ma’ruza:fizika faniga kirish

PPT 23 pages 866.5 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 866.5 KB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

slayd 1 ma’ruza: fizika faniga kirish reja: fizika fanining maqsadi va vazifalari. fizika fanining predmeti va boshqa fanlar bilan aloqasi. fizika fanining rivojlanish tarixi. fizik kattaliklar.birliklar sistemasi.o‘lchamliklar. fazo, vaqt va sanoq sistemasi haqida tushuncha. fizika fanining maqsadi va vazifalari. fanni oʻqitishdan maqsad - talabalarda umumiy fizika kursining mexanika va molekulyar fizika boʻlimi boʻyicha nazariy bilimlarni va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish. jismlar va jismlar sistemasining harakatini, asosiy qonun va qonuniyatlarini o‘rgatishdan iborat. fanning vazifasi – tabiatda bo‘ladigan mexanik hodisalaridan boshlab murakkab texnika sistemalarda bo‘ladigan murakkab harakatlarni, asosiy fizik qonunlarning mazmuni, ma’nosi va ularni qo‘llanilishini oʻrganishdan iboratdir. fizika fanining predmeti va boshqa fanlar bilan aloqasi fizika so‘zi yunoncha “phyzis”–so‘zidan olingan bo‘lib tabiat ma’nosini anglatib, jonsiz tabiat qonunlarini o‘rganuvchi umumiy fandir. fizika o‘rganadigan obyektlar kishilik jamiyati tarixiy rivojlanishining turli davrlarida turlicha bo‘lib, uning qonunlari barcha tabiatshunoslik fanlarining asosini tashkil etadi. hozirgi zamon fizikasi murakkab va ko‘p tarmoqli fan bo‘lib, u materiyaning tuzilishi, harakati, o‘zaro …

2 / 23

tabiat falsafasi fanidan ajralib chiqqani kabi, fizika fani ham alohida fan sifatida ajralib chiqqan. shunday ekan fizika fani bilan boshqa tabiiy fanlar o`rtasida bog`lanish bor. fizika fani texnika fanlarining nazariy poydevorini tashkil qiladi. hozirgi kun fizikasi bir-biri bilan o`zaro bog`langan mexanika, molekulyar fizika va termodinamika, elektromagnetizm, tebranish va to`lqinlar, optika, atom va yadro fizikasi, elementar zarralar fizikasi kabi bo`limlarni o`z ichiga oladi. shuningdek fizik obyektlarni o`rganishda qo`llaniladigan usullar va materiyaning harakat shakllariga qarab uni mexanika, statistik fizika, termodinamika, elektrodinamika, nisbiylik nazariyasi, kvant mexanikasi va h.k kabi guruhlarga ham ajratish mumkin. fizika fanining rivojlanish tarixi fizika fanining rivojlanish tarixiga nazar tashlaydigan bo`lsak uni qadimgi zamonlardan eramizdan oldingi v-iv asrlarda boshlangan deb aytish mumkin. chunki tabiatni va unda yuz beradigan hodisalarni o`rganish odamzodni qadimdan qiziqtirib kelgan. o`sha davrning buyuk olimlari demokrit, levkipp, epikur, lukresiy tomonidan atomlar haqidagi ilk tushuncha va tasavvurlar yaratildi. elektr va magnit hodisalariga fales tomonidan asos solindi. olam tuzilishining …

3 / 23

va muayyan birliklarga taqqoslanadi. kuzatish va tajribalarda fizik kattaliklarni aniq va to‘g‘ri o‘lchash har qanday ilmiy tekshirishning asosini tashkil qiladi. kuzatish va tajribalar yordamida tabiatda yuz berayotgan fizik hodisalarning bog‘lanish qonunlari - fizik qonuniyatlari ochiladi va o‘rganiladi. bu qonuniyatlarni ochish ko‘p sonli kuzatishlar, tajribalarga asoslanadi. shu kuzatishlarda asosiy qonuniyatlarda qo‘shimcha yoki ikkinchi darajalilardan ajratib olishga harakat qilinadi va bu jarayonda maxsus ilmiy abstraksiyalardan foydalanib, hodisalarning shartli sxemasi yaratiladi. masalan: harakatlanuvchi mashinani moddiy nuqta deb qarash kabi, shuningdek fizik qonuniyatlarni o‘rganishda bu jarayonlar birmuncha soddalashtiriladi. fizika fani eksperimental fandir. uning barcha xulosalari tajribalar tufayli yuzaga kelgan. ammo ma’lum qonuniyatlarni ochishda nazariy taxminlar, modellarga ham tayanadi ya’ni jarayonni to‘la tasavvur etish uchun ma’lum bir modellarga asoslanib ish ko‘riladi va eksperimental tekshiriladi. keyingi yillarda bunday modellar yaratish va shu asosda ilmiy xulosalar chiqarish yanada kengaymoqda. biror fizik hodisa ro‘y bersa biror joyda va biror vaqtda ro‘y beradi. shuning uchun shu joyni, vaqtni aniqlash …

4 / 23

ida olinadi, sanoq jismi bilan bog‘langan fazoviy sistemani tasavvur qilish mumkin. bu sistemani o‘zaro perpendikulyar bo‘lgan uchta koordinata o‘qlari orqali tasvirlansa vaziyat yanada oydinlashadi. bu o‘qlardagi uzunlik birligi - koordinatalar deyiladi. tajribaning ko‘rsatishicha harakat tanlangan sanoq jismga va harakat yo‘nalishiga bog‘liq emas. mexanik harakat deb, fazodagi jism vaziyatining boshqa jismlarga nisbatan vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishiga aytiladi. vaqt - shu jarayonning davomiyligi o‘lchovidir. vaqt birligi qilib quyosh sutkasining ya’ni er o‘z o‘qi atrofida bir marta to‘la aylanishi vaqtining 86400 dan bir qismi qabul qilingan. hozirgi vaqtda xalqaro birliklar sistemasida (xbs) uzunlik birligi - metr, vaqt birligi – sekund, massa birligi kilogram (kg) qabul qilingan. quyosh sutkasi yil davomida bir muncha o‘zgarganligi tufayli o‘rtacha quyosh sutkasi tushunchasidan foydalanadi. asosiy etalon sifatida tropik yil ya’ni quyosh markazining bahorgi teng kunlik nuqtasidan ikki marta ketma-ket o‘tishi oralig‘idagi vaqt qabul qilingan edi. lekin vaqtni bunday aniqlash juda yaxshi takrorlanuvchanlikka erishib bo‘lmasligini ko‘rsatdi. shuning uchun hozirgi …

5 / 23

y sanoq sistemada o‘lchanayotganligiga bog‘liq. nisbiylik nazariyasi tinch holatdagi l0 uzunlikdagi sterjen harakatlangandagi l uzunligidan farq qilishini ko‘rsatdi. xuddi shuningdek vaqtning o‘tishi ham, jismning massasi ham o‘zgarishi mumkinligini ko‘rsatadi. bunday farq norelativik jarayonlarda sezilmasa ham, jism tezligi c ga yaqinlashsa sezilar ekan. mexanika fani taraqqiyoti kishilik jamiyatining madaniy tarixi bilan uzviy bog‘liqdir. kishilik jamiyati rivojining antik durdonalaridan hisoblangan misr piramidalarining qurilishi qadimda kishilar mexanika qonunlarini amalda tatbiq qila bilganliklaridan dalolatdir. qadimgi zamon yunon faylasuflaridan aristotel o‘zining "fizika" kitobida qadimiy ishlarning mexanik sohadagi bilimlarini umumlashtirdi. richag qonuni, suzuvchi jismlarning muvozanat qonuni arximed tomonidan (eramizgacha iii asr) aniq ko‘rsatilgan edi. xvii asrda galiley jismlar harakatining asosiy qonunini ochib berdi. uni nyuton yanada ixcham va ravshan ko‘rinishda bayon qildi. ammo kuch va harakatni bog‘lovchi asosiy qonunning matematik bog‘lanishi xviii asrda nyuton tomonidan ochildi. * fizik kattaliklarning birliklari va ularning eng oxirgi ta’rifi kilogramm ta'rifi o‘zgardi. 2019-yil 20-maydan e’tiboran si tizimining yetti asosiy birliklaridan …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’ruza:fizika faniga kirish"

slayd 1 ma’ruza: fizika faniga kirish reja: fizika fanining maqsadi va vazifalari. fizika fanining predmeti va boshqa fanlar bilan aloqasi. fizika fanining rivojlanish tarixi. fizik kattaliklar.birliklar sistemasi.o‘lchamliklar. fazo, vaqt va sanoq sistemasi haqida tushuncha. fizika fanining maqsadi va vazifalari. fanni oʻqitishdan maqsad - talabalarda umumiy fizika kursining mexanika va molekulyar fizika boʻlimi boʻyicha nazariy bilimlarni va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish. jismlar va jismlar sistemasining harakatini, asosiy qonun va qonuniyatlarini o‘rgatishdan iborat. fanning vazifasi – tabiatda bo‘ladigan mexanik hodisalaridan boshlab murakkab texnika sistemalarda bo‘ladigan murakkab harakatlarni, asosiy fizik qonunlarning mazmuni, ma’nosi va ularni qo‘llanilishini oʻrganishdan ib...

This file contains 23 pages in PPT format (866.5 KB). To download "ma’ruza:fizika faniga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’ruza:fizika faniga kirish PPT 23 pages Free download Telegram