irsiyat va o‘zgaruvchanlik turlari va uni o‘rganish usullari

DOCX 1 sahifa 59,0 KB Bepul yuklash

1 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 59,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 1

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 1

mavzu: irsiyat va o‘zgaruvchanlik turlari va uni o‘rganish usullari reja: 1. irsiyat xillari. 2. o‘zgaruvchanlik xillari. tayanch iboralar: irsiyat, o‘zgaruvchanlik, shaxsiy taraqqiyot, tur, zot, gen, hujayra, mutatsiya, kombinatsiya, modifikatsiya, genom, organizm, korrelyasiya. 1-masala. irsiyat - bu tirik organizmning avlodlar o‘rtasida moddiy va funksional o‘x shashlikni tashkil etadi. buni oddiy organizmlar misolida ko‘rish mumkin. misol mikroblarda yangi avlod o‘zining umumiy xususiyatlari, ko‘rinish bilan dastlabki formaga o‘hshash bo‘ladi. rivojlanishning ma’lum bir bosqichida hayvonlarda o‘zining ota-onasiga, zotiga va turiga xos bo‘lgan belgi va xususiyatlari qaytariladi. belgi va xususiyatlarning irsiy bog‘liqligi ularning turg‘unligi yoki barqarorligi hisoblanadi. shunga binoan fermer, zootexnik yoki seleksioner ma’lum bir saqlash va oziqlantirish sharoitida hayvonlarning ko‘rsatkichi va hajmi to‘g‘risida fikr yuritadi. oziqlantirish va saqlash darajasi organizmni talabi bilan irsiy bog‘liq holda bo‘lishi lozim. shuning bilan bir qatorda shaxsiy taraqqiyot davomida hayvonlarning o‘zgaruvchanligi yoki irsiy bog‘liqlik holda belgi va xususiyatlarning farqlanish ko‘zatiladi. shunday qilib bir tomondan xar xil tirik mavjudotlarga o‘xshash …

2 / 1

an organellalarga bog‘liq bo‘ladi. bunday organellalarga mitoxondriyani kiritish mumkin (o‘simliklarda). xaqiqiy, soxta va o‘tuvchi oraliq(kuchuvchi, perexodnuyu) irsiyatlar ajratiladi. haqiqiy irsiyat deganda xususiy genlarning (xromosom sitoplazmadagi organella geni) ta’siriga bog‘liq bo‘lgan irsiyat tushuniladi. soxta irsiyat deganda esa — avlodlarda kasallik qo‘zg‘atuvchining xarakati bilan paydo bo‘ladigan belgi va xususiyatlar, hamda simbiontlar yoki boshqa ekzogenli moddalar tushuniladi. (simbiont - birga yashovchi ikki xil organizmdan har biri; simbioz- ikki xil organizmning muayyan bir muhitda bir-biriga foyda yoki zarar keltirib birga yashashi). hayvonlarda soxta irsiyat ularna virus yordamida sekinlik bilan zaxarlashda kuzatiladi. ammo shuni takidlash lozimki kasallik - belgilar kompleksi -kasallik simptomi sifatida qo‘zg‘atuvchining genini xarakat faolliliga «xo‘jayin» genining javobi natijasidir. bundan tashqari kasallikga bo‘lgan chidamlilik ham «ho‘jayin» geniga bog‘liq buladi. shunday qilib soxta irsiyat tasodif emas, uning asosini haqiqiy irsiyat tashkil etadi, yoki kasallik qo‘zg‘atuvchining xarakatiga chidamli bo‘lgan genlar soniga bog‘liq. soxta irsiyat tanasining yashil rangi ularning simbiontlari bir hujayrali yashil suv o‘tlari bilan …

3 / 1

nfuzoriya (eng rivojlangan bir hujayrali sodda jonivor)larning shunday shtammi (mikrobiologiyada: vaksina va zardob ishlab chiqarishda qo‘llaniladigan mikroorganizm) balki ular o‘zidan boshqa shtammga mansub infuzoriyalarni nobud qiladigan zaxarli moddalarni ajratadi. bunday infuzoriyalarning sitoplazmasidan kappa - chastitsaga saqlaydigan dnk aniqlangan. shu narsa aniqlanganki begona dnk, aytaylik viruslarning dnk si hujayrani zaxarlagandan keyin «ho‘jayin»ning dnksiga qo‘shilib, u bilan birga ko‘payadi. infeksiyani boshlagan gen bo‘nday holatda hujayrani o‘zini geni hisoblanib, infeksiyani rivojlanishiga hatto xavfli holatlarni keltirib chiqarishiga sabab bo‘ladi. shunday qilib ortirilgan begona «ho‘jayin»ning genetik sistemasini birligini saqlaydigan elementi sifatida namoyon bo‘ladi. 2- masala. quyidagi o‘zgaruvchanlik turlari aniqlangan; shaxsiy (individualnaya), yoki ontogenetik o‘zgaruvchanlik. ontogenez davomida belgi va shaxsiy xususiyatlar o‘zgaruvchanlik yig‘indisi xususiy yoki ontogenetik o‘zgaruvchanlik deb aytiladi. ontogenez davrida genlar tomonidan nazorat qilinadigan rivojlanish programmasi amalga oshadi. shaxsiy o‘zgaruvchanlikda ota-onada bo‘lgan irsiyatni xuddi shu tartibda avlodlarda paydo bo‘lishi ko‘zatiladi. shuning bilan bir qatorda rivojlanishni biogenetik qonuniga binoan har xil formalarning rivojlanishi boshlang‘ich davrlarda juda …

4 / 1

‘zgaruvchanlik ota-onasida irsiyat bilan bog‘liq bo‘lgan belgi va xususiyatlarni avlodlarda mujasamlanganligi bilan xarakterlanadi. dastlabki ota-ona formasini irsiyatini o‘zgartiradigan gen, xromosoma, genom mutatsiyalari va chatishtirishlar kombinativ o‘zgaruvchanlik uchun material etkarib beradi. yuqori tabaqali organizmlarda kombinativ avlodlarda ota-onasining g‘ar xil belgilari mujasamlashganligi bilan namoyon bo‘ladi. kombinativ o‘zgaruvchanlik ko‘pshab qishloq xo‘jalik hayvonlarini yangi zotini kelib chiqishiga asos bo‘ladi. xususan orlov yurtoqi ot zoti gollandiya va daniya ot zotini baytali bilan arab salt miniladigan ot zotini ayg‘iri bilan chatishtirish kombinatsiyasi hamda osiyo va ingliz yurtoqi otlarini qonini quyish natijasida olingan. yangi zotlarni chiqarishda ko‘pincha bir nechta dastlabki zotlar qo‘llaniladi bunday chatishtirish ijobiy kompleks belgilarga ega bo‘lgan hayvonlarni olish imkonini beradi. m. bestujev qoramol zotini yaratishda povolje (volga buyi) mahalliy qoramolidan tashqari shortgorn, simmental, ayrshir va xolmogor kabi 9-ta har xil zotlar jalb qilingan. natijada yuqoridagi zotlarni ijobiy belgilarini o‘zida mujasamlashtirgan sut-go‘sht tipidagi, tuberkulezga o‘ta chidamli qoramol tipi yaratildi. kombinatsion o‘zgaruvchanlik gen va xromosomalarning mutatsiyasi …

5 / 1

ulkilarda turli rangdagi qimmatli mutatsiyalar yaratildi. sassiq qo‘zanlarda rangni boshqaruvchi 27 mutatsiya hosil bo‘lib, kumushsimon havorang, marvarid, platina va boshqa tuslar olindi. kumushsimon qora tulkilarda esa platina, oq tumshuq, qorasimon rangli mutatsiyalar yaratildi. organik olamni rivojlanish tarixida evolyusiyaning asosi-mutatsiya deb taqdim etilgan. genli mutatsiyaning eng oxirgi formasi yangi gen paydo bo‘lishi shu orqali yangi belgilar paydo bo‘ladi. xromosom mutatsiyaning hozirgi formasi xromosomaning yangi turini hosil bo‘lishi va genomli mutatsiyani oxirgi formasi esa har xil genomli ikki yoki undan ko‘p biologik turlarni qo‘shilishi va qayta tuzilishidan hosil bo‘lgan yangi genomdir. yangi genlarda misol qilib yuqori tabaqali organizmlar qonida -oqsil gemoglobini paydo bo‘lishi, sut emizuvchilarda ter bezlarini sut beziga aylanishini keltirish mumkin. yangi xromosomali mutatsiyaga gomologi bo‘lmagan ikkita xromosomani bir-biriga birikishi -translokatsiyani aytish mumkin. genomli mutatsiyaga ko‘plab madaniy va yovvoyi turdagi o‘simliklarni aytish mumkin. xususan madaniy bug‘doyda ham qadim yovvoyi bug‘doyning genomi mavjud. mutant organizmlar uchun dastlabki formalari yashagan muhit qanoatlantirmaydi, ular …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 1 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"irsiyat va o‘zgaruvchanlik turlari va uni o‘rganish usullari" haqida

mavzu: irsiyat va o‘zgaruvchanlik turlari va uni o‘rganish usullari reja: 1. irsiyat xillari. 2. o‘zgaruvchanlik xillari. tayanch iboralar: irsiyat, o‘zgaruvchanlik, shaxsiy taraqqiyot, tur, zot, gen, hujayra, mutatsiya, kombinatsiya, modifikatsiya, genom, organizm, korrelyasiya. 1-masala. irsiyat - bu tirik organizmning avlodlar o‘rtasida moddiy va funksional o‘x shashlikni tashkil etadi. buni oddiy organizmlar misolida ko‘rish mumkin. misol mikroblarda yangi avlod o‘zining umumiy xususiyatlari, ko‘rinish bilan dastlabki formaga o‘hshash bo‘ladi. rivojlanishning ma’lum bir bosqichida hayvonlarda o‘zining ota-onasiga, zotiga va turiga xos bo‘lgan belgi va xususiyatlari qaytariladi. belgi va xususiyatlarning irsiy bog‘liqligi ularning turg‘unligi yoki barqarorligi hisoblanadi. shunga binoan...

Bu fayl DOCX formatida 1 sahifadan iborat (59,0 KB). "irsiyat va o‘zgaruvchanlik turlari va uni o‘rganish usullari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: irsiyat va o‘zgaruvchanlik turl… DOCX 1 sahifa Bepul yuklash Telegram

irsiyat va o‘zgaruvchanlik turlari va uni o‘rganish usullari

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"irsiyat va o‘zgaruvchanlik turlari va uni o‘rganish usullari" haqida

O'xshash fayllar