nomoddiy aktivlarning harakatini hisobga olish

DOC 20 pages 139.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 139.0 KB

File type DOC

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

nomoddiy aktivlar hisobi nomoddiy aktivlarning harakatini hisobga olish reja: kirish 1.nomoddiy aktivlarning mohiyati va turlari 2.nomoddiy aktivlarni sotib olish va ularni baholash 3.nomoddiy aktivlarni hisobga olish tamoyillari 4.nomoddiy aktivlarga amortizatsiya hisoblash tartibi xulosa adabiyotlar kirish buxgalteriya hisobiningmilliy standartlarida nomoddiy aktivlarga quyi-dagicha ta`rif beriladi: «nomoddiy aktivlar – bu xo`jalik faoliyatida foydala-nish uchun yoki boshqarish uchun xo`jalik sub`ekti tomonidan nazorat qilinadigan, shuningdeq uzoq (bir yildan ortiq) muddat ishlatishga mo`ljallangan moddiy-buyum shakliga ega bo`lmagan mulk ob`ektlaridir». berilgan ta`rifdan ko`rinib turib-diki nomoddiy aktivlar bu: · korxonaning mulkiy ob`ektidir - nomoddiy aktivlarni aksariyat qismi korxona tomonidan sotib olinadi, ularga egalik qiladi va buxgalteriya balansida o`z mulkining bir qismi sifatida aks ettiradi; · moddiy (natural)-buyum shakliga ega emas – nomoddiy aktivlar jismo-niy ko`rinishga ega emasdirlar; · sotish uchun mo`ljallanmaydi - nomoddiy aktivlar qayta sotish uchun sotib olinmaydi, balki xo`jalik faoliyatida foydalanish, nazorat qi-lish va boshqarish uchun sotib olinadi; · xo`jalik faoliyatida uzoq muddat foydalaniladi - odatda …

2 / 20

ozlar ro`yhati, litsenziya, marketing huquqlari, import kvotalari, tashkiliy xarajatlar, nou-xau, franchayzing va gudvill. nomoddiy aktivlarning mohiyati va turlari. patent — huquqiy tan olingan va ro`yxatdan o`tkazilgan mutlaq huquq. patent huquqi o`zining egasiga patentga taalluqli bo`lgan buyumni, jarayonni yoki faoliyatni foydalanish, ishlab chiqarish, sotish va nazorat qilish huquqini beradi. bunda chetdan boshqa shaxslar bevosita aralasha olmaydi. patent huquqi kashfiyotning tarkibini himoya qiladi va u belgilangan tartibda ro`yxatga olingan bo`lishi kerak. patent huquqi bilan himoyalanadigan ob`ektlarni ishlatishning asosiy ko`rinishi - bu huquqni litsenziya shartnomasi asosida berish va ob`ektni korxona ustav kapitaliga ulush sifatida qo`shishdir. yer va tabiiy resurslardan foydalanish huquqi - yer maydonlari, tabiiy resurslarni qazib olish maydonlari va ushbu maydonlar haqidagi geologik va boshqa axborotlarga egalik qilish huquqidir. 1-chizma. nomoddiy aktivlarni turkumlanishi "nou-xau" - texnik tashkil qilish, hizmat ko`rsatish va tijorat xususiyatiga ega axborot bo`lib, u boshqa shaxslarga noma`lumligi sababli, haqiqiy yoki poten-tsial tijorat qiymatiga ega bo`ladi. qonuniy asoslarga ko`ra, axborotlarga …

3 / 20

a kila oladi. masalan, kompaniya terminalining yangi dizaynni ruyxatdan o`tkazish bilan himoyalanadi. kompyuter esa patent bilan himoyalanadi. sanoat namunasining patentga ega bo`lishi zarurligi uning o`ziga xosligi va sanoatda qo`llanila olishligidir. sanoat namunasiga patent 10 yilga beriladi va yana 5 yil muddatga o`zaytirilishi mumkin. patent huquqi bilan himoyalanadigan ob`ektlar ishlatilishining asosiy ko`rinishi-bu huquqlarning litsenzion shartnomalar asosida amal qilishi va ob`ektning korxona ustav kapitaliga ulush sifatida qo`shilishidir. litsenzion shartnoma oldi-sotdi yoki ijara shartnomalaridan farq qiladi. chunki patent egasi litsenzion shartnoma orqali kashfiyotni o`zini emas, balki uning ishlatish huquqini berdi. patent egasi kashfiyotni ishlatish huquqini uchinchi shaxslarning keng davrasiga topshirishi va o`zi ham kashfiyotni ishlatishi mumkin. mualliflik huquqi — bu mualliflarga adabiyot, musiqa, tasviriy san`at va boshqa yaratilgan asarlar uchun qonun yo`li bilan berilgan himoya shaklidir. mualliflik huquqi egalariga beriladigan huquqlar — o`z ishlarini chop ettirish, qayta bosish va ko`paytirish, sotish va nusxalarini taqsimlash va o`z asarlarini ijro etish hamda yozdirish huquqlarini beradi. …

4 / 20

n yangicha tarzda ko`llanilsa, ular ham qonuniy ravishda himoyalanishi mumkin. kashfiyotlarga patent 20 yilga beriladi va u kashfiyotning ustunliklarini, muallifligini tasdiqlovchi hujjat sanaladi va uni ishlatishga huquq beradi. savdo markalari va tovar belgisi. savdo markalari (masalan: nestle, adi-das) yoki savdo namunalari (koka-kola) kompaniyalar tomonidan mahsulot yoki xiz-mat uchun berilgan nomlar yoki identifikatsiyani aniqlovchi boshqa ramzlar ular egalik qilishni asosli ravishda olib borish uchun ruyxatdan o`tkazilishi mumkin. ruyxatdan o`tkazilgan savdo markalari va savdo namunalarini keyingi yillarga ham muddatni uzaytirish yo`li bilan xizmat muddatini yangilab turish mumkin. bu holda nomlar, ramzlar yoki mahsulot identifikatsiyasini belgilovchi boshqa ramz-lar huquqiy hisoblanadi. franchayzing — ma`lum bir formula, texnologiya yoki tashqi ko`rinishini qo`llash bo`yicha o`ziga xos huquq. franchayzing (masalan: kabel televideniyasi kom-paniyasi) odatda hukumat organlari tomonidan davlat mulkidan foydalanish hu-quqiga egalik qilish yoki kommunal xizmat ko`rsatish (elektromontaj) uchun va xo`-jalik sub`ektlari tomonidan aniq bir ishlar va aniq xizmatlardan foy-dalanish huquqi bilan egalik qilish uchun taqdim qilinadi. …

5 / 20

ishlab chiqarilgan yangi hisob jarayonlarini paydo bo`lishi bilan o`ta muhim ahamiyat kasb etmoqda. kompyuter dasturlari va ularni takomillashtirishga qilingan investi-tsiyalar kompyuter dasturiy ta`minoti, bilan shugullanuvchi korxonalarda boshqa aktivlar sifatida ko`riladi. kompyuter dasturiy ta`minotiga qilingan harajat- larni kapitalizatsiyalashtirish, sotish yoki keng foydalanish uchun ijaraga berish-ga mo`ljallangan kompyuterning dasturiy ta`minotini rivojlantirish, ilmiy tadqiqotlar va ishlanmalar xarajatlarning salmoqli qismini tashkil etadi. hisobga olishda asosiy masala bo`lib, dasturiy ta`minot to`plamlarini takomil-lashtirishda amalga oshirilgan qanday xarajatlar hisobdan chiqarilishi va qan-daylari kapitalizatsiyalashtirilishi kerakligiga ahamiyat beriladi. dasturiy ta`minot hisobida quyidagi holatlarga alohida e`tibor qaratish lozim: sotish yoki ijaraga berish uchun mo`ljallangan kompyuter dasturiy ta`-minotini ishlab chiqarishga ketgan barcha xarajatlar, ilmiy tadqiqotlar va ishlanmalar xarajatlari hisoblanadi hamda hisobdan chiqarilishi lozim; texnik iqtisodiy asoslashni o`tkazish uchun ishlab chiqarilgan mah-sulotning asl nusxalarini ishlab chiqarishga ketgan xarajatlar sar-moyalashtirilishi zarur. bu xarajatlar tarkibiga kodlash va texnik iq-tisodiy asoslashni o`tkazish uchun tekshiruv bilan bog`liq xarajatlar kiradi. tashkiliy xarajatlar - bu faoliyatni tashkil qilishga …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nomoddiy aktivlarning harakatini hisobga olish"

nomoddiy aktivlar hisobi nomoddiy aktivlarning harakatini hisobga olish reja: kirish 1.nomoddiy aktivlarning mohiyati va turlari 2.nomoddiy aktivlarni sotib olish va ularni baholash 3.nomoddiy aktivlarni hisobga olish tamoyillari 4.nomoddiy aktivlarga amortizatsiya hisoblash tartibi xulosa adabiyotlar kirish buxgalteriya hisobiningmilliy standartlarida nomoddiy aktivlarga quyi-dagicha ta`rif beriladi: «nomoddiy aktivlar – bu xo`jalik faoliyatida foydala-nish uchun yoki boshqarish uchun xo`jalik sub`ekti tomonidan nazorat qilinadigan, shuningdeq uzoq (bir yildan ortiq) muddat ishlatishga mo`ljallangan moddiy-buyum shakliga ega bo`lmagan mulk ob`ektlaridir». berilgan ta`rifdan ko`rinib turib-diki nomoddiy aktivlar bu: · korxonaning mulkiy ob`ektidir - nomoddiy aktivlarni aksariyat qismi korx...

This file contains 20 pages in DOC format (139.0 KB). To download "nomoddiy aktivlarning harakatini hisobga olish", click the Telegram button on the left.

Tags: nomoddiy aktivlarning harakatin… DOC 20 pages Free download Telegram