api va frontend-backend o‘zaro aloqasi

DOCX 13 pages 53.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.5 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

📘 20-kun mavzusi: api va frontend-backend o‘zaro aloqasi 🎯 maqsad: talabalarni frontend va backend komponentlari o‘rtasidagi muloqot, rest api tushunchasi, json format va ajax texnologiyasi bilan tanishtirish. 🧠 1. frontend va backend nima? qism tavsifi frontend foydalanuvchiga ko‘rinadigan qism (user interface) — bu web sahifa yoki mobil ilovada foydalanuvchi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot qiladigan qism. frontend foydalanuvchiga dizayn, interaktivlik, navigatsiya va boshqa ko‘rinish elementlarini taqdim etadi. oddiy qilib aytganda, foydalanuvchi ko‘ruvchi va ulanish imkoniyatiga ega bo‘lgan qism. misol uchun: html, css, javascript, react, vue.js, angular va boshqalar. backend server tomoni — bu tizimning orqa qismi, unda biznes mantiq, ma’lumotlarni saqlash va qayta ishlash, foydalanuvchilar so‘rovlariga javob berish, xavfsizlik, autentifikatsiya, api (application programming interface) va boshqa serverga oid jarayonlar bajariladi. backend foydalanuvchidan ko‘rinmaydi, lekin tizimning ishlashini ta’minlaydi. misollar: node.js, python (django, flask), java (spring), php, ruby on rails, ma’lumotlar bazalari (mysql, postgresql, mongodb). qo‘shimcha tushuntirish: · frontend foydalanuvchi interfeysi va uni boshqaradi, …

2 / 13

bu dasturiy ta’minotning boshqa dastur yoki tizimlarga qanday xizmat ko‘rsatishi, qanday so‘rovlar qabul qilishi va qanday javob berishi haqida "til" va "shartnoma". · masalan, sizning ilovangiz ijtimoiy tarmoqlardan foydalanuvchi ma’lumotlarini olmoqchi bo‘lsa, ular bilan ishlash uchun ular taqdim etgan api’dan foydalanadi. 2. rest api nima? · rest (representational state transfer) — bu veb-arkitektura printsiplari asosida yaratilgan api turi. · rest api http protokoli orqali ishlaydi va tizimlar o‘rtasida ma’lumot almashish uchun resurslar (masalan, foydalanuvchilar, mahsulotlar, buyurtmalar) ishlatiladi. · har bir resurs url manzili bilan ifodalanadi (endpoint), masalan: https://api.example.com/users/123 — bu 123-id raqamli foydalanuvchi haqida ma’lumot. 3. rest api so‘rov turlari (http metodlari): http metodi maqsadi misol get ma’lumotlarni olish foydalanuvchilar ro‘yxatini olish post yangi ma’lumot yaratish yangi foydalanuvchi qo‘shish put mavjud ma’lumotni to‘liq yangilash foydalanuvchi ma’lumotlarini yangilash patch mavjud ma’lumotni qisman yangilash foydalanuvchining faqat emailini yangilash delete ma’lumotni o‘chirish foydalanuvchini tizimdan o‘chirish 4. rest api qanday ishlaydi? · client (mijoz) …

3 / 13

rmada ishlashi mumkin. · resurslarga yo‘naltirilgan: har bir resurs uchun alohida url. · json formatini qo‘llab-quvvatlaydi: oson o‘qilishi va eng ko‘p ishlatiladigan ma’lumot almashish formati. 6. misol: foydalanuvchilar ro‘yxatini olish · so‘rov (get): nginx kopirovatredaktirovat get https://api.example.com/users · server javobi (json): json kopirovatredaktirovat [ { "id": 1, "name": "ali karimov", "email": "ali@example.com" }, { "id": 2, "name": "laylo azizova", "email": "laylo@example.com" } ] 7. xulosa bosqich izoh api dasturlar o‘rtasidagi muloqot qoidalari rest api http so‘rovlari orqali resurslarni boshqarish so‘rovlar get, post, put, patch, delete javoblar json formatidagi ma’lumotlar afzalliklari moslashuvchan, stateless, platforma mustaqil 🌐 3. json (javascript object notation) 1. json nima? · json — bu eng keng tarqalgan ma’lumot almashish formati bo‘lib, u oddiy matn (text) shaklida yoziladi. · asosan web ilovalar va serverlar o‘rtasida ma’lumot almashish uchun ishlatiladi. · json inson o‘qishi uchun oson va mashinalar (kompyuterlar) tomonidan oson tushunilib, qayta ishlanadi. · json javascript dasturlash tilidan …

4 / 13

) — null · object (ichki obyekt) — { ... } · array (ro‘yxat) — [ ... ] 4. json misoli json kopirovatredaktirovat { "name": "ali", "age": 21, "isstudent": true, "courses": ["matematika", "informatika", "fizika"], "address": { "city": "toshkent", "zip": "100000" }, "phone": null } izoh: · "name": "ali" — kalit "name", qiymat "ali" (string) · "age": 21 — raqam (integer) · "isstudent": true — mantiqiy qiymat · "courses" — array, ichida uchta matn elementi · "address" — ichki object, o‘zining kalit-qiymat juftliklari bilan · "phone": null — bo‘sh qiymat, ya’ni telefon raqami yo‘q 5. json formatining afzalliklari afzalliklari tavsifi o‘qilishi oson json tuzilishi oddiy va inson uchun tushunarli mashina uchun qulay tez parsing va generatsiya imkoniyati tilga bog‘liq emas har qanday dasturlash tilida qo‘llaniladi keng qo‘llaniladi veb, mobil, server ilovalarda standart kichik hajmli xml kabi formatlarga qaraganda ixchamroq 6. json va boshqa formatlar bilan taqqoslash format tavsifi afzalliklari kamchiliklari json …

5 / 13

xt = json.stringify(user); console.log(jsontext); // {"name":"laylo","age":22} 🔄 ajax nima? 1. ajaxning to‘liq ta'rifi ajax (asynchronous javascript and xml) — bu veb-texnologiya bo‘lib, u yordamida veb-sahifa butunlay qayta yuklanmasdan, orqa fonda (asynchronous — noaniq, fon rejimida) server bilan ma’lumot almashish mumkin. bu texnologiya veb-ilovalarga interaktivlikni oshiradi va foydalanuvchi uchun tezroq, samaraliroq ish faoliyatini ta’minlaydi. 2. ajax qanday ishlaydi? · foydalanuvchi sahifada biror amal bajaradi (masalan, forma yuboradi, tugmani bosadi). · javascript yordamida brauzer orqa fonda (fon rejimida) serverga so‘rov yuboradi. · server so‘rovni qabul qilib, javob beradi (odatda json yoki xml formatda). · javascript kelgan javobni oladi va sahifani qayta yuklamasdan faqat kerakli qismini yangilaydi. 3. ajaxning asosiy xususiyatlari xususiyati izoh asinxronlik so‘rov yuboriladi va natija kelishini kutmasdan boshqa ishlar bajariladi sahifa yangilanishsiz faqat kerakli ma’lumotlar yangilanadi, sahifa to‘liq qayta yuklanmaydi ma’lumot formatlari json, xml, html, oddiy matn ko‘rinishida bo‘lishi mumkin javascript asosida javascript orqali ajax so‘rovlar boshqariladi 4. ajaxda ishlatiladigan …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "api va frontend-backend o‘zaro aloqasi"

📘 20-kun mavzusi: api va frontend-backend o‘zaro aloqasi 🎯 maqsad: talabalarni frontend va backend komponentlari o‘rtasidagi muloqot, rest api tushunchasi, json format va ajax texnologiyasi bilan tanishtirish. 🧠 1. frontend va backend nima? qism tavsifi frontend foydalanuvchiga ko‘rinadigan qism (user interface) — bu web sahifa yoki mobil ilovada foydalanuvchi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot qiladigan qism. frontend foydalanuvchiga dizayn, interaktivlik, navigatsiya va boshqa ko‘rinish elementlarini taqdim etadi. oddiy qilib aytganda, foydalanuvchi ko‘ruvchi va ulanish imkoniyatiga ega bo‘lgan qism. misol uchun: html, css, javascript, react, vue.js, angular va boshqalar. backend server tomoni — bu tizimning orqa qismi, unda biznes mantiq, ma’lumotlarni saqlash va qayta ishlash, foydalanuv...

This file contains 13 pages in DOCX format (53.5 KB). To download "api va frontend-backend o‘zaro aloqasi", click the Telegram button on the left.

Tags: api va frontend-backend o‘zaro … DOCX 13 pages Free download Telegram