psixologiyaning maktablari

PPTX 21 pages 672.4 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 672.4 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

psixologiyaning maktablari psixologiyaning maktablari reja: bixeviorizm maktabi. geshtaltpsixologiya maktabi. personalizm maktabi. freydizm maktabi. bixeviorizm taʼlimoti asosida odam va hayvon xulqida tashqi muhitdan boʻladigan taʼsir, qoʻzgʻatuvchi (stimul)ga javoban yuzaga keladigan xatti harakat va unga taalluqli nutqiy va hissiy javoblarning majmui yotadi. bixeviorizm introspektiv psixologiya inqirozi sharoitida va hayvonlar psixikasini eksperimental tadqiq qilish taʼsiri ostida yuzaga kelgan. chunki bunday tadqiqotlarda inson psixikasini oʻrganishda yetakchi boʻlgan oʻz-oʻzini kuzatish metodidan foydalanib boʻlmagan, shuning uchun hayvonlarga nazorat qilib turiladigan turkum taʼsirlar koʻrsatish va bu taʼsirlarga hayvonlar tomonidan beriladigan (berilayotgan) javob reaksiyalarini qayd etib borishga asoslangan tajriba metodikasi ishlab chiqilgan. soʻng bu metodika odam psixologiyasini ham oʻrganishga koʻchirilgan. pozitivizm falsafasi tamoyillari bixeviorizmning umummetodologik asosi boʻlib xizmat qilgan. bu tamoyilga koʻra, fan, bevosita kuzatib boʻlmaydigan ongni emas, balki faqat bevosita kuzatsa boʻladigan narsalarnigina qayd etishi lozim. bixeviorizm nuqtai nazaridan xulq „stimul—reaksiya“ (s—r) aloqalarining majmui sifatida talqin qilingan (tushunilgan). bixeviorizmning ilk gʻoyalari edward thorndike (1874—1949) asarlarida oʻz aksini …

2 / 21

stahkamlanib boradi va keyinchalik ham „effekt qonuni“ning qayta tiklanishi anʼanasiga ega boʻladi. reaksiyalarning mustahkamlanib borishi „mashklar qonuniga“ boʻysunadi, yaʼni bir xil stimullarga javoban bir xil reaksiyalarning qaytaqayta takrorlanaverishi natijasida bu reaksiyalar oʻz-oʻzidan yuzaga chiqaveradigan boʻlib qoladi. bixeviorizm 20-asrning 20- yillarida yuksak darajada rivojlandi. bixeviorizm atamasi va tadqiqot metodikalarining asosiy gʻoyalari antropologiya, sotsiologiya va pedagogikaga ham tatbiq etildi. xulqni oʻrganish borasida bir-biri bilan bogʻliq bu fanlar amerikada bixevioral fanlar deb ataladigan umumiy nom olgan. hozir koʻp hollarda bixeviorizm gʻoyalari saqlanib qolgan, ikkinchi jahon urushidan keyin bixeviorizm anʼanalari qator tadqiqotlar, shuningdek dasturli taʼlim (skinner) deb nomlangan amerika konsepsiyalarida davom ettirilgan. hozirgi zamon psixologiyasida bixeviorizm jiddiy tanqid ham qilinadi. buning sababi bixeviorizmda ong, tafakkur, iroda va shahri k. asosiy tushunchalar psixologiyadan chetlashtiriladi, psixikaning ijtimoiylik tabiati inkor qilinadi va shularning oqibatida inson xulqi soddalashtirilib yuboriladi. geshtaltpsixologiya (nem. gestalt — shakl, obraz, qiyofa, tashqi koʻrinish va psixologiya) — psixologiyadagi oqimlardan biri. 20-asrning 20— 30-yillarida germaniyada …

3 / 21

obrazlar) goʻyo odam miyasidagi elektrik jarayonlar tufayli yuzaga keladi. 20-asrning 40-yillarida v. kyoler miyadagi elektr maydonlari oʻzaro munosabatlari xususidagi fikrni miya qismlari elektr zaryadlari bilan toʻyinishi haqidagi gʻoyalar bilan toʻldirdi. bu elektr zaryadlar miyaning u yoki bu qismida uzoq vaqtli qoʻzgʻalishlarni yuzaga keltiradi. ularning miya bir qismidan kamroq toʻldirilgan boshqa qismiga oʻtishi ayrim illyuziyalarni va idrok xususiyatlarini paydo qiladi. geshtaltpsixologlarning eksperimental metodikasi va ular orqali olingan maʼlumotlar idrok va tafakkur psixologiyasini maʼlum darajada boyitdi. personalizm[1] (lot. persona — shaxs) — falsafiy yoʻnalish. unga koʻra, odam fiqolovchi mavjudot emas, harakat qiluvchi, muayyan mavqeni egallovchi shaxsdir. p. 20-asrning boshlarida rossiya (n. a. berdyayev, l. shestov) va aqsh da (b.p.boun) vujudga kelgan. p.ning markazida shaxs tushunchasi turadi. xususan, bilish nazariyasida shaxs bilish jarayonining ishtirokchisi sifatida qaraladi. shu maʼnoda nitsshepyap keyin barcha falsafa u yoki bu darajada shaxslashtirilgan. falsafiy antropologiyani ham p.ning namoyon boʻlishi shakli deb hisoblash mumkin. etikada p. deganda individual qadriyatlarni boshqa …

4 / 21

izm ham bor boʻlishi mumkin. j.lakroixning fikricha, "personalizm so‘zning to‘g‘ri maʼnosida falsafa emas. yoki, agar xohlasangiz, bir xil ilhom bilan oziqlanadigan, lekin undan turli xil, koʻp jihatdan bir-biriga oʻxshamaydigan taʼlimotlarni keltirib chiqaradigan bir emas, balki bir nechta falsafiy shaxsiyat tushunchalarining mavjudligini uchratish mumkin: masalan, boshqa koʻp narsalarni eslatib oʻtmaganda shaxsiyatning ateistik va nasroniy tushunchalari mavjud. freyd yaratgan psixonaliz to‘g‘risidagi nazariya inson ruhini bir muz tog‘iga qiyoslaydiki, go‘yo uning ustki, ya’ni oltidan bir qismi ong bo‘lsa, suv ostida ko‘rinmay yotgan oltidan besh qismi ong osti, ya’ni ongsizlikdir psixoanaliz fani o‘z oldiga ongdan yashirinib yotgan chuqur psixologik jarayonlarning sir-asrorini ochishni maqsad qilib qo‘yadi va shu yo‘l bilan nevrozni keltirib chiqaruvchi omillarni o‘rganadi. z.freyd «yashirinib» yotgan psixologik jarayonlarni ongsiz jarayonlar deb atadi. rus psixologlari bu holatni turli atamalar bilan ta’riflashadi: «bessoznatelnoe» (ongsizlik), «podsoznatelnoe» (ongostlilik), «podsoznanie» (ong osti). ba’zi o‘zbek psixologlari “ongostlilik” degan atamani ma’qul topishadi. adabiyotshunoslar esa “shuur” so‘zi ong ostini izohlaydi deb …

5 / 21

llar kam samara berishi turtki bo‘lgan. z. freyd nevrozning kelib chiqishini o‘zi yaratgan psixoseksual nazariyaga asoslanib tushuntirib berdi. z. freyd o‘z kuzatuvlariga asoslanib, ruhiyatning yangi modelini yaratdi. unga asosan, bir-biriga uzviy bog‘liq bo‘lgan 3 ta psixologik tuzilma mavjud. bular – id, ego va super-ego. «id» — bu instinktlar. u ongdan xolis. «ego» — bu men. uning ongi bor. «super-ego», ya’ni super-men – bu odamni o‘rab turgan muhit, jamiyat. u odamning xulq-atvorini «tepadan» nazorat qilib turadi. bu tushunchalarning har biriga ta’rif berib chiqamiz. id yoki instinktlar. z. freydning fikricha, evolyusiyaning dastlabki bosqichida o‘zini himoya qilish va ovqat izlash instinkti odamning xulq-atvorini belgilab bergan. shu bilan parallel holda yoki birozdan so‘ng ularga seksual instinkt qo‘shilgan. bu instinktlarni freyd «id» deb atagan. «id» ongda aks etmaydi. u ong ostida joylashgan, to‘g‘rirog‘i, ong ostiga tiqishtirilgan. «id» qoniqish printsiplariga asoslanib faoliyat ko‘rsatadi. bu yerda jinsiy qoniqish alohida o‘rin tutadi. dastlab freyd barcha instinktlar ichida seksual …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiyaning maktablari"

psixologiyaning maktablari psixologiyaning maktablari reja: bixeviorizm maktabi. geshtaltpsixologiya maktabi. personalizm maktabi. freydizm maktabi. bixeviorizm taʼlimoti asosida odam va hayvon xulqida tashqi muhitdan boʻladigan taʼsir, qoʻzgʻatuvchi (stimul)ga javoban yuzaga keladigan xatti harakat va unga taalluqli nutqiy va hissiy javoblarning majmui yotadi. bixeviorizm introspektiv psixologiya inqirozi sharoitida va hayvonlar psixikasini eksperimental tadqiq qilish taʼsiri ostida yuzaga kelgan. chunki bunday tadqiqotlarda inson psixikasini oʻrganishda yetakchi boʻlgan oʻz-oʻzini kuzatish metodidan foydalanib boʻlmagan, shuning uchun hayvonlarga nazorat qilib turiladigan turkum taʼsirlar koʻrsatish va bu taʼsirlarga hayvonlar tomonidan beriladigan (berilayotgan) javob reaksiyalarini qay...

This file contains 21 pages in PPTX format (672.4 KB). To download "psixologiyaning maktablari", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiyaning maktablari PPTX 21 pages Free download Telegram