xotira haqida tushuncha

PPTX 23 pages 83.2 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.2 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

prezentatsiya powerpoint 8-mavzu. xotira, xotira haqida tushuncha reja: 8.1. xotira haqida tushuncha 8.2. xotira mexanizmlari 8.3. xotiraning harakat, emotsional, obrazli va so‘z-mantiqiy turlari 8.4. ixtiyorsiz va ixtiyoriy xotira 8.5. xotira jarayonlari mavzu yuzasidan tayanch so‘zlar: xotira, esda saqlash, esga tushirish, unutish, assotsiatsiya, geshtaltizm, harakat xotirasi, emotsional xotira, obrazli xotira, so‘z - mantiqiy xotira, tanish, xotirlash. foydalanish uchun adabiyotlar: karimov i.a. barkamol avlod o‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. t.: sharq, 1998. davletshin m.t, tuychieva s.m. umumiy psixologiya. t.: 2002 y. karimova v.m, akramova f.a. psixologiya. ma’ruzalar matni. –t.: o‘qituvchi, 2001. g‘oziev e. psixologiya. t.: o‘qituvchi, 1999. 8.1. xotira haqida tushuncha. individning o‘z hayotiy tajribasini esida olib qolishi, esda saqlab turishi va keyinchalik esga tushirib turishi xotira deb ataladi. xotira sohasida quyidagi asosiy jarayonlar farqlanadi: esda olib qolish, esda saqlash, esga tushirish va unitish. bu jarayonlar bir-biridan ajralgan holda yuzaga chiqmaydi. ular bir umumiy jarayonning turli tomonlarini tashkil qiladilar. xotiraning yuzaga chiqishi, rivojalanishi kishining …

2 / 23

angan nazariyalarga psixologik nazariyalar kiradi. bu nazariyalar xotira jarayonlarini tarkib toptirishda sub‘ektning faolligiga qanday o‘rin berilganligiga, sub‘ekt faolligining o‘ziga qanday qaralganligiga bog‘liq ravishda klassifikatsiya qilinadi. shunday oqimlardan biriga assotsiativ nazariya kiradi. assotsiativ nazariyaning asosiy tushunchasi assotsiatsiya tushunchasidir. assotsiatsiya – aloqa boglanish degan ma’noni bildiradi va hamma psixik hodisalarni tushuntiruvchi universal mexanizm sifatida karaladi. ularning fikricha, agar ma’lum psixik hodisalar inson ongida ayni bir vaqtning o‘zida bir-biridan ketma-ket hosil bo‘lgan bo‘lsa, ular o‘rtasida biron-bir elementi qayta ta’sir qilsa yoki qayta namoyon bo‘lsa, ongimizda assotsiativ aloqaning barcha elementlarini qayta tiklashga olib keladi. shunday qilib, assotsiatizm ikkita ta’sirot o‘rtasidagi aloqa bog‘lanishning zaruriy va yetarli asosi-bu ta’sirlarning inson ongida ayni bir vaqtning o‘zida namoyon bo‘lishi deb hisoblaydi. assotsianistlar quyidagi assotsiatsiya hosil bo‘lishida asosiy sharoitlarni ko‘rsatadilar: a) tegishli ob’ektlarning zamon va makon izchilligi; b) ob’ektlarning bir-biriga o‘xshashligi, ob’ektlarning bir-biridan farqi, qarama-qarshiligi. shu sharoitlarga mos ravishda uch turli assotsiatsiya ajratilgan: izchillik assotsiatsiyasi, o‘xshashlik assotsiatsiyasi, kontrastlik assotsiatsiyasi. …

3 / 23

inganligi e‘tirof qilinadi. materialning ma’lum tashkiliy tartibi esda olib qolishda katta rol uynaydi. ammo materialning tuzilishini ochish va baholash, oqibatda uni esda olib qolishda faqatgina sub‘ekt faoliyati natijasi asosiy rolni o‘ynaydi. hozirgi zamon psixologiya fanida barcha psixik jarayonlarni, shu jumladan xotira jarayonlarini ham tarkib toptirishga sababchi bo‘lgan asosiy faktor shaxs faoliyatidir, deb qarovchi nazariyalarp tobora ko‘proq e‘tirof etilmoqda. bu nazariyaga asosan materialni esda olib qolish, esda saqlash, esga tushirish jarayonlari sub‘ekt faoliyatida ana shu materialni qanday o‘rinda turishi bilan belgilanadi. xotira turlari. xotira inson hayoti va faoliyatining barcha sohalarda qatnashishi tufayli uning namoyon bo‘lish shakllari ham nihoyat darajada har xildir. xotiraning har xil turlari uch xil mezon asosida turlarga bo‘linadi (birlashtiriladi). ko‘proq faoliyatda ko‘rinadigan psixik aktivlik harakateriga ko‘ra xotiraning harakat, emotsional (hissiy), obrazli va so‘z-mantiqiy turlari farqlanadi. faoliyat maqsadi xarakteriga ko‘ra xotira ixtiyoriy va ixtiyorsiz xotira turlariga bo‘linadi. materialni qancha esda olib qolish va esda saqlash muddatiga qarab qisqa muddatli, …

4 / 23

uchun biz shu harakatning o‘zini har gal «boshdan boshlab» o‘rganar edik. shu jumladan yurish ham harakat xotirasi maxsulidir. emotsional (hissiy) xotira- -tuyg‘u hissiyotga xos xotiradir. emotsional (hissiy) xotira biz boshimizdan kechirgan va xotiramizda saqlab qolgan hissiyotlar harakatga undovchi yoki o‘tmishda salbiy kechinmalarga ega bo‘lgan harakatlardan saqlab qoluvchi signal sifatida namoyon bo‘ladi. o‘zga kishiga hamdard bo‘lish qobiliyati, kitob qahramoni bilan birga kayg‘urish hissiy xotiraga asoslanadi. obrazli xotira–tasavvurlar, tabiat va hayot manzaralari, shuning bilan birga, tovushlar, xidlar, ta’mlar bilan bog‘liq xotiradir. xotiraning bu turi ko‘rish, eshitish, tuyish, xid bilish va ta’m xotiralaridan iborat bo‘ladi. xotiraning bu turlari turli odamlada turlicha rivojlangan bo‘lib, ko‘pchilikda ko‘rish va eshitish yetakchi rol o‘ynaydi. ammo ba’zi kasblarda va ba’zi ko‘rish va eshitish qobiliyatini yo‘qotgan kishilarda yaxshi rivojlangan bo‘ladi. ba’zan eydetik deb atalgan («eydos»-yunoncha so‘z bo‘lib, obraz degan ma’noni anglatadi) xotira turiga ega odamlar ham uchrab turadi. ularda ko‘rgan predmetlar, sharoitlar butunligicha, xuddi rasmga tushirib olgandek butun, barcha …

5 / 23

a olib qolish, ixtiyorsiz ravishda qayta esga tushirish ixtiyorsiz xotira deyiladi. biz o‘z oldimizga biron maqsad qo‘yib esda olib qolganimizda ixtiyoriy xotira haqida gap boradi. ixtiyoriy ravishda esda olib qolish va esga tushirish jarayonlarida maxsus mnemik («mneme» lotincha so‘z bo‘lib xotira degan ma’noni bildiradi) harakatlar tarzida amalga oshiriladi. qisqa muddatli va uzoq muddatli xotira.operativ xotira. ma’lum bir materialni esda olib qolish uchun va uni xotirada mustahkamlash uchun u sub‘ekt tomonidan tegishli ravishda ishlab chiqilishi lozim. bunday ishlab chiqish ma’lum mikdorda vaqt talab qiladi. bu vaqt izlarni konsolidatsiyalash (lotincha «consolidatio» so‘zidan olingan bo‘lib, mustahkamlash degan ma’noni anglatadi) vaqti deb ataladi. biz ma’lum dakika davomida hozir bevosita idrok qilmayotgannarsalarni guyo ko‘rishda, eshitishda davom etamiz (xuddi ko‘z o‘ngimizda turganday yoki qulog‘imizga eshitilayotganday bo‘laveradi). bu protsesslar beqaror va o‘zgaruvchan bo‘lib, qisqa muddatli xotira deb nom olgan. juda ko‘p takrorlashlar, qayta tiklashlar natijasida materialni uzoq muddat davomida esda saqlab qolish harakaterli bo‘lgan uzoq muddatli xotiradan …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xotira haqida tushuncha"

prezentatsiya powerpoint 8-mavzu. xotira, xotira haqida tushuncha reja: 8.1. xotira haqida tushuncha 8.2. xotira mexanizmlari 8.3. xotiraning harakat, emotsional, obrazli va so‘z-mantiqiy turlari 8.4. ixtiyorsiz va ixtiyoriy xotira 8.5. xotira jarayonlari mavzu yuzasidan tayanch so‘zlar: xotira, esda saqlash, esga tushirish, unutish, assotsiatsiya, geshtaltizm, harakat xotirasi, emotsional xotira, obrazli xotira, so‘z - mantiqiy xotira, tanish, xotirlash. foydalanish uchun adabiyotlar: karimov i.a. barkamol avlod o‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. t.: sharq, 1998. davletshin m.t, tuychieva s.m. umumiy psixologiya. t.: 2002 y. karimova v.m, akramova f.a. psixologiya. ma’ruzalar matni. –t.: o‘qituvchi, 2001. g‘oziev e. psixologiya. t.: o‘qituvchi, 1999. 8.1. xotira haqida tushuncha. indi...

This file contains 23 pages in PPTX format (83.2 KB). To download "xotira haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: xotira haqida tushuncha PPTX 23 pages Free download Telegram