ehtimollar nazariyasi va matematik statistika elementlari. ehtimolning tarifi

DOC 10 pages 197.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 197.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

ehtimollar nazariyasining asosiy tushunchalari sharipova madina ehtimollar nazariyasi va matematik statistika elementlari. ehtimolning tarifi reja 1. deterministik va stoxastik tajribalar tushunchasi. ehtimollar nazariyasi stoxastik tajribalardagi qonuniyatlarini o`rganuvchi fan ekanligi. hodisa tushunchasi va uning turlari. 2. ehtimolni aniqlashning klassik va statistik usullari 3. tasodifiy miqdor tushunchasi. diskret tipdagi tasodifiy miqdor taqsimot qonuni. binomial va pausson qonunlari bo`yicha taqsimlangan tasodifiy miqdorlar. 4. normal taqsimot qonuni va «plyus-minus uch sigma» qoidasi 1. deterministik va stoxastik tajribalar tushunchasi. ehtimollar nazariyasi stoxastik tajribalardagi qonuniyatlarini o`rganuvchi fan ekanligi. hodisa tushunchasi va uning turlari. ehtimollar nazariyasida hodisa tushunchasi boshlang`ich tushunchalardan biridir. ro`y beradi yoki ro`y bermaydi deb gapirish mumkin bo`lgan har qanday voqea hodisa deyiladi. tajribalar, kuzatishlar, o`lchashlarning natijalari hodisalardan iborat bo`ladi. hodisalarga misollar 1) tanga tashlanganda uning gerbli tomoni yuqoriga qarab tushdi; 2) otilgan o`q nishonga tegmadi; 3) paxta gullari barcha hodisalarni muqarrar, mumkin bo`lmagan va tasodifiy hodisalarga ajratish mumikn. ma'lum shart-sharoit amalga oshirilganda albatta ro`y …

2 / 10

deb olsak, albatta bu hodisa ro`y berishi mumkin bo`lmagan hodisa bo`ladi. shashqol toshini tashlaganda juft yoki toq ochkolar tushishidan iborat bo`lgan hodisa tasodifiy hodisa bo`ladi. muqarrar hodisa “y” harfi bilan mumkin bo`lmagan hodisa “v” harfi bilan tasodifiy hodisalar esa a, v, s, d harflari bilan belgilanadi. muqarrar, mumkin bo`lmagan va tasodifiy hodisalar berilgan shart-sharoitga bog`liq bo`lgan nisbiy tushunchalardir. berilgan shart-sharoit o`zgarishi bilan hodisa xarakteri ham o`zgarishi mumkin masalan, suv 760 mm smi.ust.bosimida 1000 0s gacha isitilganda bug`ga aylanadi, a hodisa ro`y beradi, lekin atmosfera bosimi o`zgarganda suv 1000 0s da bug`ga aylanmaydi, a hodisa ro`y bermaydi. tasodifiy hodisalar ustida amallar. 1. agar a hodisa ro`y berishidan b hodisani ro`y berishi kelib chiqsa, u vaqtda a hodisa b hodisa ergashtiradi deyiladi va qisqacha a v deb yoziladi. masalan, shashqol toshni tashlaganda a hodisa deb 2 ochko tushishini, b hodisa deb juft ochko tushishini belgilasak, u vaqtda a hodisa ro`y berishidan b …

3 / 10

salar uchun ushbu a *v, a+ =u munosabatlar o`rinli. berilgan shart-sharoitda biror hodisaning ro`y berish-bermasligini bilish uchun avval shu shart-sharoitni amalga oshirish kerak. har bir shunday amalga oshirish tajriba deyiladi. jumladan, har qanday eksperimentda kuzatishlar o`tkazilishi ham tajribadir. masalan, yuqoridagi misollarda keltirilgan shashqol tosh tashlash, tanga tashlash kabi sinashlarni ta'riflash uchun eksperiment yoki tajriba terminidan foydalanamiz. agar ma'lum shart-sharoitning har bir amalga oshishida a1, a2, …, an tasodifiy hodisalardan hech bo`lmaganda biri ro`y bersa, ya'ni a1+a2+ … + an=u bo`lsa, a1, a2, …, an hodisalar hodisalarning to`liq gruppasini tashkil qiladi deyiladi. kelgusida bizni o`zaro birgalikda bo`lmagan hodisalarning to`liq gruppasi ko`proq qiziqtiradi. masalan, shashqol toshni bir marta tashlashda mos ravishda 1, 2, 3, 4, 5 va 6 ochkolarning tushishidan iborat bo`lgan e1, e2, e3, e4, e5,e6 hodisalar sistemasi va tanga tashlashga gerb va raqam tushishidan iborat bo`lgan g va rhodisalar sistemasi shular jumlasidandir. 2. ehtimolning klassik ta'rifi: kuzatilayotgan a hodisaning ro`y …

4 / 10

tgan ehtimol p(a)= bu yashikdagi olingan har uchta shardan bittasi oq bo`lishi mumkin, demakdir. shu bilan birga olingan sharning qora bo`lishi ehtimoli bo`ladi. a hodisaning r(a) ehtimoli qo`yidagi xossalarga ega: 1)ehtimol manfiy bo`lmagan, 0 va 1orasida yotuvchi nisbiy sondir; 2) agar a hodisa v hodisani ergashtirsa, ya'ni a v bo`lsa, u holda r(a) r(v) bo`ladi. 3) agar a va v hodisalar birgalikda bo`lmasa, u holda r(a+v)=r(a)+r(v) bo`ladi. bu xossa ehtimollarni qo`shish teoremasi deb ataladi. 4)muqarrar hodisaning ehtimoli birga teng; r [u]=1 5)ro`y berishi mumkin bo`lmagan hodisaning ehtimoli nolga teng. p[v]=0 6) ( ) qarama-qarshi hodisaning ehtimolini birgacha to`ldiradi, ya'ni r(a)+r( )=1; ahodisaning ehtimolini qulaylik uchun r orqali belgilash qabul qilingan. r(a)=r va r[ ]=q; r+q=1 bo`lgani uchun r=1-q. ehtimolning xossalari yuqorida qayd qilingan xossalar bilan cheklanmaydi. tasodifiy hodisalarni o`rganish bilan butun bir fan-ehtimollar nazariyasi shug`ullanadi. hodisa ehtimolining statistik ta'rifi. ehtimolning klassik ta'rifi va undan kelib chiqadigan r(a)( formuladan tajribalarning mumkin …

5 / 10

o`z ichiga oladi; ularni izohlashda extimollar nazariyasi va statistikadan foydalanish mumkin. kundalik hayotda, kuzatishlarga asosan, biz tez-tez bo`lib turadigan hodisalarni ehtimolga yaqin deb hisoblaymiz, ahyon-ahyonda bo`lib turadigan hodisalarni ehtimoldan uzoqroq deb hisoblaymiz. shunday qilib, amalda, ehtimol tushunchasini hodisaning nisbiy chastotasi bilan bog`laymiz. tajribalar soni etarlicha katta bo`lganda ko`p hodisalarning nisbiy chastotasi ma'lum qonuniyatiga ega bo`ladi va biror o`zgarmas son atrofida tebranib turadi. bu qonuniyatni birinchi marotaba xviii asr boshlarida ya.bernulli ko`rsatib bergan. bu qonuniyat- bernulli teoremasi bog`liq bo`lmagan tajribalar soni cheksiz ortib borganda muqarrarlikka yaqin ishonch bilan hodisaning nisbiy chastotasi uning ayrim tajribadagi ehtimoliga istagancha yaqin bo`lishini tasdiqlaydi. bundan shunday xulosa chiqarish mumkin: agar biror a hodisa ustida o`tkazilgan etarlicha ko`p sondagi takror tajribalarda hodisaning nisbiy chastotasi biror o`zgarmas son atrofida tebranib turganligi sezilgan bo`lsa, u vaqtda a hodisa taqriban o`zining nisbiy chastotasiga teng bo`lgan r (a) ehtimolga ega bo`ladi, ya'ni r (a) statistik kuzatishlarda hodisaning ehtimoli va uning nisbiy …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ehtimollar nazariyasi va matematik statistika elementlari. ehtimolning tarifi"

ehtimollar nazariyasining asosiy tushunchalari sharipova madina ehtimollar nazariyasi va matematik statistika elementlari. ehtimolning tarifi reja 1. deterministik va stoxastik tajribalar tushunchasi. ehtimollar nazariyasi stoxastik tajribalardagi qonuniyatlarini o`rganuvchi fan ekanligi. hodisa tushunchasi va uning turlari. 2. ehtimolni aniqlashning klassik va statistik usullari 3. tasodifiy miqdor tushunchasi. diskret tipdagi tasodifiy miqdor taqsimot qonuni. binomial va pausson qonunlari bo`yicha taqsimlangan tasodifiy miqdorlar. 4. normal taqsimot qonuni va «plyus-minus uch sigma» qoidasi 1. deterministik va stoxastik tajribalar tushunchasi. ehtimollar nazariyasi stoxastik tajribalardagi qonuniyatlarini o`rganuvchi fan ekanligi. hodisa tushunchasi va uning turlari. ehtimollar nazariyas...

This file contains 10 pages in DOC format (197.0 KB). To download "ehtimollar nazariyasi va matematik statistika elementlari. ehtimolning tarifi", click the Telegram button on the left.

Tags: ehtimollar nazariyasi va matema… DOC 10 pages Free download Telegram