radikal va fotokimyoviy polimerlanish

DOC 55.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1474741901_65131.doc radikal va fotokimyoviy polimerlanish radikal polimerlanishda aktiv markaz erkin radikallar ta’sirida vujudga keladi. erkin radikallarda juftlashmagan –toq elektronning borligi ularning turli monomerlar bilan tezda reaksiyaga kirishishiga imkoniyat yaratadi. natujada o’sish imkoniyatiga ega aktiv markaz hosil bo’ladi: r` + ch2 = chx → r – ch2 - `chx polimerlanish reaksiyasi harorat ta’sirida olib borilganda (termik polimerlanish) aktiv markazning paydo bo’lishi qo’shbog’ uzilishi hisobiga sodir bo’ladi: t0 ch2 = chr → `ch2 - `chr buning natijasida monomer molekulasi biradikalga aylanib, o’sish reaksiyasi biradikalning har ikkala tomoni bo’ylab davom etadi: t0 `ch2 - `chr + ch2 = chr → `ch2 – chr – ch2 - `chr biroq termik polimerlanish reaksiyasi juda sust boshlanadi, temperaturani ko’tarishgina reaksiyani tezlashtiradi. ba’zi monomerlar, jumladan vinilasetat, vinilidenxlorid, akrilonitril kabi monomerlar temperatura ta’sirida mutloqo polimerlanmaydi. sterol, metilmetakrilat va ularning hosilalari qizdirilganda polimerlaninsh ancha tezlashadi. yorug`lik nuri energiyasi tasirida polimerlanish fotoximiyaviy polimerlanish deyiladi. bunda monomer molekulasiga kvant nur energiyasi …

hning tezligi, asosan nurning intensivligiga bog’liq. monomer molekulalari erkin radikalga aylanishi uchun unga ta’sir etadigan nurning to’lqin uzunligi 30000a atrofida bo’lishi kerak. fotopolimerlanish jarayonida temperaturaning ko’tarilishi zanjirning o’sish tezligini oshiradi, biroq aktiv markaz paydo bo’lish tezligi o’zgarmaydi. bu molekula massasi anchagina katta bo’lgan polimer hosil bo’lishiga olib keladi. fotopolimerlanish jarayonining tezligini oshirish maqsadida sistemaga nur ta’sirida oson parchalanib, radikal hosil qiluvchi sensibilizatorlar qo’shiladi. monomer molekulalarini, shuningdek α, β, γ nurlar , roentgen nurlari, tezlashtirilgan elektronlar va boshqa yuqori energiyali zarrachalar yordamida radikalga aylantirib polimerlash mumkin. bunday jarayon radiasion polimerlanish jarayoni deyiladi. radiasion polimerlanish jarayoni boshlanish davrida fotoximiyaviy polimerlanish qonunlariga bo’ysinadi. jarayon oxirida qo’shimcha reaksiyalar sodir bo’lib, reaksiya mexanizmi murakkablashib ketadi. buning asosiy sababi katta energiyali nurlarning sistemadagi atomlar, atomlar gruppasi va qo’shbog’larga murakkab ta’sir ko’rsatishi va ular atrofidagi electron bulutlar yunalishini jiddiy o’zgartirib yuborishidadir. radiasion polimerlanish jarayonining asosiy xususiyatlaridan biri shuki, uning natijasida nur ta’sirida polimer molekulalari hosil bo’libgina qolmay, …

ch2 – → r - ch2 - ch2 – ch = ch2 ↓h r - ch2 - ch2 - ch2 - → r - ch2 - ch2 – ch3 temperatura va nurlar tasirida polimerlanish jarayonlaridan inisiatorli polimerlanish o`zining osonligl va kam energiya talab qilishi bilan ajralib turadi. shu sababli deyarli barcha monomerlarni polimerlashda reaksiya maxsus inisiatorlar ishtirokida olib boriladi. inisiatorlarning ahamiyati ularning osonlik bilan parchalanib, erkin radikallar hosil qilishidadir.ularning parchalanishi kam energiya talab qiladi va tezda aktiv markazlar hosil qilib reaksiyani tezlashtirishda muhim rol o`ynaydi. reaksiyani boshlab bergan inisiator zarralari polimer molekulalarining tarkibida kimyoviy bog` bilan ulanib qoladi. inisiatorlarga misol qilib benzoil peroksid, vodorod peroksid, azo –bis-izo butironitril va natriy, kaliy, ammoniy persulfatlarni ko`rsatish mumkin. polimerlanish jarayonini boshlab yuborish uchun reaksion muhitga monomer og`irligining 0,1-1 prosenti miqdorida inisiator qo`shish kifoya. masalan benzoil peroksid 600 va undan yuqori temperaturada qizdirilganda ikkita benzoat gruppali erkin radikal hosil qiladi. o o o || …

, ammoniy persul’fat (nh4)2s2o8 va boshqalar kiradi. radikal mexanizmdagi zanjirli polimerlanishning muhim xossalaridan biri – aktiv markaz yoki o’sayotgan polimer radikallarining reaksion muhitdagi ikkilamchi birikmalar bilan to’qnashib, o’sish markazini behuda o’zatib yuborishidan iborat. masalan, muhitda to’yingan modda molekulasi ab bo’lsin. agar polimer radikali etarli energiyaga ega bo’lsa-yu ab bilan to’qnashsa, uni parchalab yuborishi mumkin. natijada o’sayotgan polimer radikali to’yingan moddaning bir qismini o’ziga biriktirib so’nadi. to’yingan moddaning qolgan qismi esa, radikal holiga o’tadi. u yana monomerga ta’sir qilib, uni o’sish markaziga aylantiradi: r – ch2 – chx` + ab → r – ch2 – chx – a + b` b`+ ch2= chx → b – ch2 – chx` natijada polimerning o’sayotgan molekulasi bir necha zanjirga bo’linadi va uning molekulyar massasi kamayadi. temperatura ko’tarilgan sari kuchayadigan bu jarayon tez-tez uchrab turadi. misol tariqasida, etilenning tetraxlormetan ishtirokida polimerlanishini ko’rsatish mumkin: r – ch2 – ch2 – ch2 – ch2` + ccl4 → …

kulaning uzunligi ham kamayadi. ba’zi ingibitorlar reaksiyaning boshlang’ich davrida barcha aktiv markazlarni so’ndiradi. bunda polimerlanish ingibitor tugagandan keyingina boshlanadi. amalda ingibitorlar sifatida ko’p atomli fenollar, ayniqsa gidroxinon, pirokatexin,piragallol, aromatik aminlar, nitrobirikmalar, jumladan nitrobenzol, pikrin kislota, asetat tuzlar; noorganik moddalardan oltingugurt, yod, mis, temir va xrom elementlarining oksidlari ko’proq ishlatiladi. monomerlarni o’zoq joylarga jo’natish va ko’p miqdorda saqlash uchun ingibitorlardan keng ko’lamda foydalaniladi. monomerlarni o’z-o’zidan polimerlanishdan saqlash maqsadida ularga 0.5 – 1.5 % gacha ingibitor qo’shish kifoya. radikal polimerlanishning borishi temperaturaga bog’liq. temperaturaning ko’tarilishi muhitda aktiv markazlarni ko’paytiradi va ular temperatura ta’sirida serharakat bo’lib polimerning o’sish tezligi oshadi. temperatura ta’sirida o’sayotgan zanjirlarning bir-biri bilan yoki aktiv markaz bilan to’qnashish tezligi ya’ni makroradikallarning uzilish tezligi ham ortadi. demak bir tomondan polimer molekulalarining uzunligi ortib borsa, ikkinchi tomondan zanjirning uzulish tezligi oshib, molekulyar massaning qisqarishiga sabab bo’ladi. sistemada aktiv markazlar qancha ko’p bo’lsa, makromolekulalarning o’chami shuncha qisqa bo’ladi, aksincha aktiv markazlar qancha kam …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "radikal va fotokimyoviy polimerlanish"

1474741901_65131.doc radikal va fotokimyoviy polimerlanish radikal polimerlanishda aktiv markaz erkin radikallar ta’sirida vujudga keladi. erkin radikallarda juftlashmagan –toq elektronning borligi ularning turli monomerlar bilan tezda reaksiyaga kirishishiga imkoniyat yaratadi. natujada o’sish imkoniyatiga ega aktiv markaz hosil bo’ladi: r` + ch2 = chx → r – ch2 - `chx polimerlanish reaksiyasi harorat ta’sirida olib borilganda (termik polimerlanish) aktiv markazning paydo bo’lishi qo’shbog’ uzilishi hisobiga sodir bo’ladi: t0 ch2 = chr → `ch2 - `chr buning natijasida monomer molekulasi biradikalga aylanib, o’sish reaksiyasi biradikalning har ikkala tomoni bo’ylab davom etadi: t0 `ch2 - `chr + ch2 = chr → `ch2 – chr – ch2 - `chr biroq termik polimerlanish reaksiyasi juda sust boshlanadi, t...

DOC format, 55.5 KB. To download "radikal va fotokimyoviy polimerlanish", click the Telegram button on the left.

Tags: radikal va fotokimyoviy polimer… DOC Free download Telegram