polikondensatlanish reaksiyalari

DOC 359.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1474723486_65119.doc полиэтиленни олинишимисолида полимерланиш реакциясини ўрганамиз: nсн 2 =сн 2 (-сн 2 –сн 2 -) n поликонденсатланишреакциялариучун иккиваунданортиқфункционалгуруҳлар тутганмономерларталабэтилади(-он, - соон, -nн 2 вабошқалар). бумономерларнинг ўзаротаъсирлашуви натижасидақуйимолекулярбирикмалар(сув, аммиак, водородхлорид) ажралибчиқиши натижасидаҳосилбўлганянгигуруҳлар ўзаробирикибюқоримолекуляр бирикмаларниҳосилқилади. масалан, аминокислоталар поликонден- сатланишреакцияларигакиришади.бунинг натижасидабиополимерлар-оқсилвақуйи- молекулярбирикмалар(сув)ҳосилбўлади: …+ нnн-сн(r)–соон+ …нnн-сн(r)–соон+… …-nн-сн(r)-со-nн-сн(r)-со-…+ nн 2 о кўплабполимерларполиконденсатланишреакциялари натижасида(масалан, капрон) олинади. polikondensatlanish reaksiyalari har bosqich reaksiyadan so’ngsuv, spirt, ammiak, vodorod xlorid va shunga o’xshash quyi molekulyar moddalarajralib chiqishi bilan boradigan yuqori molekulyar birikmalar hosil bo’lish reaksiyasi polikondensatlanish reaksiyasi deyiladi. reaksiya natijasida hosil bo’lgan yuqori molekulyar birikmalar elementar tartibi reaksiya davomida quyi molekulyar moddalar ajralgani sababli, dastlabki olingan monomerlar tarkibidan farq qiladi. polikondensatlanish reaksiyasiga tarkibida ikkita yoki undan ortiq turli funksional gruppalari bor moddalar kirisha oladi. agar bir moddaning o’zida ikki xil funksional gruppa bo’lsa-yu, ular o’zaro reaksiyaga kirishib, polimer hosil qilsa, bunday reaksiya gomopolikondensatlanish deyiladi. bunday reaksiyalarga aminokislotalar, aminospertlar va oksikislotalarning polikondensatlanishi misol bo;la oladi. misol tariqasida aminokapron kislotadan polikaprolaktam hosil …

lgan bifunksional gruppali ikki tur modda qatnashsa, bu reaksiya geteropolikondensatlanish deyiladi. masalan, geksametilendiamin va adipin kislotadan poligeksametilenadipinamid hosil bo’lishi bunday reaksiyaga misol bo’la oladi: nhooc–(-ch2-)4–cooh+nnh2–(-ch2-)6–nh2→ho–[-oc-(-ch2-)4-conh-(-ch2-)6-nh-]n-h+ (2n-1)h2o bifunksional birikmalarning polikondensatlanishi natijasida faqat chiziqsimon polikondensatlar hosil bo’ladi. bunday jarayon chiziqsimon polikondensatlanish deyiladi. reaksiyaga kirishayotgan monomerlarning birida uch va undan ortiq funksional gruppalar bo’lishi polikondensatlanish reaksiyasini murakkablashtiradi va fazoviy to’rsimon tuzilishga ega makromolekulalar hosil qiladi. bunday jarayon fazoviy polikondensatlanish deyiladi. misol tariqasida gliserin va para-ftal kislotaning kondensatlanishini ko’rsatish mumkin. bu reaksiyada gliserin avval bifunksional gruppali modda sifatida qatnashib, chiziqli polikondensat – gliftal smolalar hosil qiladi: t0 nch2oh – choh – ch2oh + nhooc –c6h4 – cooh → h –[- och2 – choh – ch2 – o – oc – c6h4 – co - ]n – oh + (2n – 1)h2o pirovardida, yuqori temperatura ta’sirida gliserinning uchinchi funksional gruppasi ham reaksiyaga kirishib, fazoviy – to’rsimon tuzilishga ega polikondensat hosil qiladi. hozirgi kunda yumb lar …

ayonida hosil bo`layotgan quyi moleko`lyar moddalarning reaksion muxitdan to`liq ajratish mumkin bo`lmaganligi (suv, kislota va bioshhqalar). 3.polikondensatlanish jarayonida, qo`shimcha oraliq reaksialarning sodir bo`lishi (yoki polimer zanjirining parchalanishi, oksidlanishi kabi reaksiyalarning sodir bo`lishi). bunday reaksiyalarga misol qilib asidoliz, ammonoliz va boshqa reaksalarni keltirish mumkin. polikondensatlanish jarayonida ko’p funktsionallikka ega bo’lgan monomerlar bilan turli xil funktsional guruhlar tutgan dimer, trimer, tetramer oligomerlar bilan o’zaro ta‘sirlashuvi bosqichma – bosqich tartibda boradi. fazoviy polikondensatlanish davrida erituvchilarda eritmaydigan polimerlar hosil bo’ladi. chunki, chiziqsimon tuzilishga ega o’sayotgan zanjirning funktsional guruhlari ta‘sirida makromolekulaning mustahkam kimyoviy bog’ hosil qilib tikilishi tufayli unga erituvchi molekulalarini ta‘siri juda kam bo’ladi. aralashmada saqichsimon birikmaning hosil bo’lishi sistema qovushoqligining ortib borishi bilan sodir bo’ladi. shu sababli o’sayotgan zanjirning funktsional guruhlarini dimer, trimer, oligomer bilan o’zaro ta‘sirlanish reaktsiyasi susayadi va bu bosqichda polikondensatsiyalanish jarayoni to’xtaydi, faqat ayrim hollardagina oxirigacha boradi. shu bilan bir qatorda reaktsion aralashma birdaniga ikki qismga ajraladi; erimaydigan saqichsimon modda …

saqichsimon moddaning hosil bo’lish nuqtasida molekulyar massaning o’rtacha soniy qiymati unchalik katta bo’lmay, o’rtacha vazniy qiymati cheksizlikka intiladi, ya‘ni yuqori molekulyar massaga ega bo’lmaydi. eriydigan mahsulotning miqdori saqichsimon modda hosil qilish nuqtasiga erishilgandan keyin keskin kamayadi; qovushoq reaktsion aralashma oldiniga elastik yumshoq, keyin esa suyuqlanmaydigan va erimaydigan mahsulotlarga-qatronga aylanadi. pirovardida, reaktsiyaga faolligi kuchliroq funktsional guruhlarning makromolekula to’ri ichida bir-biridan uzoq joylashganni uchun ularning ko’pchiligi jarayon davrida saqlanib qoladi, ya‘ni chiziqsimon polekondensattsialanish jarayoniga nisbatan uchlamchi polekondensatlanish jarayonida qatnashayotgan monomerlarning funktsional aktiv guruhlaridan foydalanish darajasi kam bo’ladi. uchlamchi polekondensatlanish va polimerlanish jarayonlarini amaliyotda qo’llanilganda ayrim hollarda uchta muhim bosqichlarga e‘tibor beriladi. birinchi bosqich: p pkr) hosil bo’lgan polimer suyuqlanmaydi va erituvchilarda erimaydi. ko’pchilik hollarda jarayonni ma‘lum sharoitlarda o’tar holat to’xtatib, reaktsion massani qizdirib yoki katalizatorlar qo’shish bilan reaktsiyani qaytadan davom ettirish mumkin. bu o’tar holat bosqichini polimerlarni qayta ishlash (shakillantirish) davrida to’g’ridan-to’g’ri olib borib haroratga, agressiv muhit ta‘siriga chidamli mahsulotlar olinadi. shu …

ladi. polikondensatlanish jarayoni dastlabki reaktsiyaga kirishayotgan monomerlarning tuzilishiga, tabiatiga va reaktsion muhitning sharoitiga bog’liq bo’lib, muvozanatli (qaytar) va muvozanatsiz (qaytmas) polikondensatlanish jarayonlariga bo’linadi. muvozanatli polikondensatlanish jarayonining asosiy belgilaridan biri, sistemada boradigan o’zaro ta‘sir reaktsiyasining qaytarligidir. jarayon davrida polimer zanjirining o’sish reaktsiyasi bilan bir qatorda, sistemada hosil bo’layotgan quyi molekulyar mahsulot ta‘sirida o’sayotgan zanjirning parchalanish reaktsiyalar ham sodir bo’ladi. muvozanatni polikondensatlanish jarayoni uchun k ning qiymati unchalik katta emas (km≤102). poliefirlar olish uchun esa muvozanat doimiyligining qiymati km<4 – 10 bo’lishi kerak. shuning uchun ham hosil bo’layotgan polimerlarning miqdorini oshirish uchun reaktsiya muhitidan hosil bo’layotgan quyi molekulyar moddani chiqarib turish kerak bo’ladi. buning uchun jarayonni havosiz muhitda (vakumda) olib boriladi. sistema haroratini oshirib, quyi molekulyar mahsulot reaktsion muhitdan chiqarib turiladi. ba‘zi hollarda katalizator (masalan, natriy alyuminat) qo’shiladi; reaktsion muhitning qovushoqligini kamaytirish uchun sistemaga inert erituvchilar qo’shib turiladi. agar muvozanat doimiyligining qiymati kn≥103 dan katta bo’lsa, u holda polikondensatlanish jarayoni amaliy jihatdan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "polikondensatlanish reaksiyalari"

1474723486_65119.doc полиэтиленни олинишимисолида полимерланиш реакциясини ўрганамиз: nсн 2 =сн 2 (-сн 2 –сн 2 -) n поликонденсатланишреакциялариучун иккиваунданортиқфункционалгуруҳлар тутганмономерларталабэтилади(-он, - соон, -nн 2 вабошқалар). бумономерларнинг ўзаротаъсирлашуви натижасидақуйимолекулярбирикмалар(сув, аммиак, водородхлорид) ажралибчиқиши натижасидаҳосилбўлганянгигуруҳлар ўзаробирикибюқоримолекуляр бирикмаларниҳосилқилади. масалан, аминокислоталар поликонден- сатланишреакцияларигакиришади.бунинг натижасидабиополимерлар-оқсилвақуйи- молекулярбирикмалар(сув)ҳосилбўлади: …+ нnн-сн(r)–соон+ …нnн-сн(r)–соон+… …-nн-сн(r)-со-nн-сн(r)-со-…+ nн 2 о кўплабполимерларполиконденсатланишреакциялари натижасида(масалан, капрон) олинади. polikondensatlanish reaksiyalari har bosqich reaksiya...

DOC format, 359.5 KB. To download "polikondensatlanish reaksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: polikondensatlanish reaksiyalari DOC Free download Telegram