kimyo faniga kirish

DOC 68.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1424272368_60111.doc kirish kimyo faniga kirish reja: 1. kimyo fani va uning vazifalari. 2. kimyoning paydo bo’lish va rivojlanish tarixi. 3. kimyoning ahamiyati. kimyo fani va uning vazifalari . kimyo tabiiy fanlar qatoriga kiradi. u dunyoni tashkil etgan elementlarni hamda shu elementlardan hosil bo’lgan turli - tuman moddalarni, ularning tarkibi, tuzilishi, xossalari va o’zgarishlarini, shuningdek, bu o’zgarishlarda sodir bo’ladigan xossalarni o’rganadi. kimyoviy o’zgarishlarda (reaktsiyalarda) dastlabki moddalarda, ya‘ni xomashyodan boshqa tarkibga va boshqa xossalarga ega bo’lgan mahsulotlar olinadi. kimyoviy o’zgarishlarda, albatta, dastlabki moddalarning tarkibi o’zgaradi, fizik o’zgarishlarda esa bu hol kuzatilmaydi. kimyoviy jarayonlarning borishi reaktsiyada ishtirok etadigan moddalarning tarkibiga, ularni tashkil etuvchi zarrachalarning tuzilishiga bog’liq. shuning uchun moddalarning tuzilishi bilan ularning reaktsiyaga kirishish qobiliyati orasidagi bog’lanishni o’rganish muhim ahamiyatga ega. odamlar bundan bir necha ming yil ilgari rudalardan metallar ajratib olishda, metall qotishmalar tayyorlashda, shisha pishirish va shunga o’xshash jarayonlarni amalga oshirishda kimyoviy hodisalardan keng foydalanib kelganlar. bundan ming yil elgari yashab …

tabiatdagi moddalarda xilma- xil o’zgarishlar sodir bo’lib turadi. masalan, temir buyumlar havoda zanglaydi va hokazo. kimyo fizika bilan uzviy bog’langan. «bu ikkala fan,- deb yozgan edi lomonosov, - bir- biri bilan shunday bog’langanki, ular bir- birisiz mukammal bo’la olmaydi». kimyo boshqa tabiiy fanlar va, ayniqsa, geologiya hamda biologiya bilan ham tutashib ketadi. kimyo bilan geologiya o’rtasida geokimyo fani vujudga keldi, u yerning turli sistemalarida kimyoviy elementlarning tarqalishini va ko’chib yurishini o’rganadi. kimyo bilan biologiya orasida tirik organizmlarda sodir bo’ladigan kimyoviy jarayonlarni o’rganadigan biokimyo, bioanorganik va bioorganik kimyo fanlari tarkib topdi. moddalar juda ko’p: xozirgi vaqtda 4 mln.dan ortiq organik va 100 mingdan ortiq anorganik moddalar ma‘lum. ularni o’rganishni osonlashtirish uchun bu moddalar turli belgilariga ko’ra sinflarga bo’linadi. masalan, ma‘lum bo’lgan barcha moddalarni uchta guruxga ajratish mumkin: oddiy moddalar, murakkab moddalar va aralashmalar. moddalarni sinflarga bo’lishning juda ko’p boshqa usullari ham bor. kimyoning eng muhim vazifasi- oldindan belgilangan xossali moddalar olish …

lgariyoq taraqqiy etgan edi. misrliklar temir rudasidan temir suyuqlantirib olish, rangli shisha hosil qilish, teri oshlash, o’simliklardan dorilar, bo’yoqlar hamda xushbo’y moddalar ajratib olish va boshqalarni bilar edilar. madaniyati qadimdanok ravnaq topgan xitoy, o’rta osiyo va xindistonda turli kimyo korxonalari bundan ham ilgariroq paydo bo’lgan. tabiatga birmuncha keng va tugal falsafiy qarash qadimgi yunonistonda vujudga keldi. yangi eradan avvalgi v asrda o’tgan yunon olimlari fales, anaksimen, ksenafont, geraklit butun borliqni suv, havo, tuproq va olovdan kelib chiqqan deb tasavvur qildilar. empedokl o’zidan avval o’tgan olimlarning g’oyalarini umumlashtirib, to’rtta negiz bor dedi va ularni elementlar deb atadi. qadimgi dunyoning eng mashhur olimlari- levkip va uning shogirdi demokrit ta‘limotiga ko’ra, tabiatda barcha jismlar ko’zga ko’rinmaydigan, juda mayda va bo’linmaydigan zarrachalardan iborat. demokrit bu zarrachalarni atomlar deb atadi. demokrit ta‘biri bilan aytganda, atomlar shakli va o’lchami jihatidan nihoyatda xilma- xil bo’lishi mumkin, lekin ularning hammasi bir turdagi materiyaning o’zidan tuzilgan. olamda atomlar va …

iqning negizi ibtidoiy materiyadir deb hisobladi. bu materiya abadiy bo’lib, yo’qdan bor bo’lmaydigan va bordan yo’q bo’lib ham ketmaydi, uning tabiatdagi miqdori o’zgarmaydi. ibtidoiy materiyaga biz seza oladigan va juft- jufti o’zaro qarama- qarshi bo’lgan to’rtta asosiy sifat: issiqliq va sovuqliq, quruqlik va namlik xosdir. moddalarning xilma- xil bo’lishiga sabab shuki, ularda ana shu sifatlardan turli miqdorda bo’ladi. aristotel bu sifatlarni juft- jufti bilan ko’shib, empedoklning to’rt elementini-tuproq, suv, olov va havoni keltirib chiqardi. yunon faylasuflari materiyaning ichki tuzilishini tushunish maqsadida asosiy e‘tiborni abstrakt nazariyalarga qaratgan bo’lsa, boshqa mamlakatlarda kimyoviy o’zgarishlar qakidagi amaliy ma‘lumotlar asta- sekin to’plana bordi. misrliklarning amaliy kimyosi va yunon olimlarining falsafiy tasavvurlari asosida miloddan 300 yil avval qadimiy dunyoning madaniy markazi aleksandriyada akademiya va kutubxonalar tashkil topdi. misrni arablar zabt etganidan keyin, aleksandriya akademiyasining boyliklari vii asrda arablar qo’liga o’tadi. arablar «kimyo» so’zi oldiga, arab tiliga xos «al» qo’shimchasini qo’shib kimyoni «alkimyo» deb ataganlar. arablar faoliyati …

, hatto yevropada ham ma‘danshunoslik sohasidagi eng yirik asar hisoblangan. arablarning janubiy ispaniyani istelo etishi kimyoga doir amaliy bilimlarning garbiy yevropaga yoyilishiga yo’l ochdi, bu bilimlar bilan birga noasl metallarni oltinga aylantirish mumkin degan g’oya ham yoyildi. kimyo tarixida bu davr alkimyo davri deb ataldi. o’rta asrlarda yevropada ilmiy fikr tamomila qatolik cherkovning ta‘siri va nazorati ostida edi. aristotelning ruxoniylar sohtalashtirib yuborgan ta‘limoti hukmron edi. bu ta‘limotga shubha bilan qaragan har qanday kishi qattiq ta‘qib qilinar edi. o’rta asrlarda fan bir joyda qotib qoldi va bilimlar tushkunlikka uchradi. alkimyogarlarning butun harakati sirli «falsafiy toshlar» ni axtarib topishga qaratilgan edi. fanning rivojlnishida ijobiy rol uynagan arab alkimyosiga qarama-qarshi ularok, g’arbiy yevropa alkimyosi reaktsion, ilmga xilof oqim bo’lib, cherkov bilan feodallar manfaati uchungina xizmat qildi. kimyoning rivojlanashida burilish yasagan davr o’yg’onish davri bo’ldi. bu davrda hayot kimyo oldiga yangidan-yangi amaliy masalalarni quydi. kasalliklarni davolashda kimyoviy preparatlardan foydalanish tajribalari kimyoda yangi bir oqim, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "kimyo faniga kirish"

1424272368_60111.doc kirish kimyo faniga kirish reja: 1. kimyo fani va uning vazifalari. 2. kimyoning paydo bo’lish va rivojlanish tarixi. 3. kimyoning ahamiyati. kimyo fani va uning vazifalari . kimyo tabiiy fanlar qatoriga kiradi. u dunyoni tashkil etgan elementlarni hamda shu elementlardan hosil bo’lgan turli - tuman moddalarni, ularning tarkibi, tuzilishi, xossalari va o’zgarishlarini, shuningdek, bu o’zgarishlarda sodir bo’ladigan xossalarni o’rganadi. kimyoviy o’zgarishlarda (reaktsiyalarda) dastlabki moddalarda, ya‘ni xomashyodan boshqa tarkibga va boshqa xossalarga ega bo’lgan mahsulotlar olinadi. kimyoviy o’zgarishlarda, albatta, dastlabki moddalarning tarkibi o’zgaradi, fizik o’zgarishlarda esa bu hol kuzatilmaydi. kimyoviy jarayonlarning borishi reaktsiyada ishtirok etadigan mod...

DOC format, 68.0 KB. To download "kimyo faniga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyo faniga kirish DOC Free download Telegram