‘qituvchi tayyorlash, darslik yozish ishlariga hayotining asosiy maqsadi sifatida qaraydi. “vatan” bobida esa avloniy millatparvarlik g‘oyasini ilgari suradi. u vatanni inson uchun ona kabi aziz deb biladi. “vatanini sevgan kishi haqiqiy insondir, vatansiz odam — jonsiz tanadekdir”, deydi muallif. bu g‘oya o‘sha davrda turkiston mustamlakachiligi ostida bo‘lgan xalq uchun ruhiy kuch, ozodlikka ishonch manbai bo‘lib xizmat qilgan. asarda milliy birlik va til masalalariga ham katta e’tibor qaratilgan. avloniy tilni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "abdulla avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat sharqshunoslik universiteti mustaqil ish mavzu: abdulla avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asari etika fani bajardi: turg’unboyeva umida qabul qildi: ikromova iroda toshkent-2025 reja 1. abdulla avloniy — ma’rifatparvar yozuvchi va millat tarbiyachisi 2. “turkiy guliston yoxud axloq” asarining mazmuni va g‘oyaviy yo‘nalishi 3. asarning bugungi davrda ahamiyati va ta’siri 1. abdulla avloniy — ma’rifatparvar yozuvchi va millat tarbiyachisi abdulla avloniy (1878–1934) — o‘zbek xalqining milliy uyg‘onish davri adabiyoti, ma’rifatparvarlik va pedagogika tarixida chuqur iz qoldirgan ulug‘ siymo, yozuvchi, shoir, dramaturg, o‘qituvchi, ijtimoiy arbob va millat tarbiyachisidir. u xix asr oxiri va xx asr bo...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (164,8 КБ). Чтобы скачать "abdulla avloniyning “turkiy guliston yoxud axloq” asari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: abdulla avloniyning “turkiy gul… DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram