til va madaniyatning o‘zaro aloqasi

DOCX 15 pages 46.1 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.1 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

11-mavzu. til va madaniyat reja 1. til va madaniyatning o‘zaro aloqasi. madaniyat haqidagi tasavvurlarning tilda namoyon bo‘lish usullari. 2. fanda “til-madaniyat” masalasining o‘rganilishi: v. fon gumboldtning “til-madaniyat” haqidagi lingvistik ta'limoti. 3. e. sepir, b. uorf, k. fossler, f. de sossyurlarning til va madaniyatning o‘zaro aloqadorligi xususidagi qarashlari. 4. sossyur – tilshunoslikda sotsiologik maktab va struktur tilshunoslikning asoschisi. adabiyotlar 1. alefirenko n.f. lingvokulturologiya. sennostno-smыslovoe postranstvo yazыka. uchebnoe posobie. lingvokulturologiya: sennostno-smыslovoe prostranstvo yazыka: ucheb. posobie. - m.: flinta; nauka, 2010. 2. vejbitskaya a. yazыk. kultura. poznanie: per. s angl. otv. red. m.a. krongauz, vstup. st. ye. v. pallchevoy. - m.: pvcskie slovari,1996. -416 s. 3. vereщagin ye. m., kostomarov v. g. yazыk i kultura. tri lingvostranovedcheskie konsepsii: leksicheskogo fona, reche-povedencheskix taktik i sapientemы / pod redaksiey i s poslesloviem akademika yu. s. 4. gumboldt v. fon g. 94 izbrannыe trudы po yazыkoznaniyu: per. s nem. / obщ. red. g.v. ramishvili; poslesl. a.v. …

2 / 15

p://majmua.tdpu.uz/shaxsiyreja.views/majmua/files. 11. http://fikr.uz/blog/ict__for__english__teachers/11331.html 12. http://www.classes.ru/grammar/155.new-in-linguistics-10/source/worddocuments/_19.htm 13. https://ru.wikipedia.org/wiki 14. alpatov v. m.o yazыkovoy kartine mira yaponsev. jurnal: istoricheskaya psixologiya i sotsiologiya istorii. nomer 1(1) / 2008. http://www.socionauki.ru/journal/articles/129637/ 15. til — millat timsoli, xalq g‘ururi. tilshunos olim baxtiyor mengliev bilan suhbat. //hurriyat, 2009. manba: http://www. kh-davron.uz. 20/10/2015. tayanch tushunchalar: til va madaniyatning o‘zaro aloqasi. til va madaniyat qiyosiga yondashuvning turlari, til va etnik tegishlilik, e. sepir va b. uorfning lisoniy nisbat to‘g‘risidagi farazi, k.fossler – estetik idealizmning yorqin vakili, f.sossyur – tilshunoslikda sotsiologik maktab va struktur tilshunoslikning asoschisi, xi.1. til va madaniyatning o‘zaro aloqasi. madaniyat haqidagi tasavvurlarning tilda namoyon bo‘lish usullari o‘tgan asrning oxirlariga kelib, sistem-struktur paradigma o‘rnini antropotsentrik, funksional, kognitiv va dinamik paradigmalar egalladi. tilga olinganlar qatoridan, antpropotsentrik paradigma ba'zi tilshunos olimlar tomonidan insonning til orqali tahlil qilinishi va buning aksi – inson tilining tahlili sifatida talqin etiladi[footnoteref:1]. ushbu paradigma tegrasida kognitiv lingvistika va lingvokulturologiya singari sohalar shakllandi. ta'kidlash lozimki, lingvokulturologiyaning …

3 / 15

tomonidan ko‘rib chiqildi. u o‘z davrida: “til – xalq g‘oyalarining shunchaki ifodachisi emas, balki xalqning bir butun ma'naviy quvvatidir; tillarning turfa bo‘lishi esa bitta narsaning turlicha nomlanishi bo‘lmay, shu narsani turlicha tasavvur qilish, ko‘rishdir. til hamisha millatning o‘ziga xosligini ifoda etadi” deb yozgan edi. shuningdek, gumboldtning “tilning ichki formasi” haqidagi g‘oyasi ham milliy tillarning o‘ziga xosligini asoslaydi. o‘z navbatida, y.l. vaysgerber ham “tarixiy shakllanish davomida xalq o‘z ona tilini qurgan, unga (tilga) olamni anglash maqsadida, ma'naviy va moddiy madaniyatning ravnaq topishida o‘zi uchun qadrli bo‘lgan tushunchalarni joylagan”, deya xulosa qiladi. n.i.tolstoy fikricha, lingvokulturologiyaning fan sifatida shakllanishida aka-uka grimmlarning asarlari katta ahamiyat kasb etgan. keyinchalik, bu ta'sir f.i. buslaev, a.n. afanasev va qisman a.a. potebnya ijodida sezildi. bundan bir asr o‘tgach esa, «worter und sazen» nomi bilan mashhur avstriya maktabi vakillari “til va madaniyat” masalasini tadqiq etuvchilarni o‘z doirasiga birlashtirdi. bu olimlar asosan, leksikologiya va etimologiyaning negizida lingvokulturologiyaga tegishli dolzarb masalalarni …

4 / 15

dt madaniy rivojlanish jarayonining natijalari madaniyatning tilga ta'sirini tekshirishdan ko‘ra ko‘proq, tilning madaniyatga ta'sirini tekshirishga bog‘liq bo‘lishini yozadi. mazkur g‘oya asosida xx asrning 90-yillarida v. fon gumboldt, e. sepir, b.l.uorf, y.l. vaysgerber, a. vejbitskaya, yu.s. stepanov, v.v. vorobyov, v.i.karasik singari olimlarning g‘oyalari jamlangan lingvokulturologiya o‘ziga xos ijtimoiy fan sohasi sifatida yuzaga keldi. til va madaniyat o‘rtasidagi determinizm, ya'ni o‘zaro bir-birini taqozo etish haqiqiy “o‘zarochilik”dir. shu sababli, turli mamlakatlar olimlari tomonidan til va madaniyat munosabati masalasi turli yo‘nalishlarda o‘rganilayotganligi tabiiydir. bu muammo tilshunoslar (yu.sorokin, v.teliya, ye.vereщagin, a.vejbitskaya, v.kostomarov, d.olford, d.xayms kabilar) bilan faylasuflarning (g.brutyan, e.markaryan, va boshqalar), psixologlarning (l.vыgotskiy, a.leontev, v.petrenko, p.gulviste) e'tiborini tortib kelmoqda. bu masala nutq madaniyatiga oid tadqiqotlarda muhim o‘rin egallaydi. (yu.skvorsov, e.begmatov, a.mamatov, b.o‘rinboev va boshqalar). keyingi yillarda tilshunoslikda lingvokulturologiyaning alohida tadqiqot yo‘nalishi sifatida shakl topishi (a.krasnix, v.maslova, d.gudkov, d.ashurova) bu masalaning dolzarblashishiga sabab bo‘lmoqda[footnoteref:2]. [2: рахмонкулова д. э.инглиз ва ўзбек мақолларида миллий дунё тасвирининг акс этиши. …

5 / 15

o, madaniyat esa, tildan tashqarida mavjud emas.”[footnoteref:3] [3: верещагин е. м., костомаров в. г. язык и культура. три лингвострановедческие концепции: лексического фона, рече-поведенческих тактик и сапиентемы / под редакцией и с послесловием академика ю. с. степанова. — м.: «индрик», 2005. — 1040 с.] hind-yevropa (masalan, lot. – lingua), fin-ugor, turkiy, afrikaning ba'zi til oilalarida kuzatilgani bo‘yicha, azal-azaldan “xalq” va “til” tushunchalarining mushtarakligi muammosi allomalarning doimiy diqqat markazida turuvchi jihatlardan biri bo‘lgan. chunonchi, xalq deyilganda bir necha tillarda so‘zlovchi kishilar jamoasi tushunilgan bo‘lsa, til deganda xalq iste'molida mavjud bo‘lgan til e'tiborga olinadi. muayyan til bitta xalqning milliy xususiyatlarini o‘zga xalqdan farqlantirib turadi. aholining etnik va lisoniy xususiyatlari o‘zaro bog‘liq xususiyatlarga egadir. ulardagi to‘laqonli, har tomonlama muvofiqlik va o‘xshashlik ayniqsa, ibtidoiy davrlarda ravshan namoyon bo‘luvchi xarakterga ega bo‘lgan. sekin-asta qabilachilik birliklari yirikdan kichikka va aksi – kichikdan yirik jamoalarga aylana borgani sayin, jamoalarning etnik va lisoniy o‘ziga xosliklari shunga mos tarzda o‘zgarib …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "til va madaniyatning o‘zaro aloqasi"

11-mavzu. til va madaniyat reja 1. til va madaniyatning o‘zaro aloqasi. madaniyat haqidagi tasavvurlarning tilda namoyon bo‘lish usullari. 2. fanda “til-madaniyat” masalasining o‘rganilishi: v. fon gumboldtning “til-madaniyat” haqidagi lingvistik ta'limoti. 3. e. sepir, b. uorf, k. fossler, f. de sossyurlarning til va madaniyatning o‘zaro aloqadorligi xususidagi qarashlari. 4. sossyur – tilshunoslikda sotsiologik maktab va struktur tilshunoslikning asoschisi. adabiyotlar 1. alefirenko n.f. lingvokulturologiya. sennostno-smыslovoe postranstvo yazыka. uchebnoe posobie. lingvokulturologiya: sennostno-smыslovoe prostranstvo yazыka: ucheb. posobie. - m.: flinta; nauka, 2010. 2. vejbitskaya a. yazыk. kultura. poznanie: per. s angl. otv. red. m.a. krongauz, vstup. st. ye. v. pallchevoy. - m.: pvc...

This file contains 15 pages in DOCX format (46.1 KB). To download "til va madaniyatning o‘zaro aloqasi", click the Telegram button on the left.

Tags: til va madaniyatning o‘zaro alo… DOCX 15 pages Free download Telegram