botanika faniga kirish

PPTX 4.8 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1681042458.pptx печать botanika faniga kirish pptx botanika faniga kirish asosiy savollar botanika faniga kirish botanika fanining rivojlanish tarixi botanika fanining asosiy bo’limlari va usullari o’simliklarning tabiatdagi va inson hayotidagi ahamiyati botanika faniga kirish botanika – o’simliklar haqidagi fan. botanika atamasi yunoncha “botane” so’zidan olingan bo’lib, ko’kat, o’simlik degan ma’nolarni anglatadi. demak, botanika umuman o’simliklar to’g’risidagi fan bo’lib, biologiyaning bir qismi hisoblanadi. o’simliklar qadim zamonlardan ayni vaqtgacha tabiat va insonlar hayotida katta ahamiyatga ega bo’lib kelgan. yer yuzida tuban va yuksak o’simliklarning 500 mingdan ortiq turlari o’sadi, shulardan 2 ajdod (sinf), 533 oila va 13000 turkumga mansub 250 mingdan ziyod turlari gulli (yopiq urug’li) o’simliklar yoki magnoliyatoifalar bo’limi tashkil etadi. o’zbekistonda 4500 dan ortiq turlari uchraydi. o’simliklar dunyosi sodda tuzilishga ega bir hujayrali o’simliklardan tarixiy taraqqiyot jarayonida asta-sekin takomillashib borgan. natijada murakkab tuzilishga ega va hozirgi paytda yer yuzi o’simliklar qoplamida dominantlik qilayotgan gulli (magnoliyatoifa) o’simliklar paydo bo’lgan. hozirda o’zbekiston botaniklari …

foydalanilgan. botanika fanining rivojlanishida dorishunoslarning roli benihoya katta bo’lgan. dorivor o’simliklarni ilmiy asosda o’rganishga gippokrat, aristotel, dioskorid, pliniylar katta hissa qo’shishgan. botanika fanining rivojlanish tarixi botanika fani bundan 2400 yil oldin yuzaga keldi. mashhur yunon faylasufi va tabiatshunos olimi aristotel (er.av. 384-322 yy.) o’simliklar haqida ancha ma‘lumotlar to’plagan. uning «o’simliklar nazariyasi» nomli kitobi bizning davrimizgacha etib kelmadi. aristotelning shogirdi teofrast (er.av. 371-286 yy.) o’simliklar haqidagi ma‘lumotlarni to’pladi va ularning tasnifini yaratdi. ular 600 ta o’simlik turlarini ajrata olishganlar. teofrast o’zining qarashlarini 10 tomli o’smliklarni tabiiy tarixi asarida bayon etgan. o’simliklarni tashqi qiyofasiga asoslanib to’rt guruhga: daraxt, buta, chala buta va o’tlarga ajratadi. ildiz, poya va bargni ahamiyatini yozadi, lekin meva va urug’ni farqini aniq tasavvur etolmagan. botanika fanining rivojlanish tarixi qadimgi yunon va rim tabiatshunoslarini ishlarida botanika mustaqil fan tariqasida rivojlanmasdan qoldi, chunki o’sha davrdan tabiatshunoslar asosan dorivor va dehqonchilik uchun kerakli o’simliklarni izohlash bilan cheklandi. jumladan rim tabiatshunosi pliniy …

n “kitob as-saydana fit-tibb” nomli asarida diyorimizda o’sadigan juda ko’p dorivor o’simliklar haqida ma‘lumotlar bergan. abu ali ibn sino (980-1037 yy.) “tib qonunlari” va “kitob ush-shifo” nomli asarlarida o’rta osiyoda o’sadigan ko’pgina dorivor o’simliklarni aniq tavsiflab, ularning shifobaxsh xususiyatlarini to’liq ko’rsatgan. ix asrda yashagan mahmud qoshg’ariyning “devonu lug’atit turk” nomli kitobida ham qadimgi turkiston hududida uchraydigan 200 ga yaqin o’simlik turlarini ta‘riflab beriladi. zahiriddin muhammad bobur (1483-1530) - buyuk davlat arbobi, shoir bo’libgina qolmay, shu bilan birga yirik tabiatshunos olim hamdir. u o’zining “boburnoma” asarida markaziy osiyo, afg’oniston, hindiston kabi mamlakatlarining tarixi, jo’g’rofiyasi, xalqlarning turmush tarzi, madaniyati, shuningdek o’simliklar va hayvonot olami to’g’risida qiziqarli ma‘lumotlar berilgan. botanika fanining rivojlanish tarixi italiyalik botanik andreo sezalpin (1510-1603) o’simliklarni sun‘iy sistemasini yaratdi. o’simliklar olamini 2 bo’limga: yog’ochli o’simliklarga (daraxt, buta) hamda chala buta va o’t o’simliklarga bo’ldi. ularni o’z navbatida 15 sinfga ajratdi. sinflarga bo’lganda gul, meva, uya va undagi urug’larning sonini hamda …

r borligini kuzatdi: 1665 yili fanda birinchi bo’lib, o’simliklarni hujayralardan tashkil topganligini isbotladi. keyinchalik italiyalik m. malpigi, ingliz olimi n. gryu bir vaqtni o’zida, bir-biridan mustasno o’simliklarni ichki tuzilish (hujayra, to’qima)larini yozib, ularni ahamiyatini tushuntirishga harakat qildi. mashhur shved tabiatshunosi karl linney (1707-1778) “botanika falsafasi” (1751) degan kitobida mingga yaqin atamalarni tuzadi, gul va barg tuzilishini tasvirlaydi. linney o’zi tuzgan atamalar asosida 1753 yili “species plantarum” (o’simlik turlari) degan mashhur asarni bunyod etadi. xvi asrning oxiridan va xviii asrning boshlarigacha taqqoslash uslubini qo’llash natijasida o’simlik organlarining metamorfozi to’g’risidagi ta‘limot maydonga keldi. bu ta‘limot f. volf (1733-1794) va mashhur nemis shoiri va tabiatshunosi n.v. gyote (1749-1832) ayniqsa, o.p. dekandol va boshqalarni nomi bilan bog’liq. botanika fanining rivojlanish tarixi shvetsariyalik botanik o.p. dekandol (1771-1841) o’simliklarni tuzilish qonuniyatlarini o’rgandi. masalan, gul shaklan o’zgargan novda, kurtaklarini bo’g’in oralig’i qisqargan, changchilar shaklan o’zgarib tojbarglarga aylangan. botanika fanining taraqqiyotida mashhur tabiatshunos va evolyutsion ta‘limotga birinchi bo’lib …

‘lon qildi. oradan bir yil o’tgandan keyin t. shvann (1810-1882) hujayra nazariyasini ta‘riflab berdi. ingliz olimi charlz darvinning (1809-1882) “tabiiy tanlanish yo’li bilan turlarning paydo bo’lishi” (1859) degan mashhur asarining bosilib chiqishi biologiya fanida katta voqea bo’ldi. darvin nazariyasining asosiy g’oyasi-tabiiy tanlanish va sun‘iy tanlash haqidagi ta‘limotdir. botanika fanining rivojlanish tarixi o’zr fa botanika institutida hozirgi mavjud va qazilma (paleontologik) o’simliklarni o’rganish va o’simliklardan oqilona foydalanib biogeotsenozlarni asrab qolish, introduktsiya va akklimatizatsiya ishlari olib borilmoqda. bu sohada yirik monografiyalar nashr etildi. 6 jildli “o’zbekiston florasi”, akad. e.i. korovinning 2 jildli ―o’rta osiyo va janubiy qozog’istonning o’simliklar qoplami‖, akad. k.z. zokirovning 2 jildli “zarafshon daryosi havzasining florasi va o’simliklarining qoplami” va 10 jildli “o’rta osiyo o’simliklarining aniqlagichi” kabi monografiyalar nashr etildi. o’zbekiston o’simliklar dunyosining paydo bo’lishi, floristik tarkibi rivojlanishi va hozirgi holati hamda ulardan oqilona foydalanish yo’llari respublikamizda faoliyat ko’rsatgan va ijod qilayotgan a.i.vvedenskiy, e.p.korovin, m.p.popov, k.z.zokirov, a.m.muzaffarov, i.i.granitov, e.i.proskoryakov, j.k.saidov, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "botanika faniga kirish"

1681042458.pptx печать botanika faniga kirish pptx botanika faniga kirish asosiy savollar botanika faniga kirish botanika fanining rivojlanish tarixi botanika fanining asosiy bo’limlari va usullari o’simliklarning tabiatdagi va inson hayotidagi ahamiyati botanika faniga kirish botanika – o’simliklar haqidagi fan. botanika atamasi yunoncha “botane” so’zidan olingan bo’lib, ko’kat, o’simlik degan ma’nolarni anglatadi. demak, botanika umuman o’simliklar to’g’risidagi fan bo’lib, biologiyaning bir qismi hisoblanadi. o’simliklar qadim zamonlardan ayni vaqtgacha tabiat va insonlar hayotida katta ahamiyatga ega bo’lib kelgan. yer yuzida tuban va yuksak o’simliklarning 500 mingdan ortiq turlari o’sadi, shulardan 2 ajdod (sinf), 533 oila va 13000 turkumga mansub 250 mingdan ziyod turlari gulli (yop...

PPTX format, 4.8 MB. To download "botanika faniga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: botanika faniga kirish PPTX Free download Telegram