tarbiyachi nutqi madaniyati o'quv fanining

DOCX 15 pages 30.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.3 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

tarbiyachi nutq madaniyati o'quv fanining maqsad va vazifalari reja: 1.kirish. 2.“tarbiyachi nutqi madaniyati” fanining predmeti, uning maqsadi va vazifalari. 3.nutq madaniyati tarixidan. 4.nutq madaniyati hayotiy zarurat sifatida. kirish. ma`lumki, uzoq o`tmishga ega bo’lgan o`zbek xalqi ta`lim-tarbiyaga oid boy merosga ega bo`lib, avlodlarda insonparvarlik, kamtarlik, mehnatsevarlik, do`stlik, mehr-oqibat, birodarlik, odoblilik kabi umuminsoniy fazilatlarni tarbiyalab kelgan. sharq mutafakkirlarining ta`lim-tarbiyaga oid asarlari ham ana shu boy merosning tub negizini tashkil etadi. lekin mustabid tuzum davrida bu durdona asarlardan, undagi odob-axloqqa oid injuga barobar fikrlardan yetarlicha foydalana olmadik. shukurki, milliy istiqlol tufayli o`zbek xalqining ham ko`kragiga shabada tegdi. tariximizga, madaniyatimizga yangicha nazar bilan qaray boshladik. shuningdek, o`z yechimini kutayotgan muammolarni ijobiy hal qilishga bel bog`ladik. barcha sohalar singari ona tilimiz va u bilan bog`liq muammolar ham asta -sekin yechimini topmoqda. xususan, nutq madaniyatiga doir masalalarni hal qilishda tilshunos olimlarimizning mehnatlari, izlanishlari tahsinga loyiqdir. taniqli tilshunos olim nizomiddin mahmudovning «til», «ma`rifat manzillari» nomli, nusratilla jumaxo`janing …

2 / 15

blikasi oliy majlisining 1997-yil 29-avgustdagi ix sessiyasida so`zlagan nutqida: «o`z fikrini mutlaqo mustaqil, ona tilida ravon, go`zal va lo`nda io’oda eta olmaydigan mutaxassisni, avvalambor, rahbar kursisida o`tirganlarni bugun tushunish ham, oqlash ham qiyin»-deb ta`kidlaydi. (barkamol avlod-o`zbekiston taraqqiyotining poydevori.- toshkent, 1997.- 9 bet). nutq madaniyati hozirgi davr tilshunoslik o’anining dolzarb muammolaridan biridir. bu muammoni hal etish umummadaniyatimiz taraqqiyoti, shuningdek, oliy maktablarda, o`rta maxsus o`quv yurtlarida, o`rta maktablar va umuman dars o`tish jarayonini yaxshilash bilan ham bog`liq, shuni qayd qilish kerakki, bugungi kunda tarbiyachi nutqi madaniyati kursini barcha o`quv yurtlarida o`rgatish quvonarlidir. chunki notiqlik san`ati sirlarini o`rganish, o`z fikrini bayon qilayotgan, har bir til vositasini kerakli va lozim bo`lgan o`rinda qo`llash, mantiqan barcha sohada xizmat qiluvchi har bir mutaxassis uchun, umuman, har qanday madaniyatli kishi uchun hayotiy zarurat deb hisoblanishi kerak. o`zbek adabiy tili va uning normalarini ilmiy o`rganish ham o`zbek nutqi madaniyati sohasi uchun nihoyatda muhimdir. adabiy tilning rivojlanish qonuniyatlarining adabiy …

3 / 15

milliy madaniyatning tarkibiy qismidir. shuning uchun ham bizning ajdodlarimiz nutq madaniyatiga alohida ahamiyat berganlar. xususan, halifa abdulmalik nutq madaniyatiga, notiqlik san`atiga ega bo’lmagan, til go`zalligini namoyish eta olmaydigan kishi hokimiyatni boshqarishi mumkin emasligini e`lon qildi. natijada jamiyatda, hokimiyatni boshqarishda, fan sohasida katta yutuqqa erishish uchun har bir shaxs o`z ona tilining boy imkoniyatlarini to`la egallashi va uni amalda qo’llay olishi shart qilib qo`yildi. abu nasr farobiy ham "fozil odamlar shahri" kitobida fozil kishining fazilatlaridan biri sifatida nutq madaniyatini tilga oladi. bu an`ana islom olamida uzoq davrlargacha davom etdi. xususan, temuriylar davrida ham bola tarbiyasida nutqiy madaniyatni shakllantirishga katta e`tibor berildi. zahiriddin muhammad boburning o`g’li humoyunga yozgan maktubi, unda humoyunning maktub yozishga e`tiborsizligi, g’aliz va dabdabali ifodalar qo`llagani qattiq tanqid ostiga olgani va xatni qanday yozish kerakligi haqida pand - nasihatlar qilgani fikrimizning yorqin dalilidir. mustaqillik qo`lga kiritilgandan so`ng prezidentimiz ko`rsatmasi bilan ta`lim tizimini tubdan yaxshilashga jiddiy e`tibor berildi. shu tufayli …

4 / 15

r xalqning uzoq davrlardan beri foydalanib kelayotgan aloqa vositasini ishga solamiz. fikr almashish jarayoni nutqiy jarayon yoki nutqiy faoliyat hisoblanadi. nutqiy faoliyat ikki va undan ortiq kishilar o`rtasidagi fikr almashuv faoliyatidir. har qanday nutqiy faoliyat nutq ishtrokchilari uchun oldindan tayyor holda ajdodlardan meros bo`lib o`tgan, barcha jamoat a`zolari uchun babbaravar xizmat qiluvchi aloqa vositasi orqali amalga oshadi. demak, so`zlashuvchilar ongida tayyor holda aloqa vositasi mavjud bo’ladi. ana shu ijtimoiy ruhiy jamiyatning barcha a`zolari ongida o’zidan oldingi ajdodlari og’zidan eshitish orqali ko’nikma sifatida mavjud bo’lgan aloqa vositasi til hisoblanadi. har qanday tilning fikr almashish jarayonida bevosita voq’e bo’lishi nutqdir. demak, biz real talaffuz qilgan va qulog’imiz bilan eshitgan birliklar nutqiy birliklar sanaladi, nutqiy faoliyat uchun muayyan axbrotni uzatish va qabul qilishgina kifoya qilmaydi. nutq faoliyati uchun nimani bayon qilish bilan birga, uni qanday bayon qilish ham katta ahamiyatga ega. axborotni qanday bayon qilish nutqiy madaniyatning o`rganish ob`yekti sanaladi. nutq madaniyati haqidagi …

5 / 15

tida ritorika va notiqlik san`atining o’ziga xos maktabini yaratdilar. sitseronning «notiqlik haqida», «notiq», «brut» asarlari, mark kvintillianning «notiq bo`lish haqida, aristotelning «ritorika» kabi asarlari ham qadimgi rimda madaniy nutq, notiqlik nazariyasi rivojlanganligini ko’rsatuvchi bir omildir. o’rta osiyo madaniyati tarixida ham nuqq madaniyati o’ziga xos mavqega egadir. sharqda, jumladan, movarounnahrda notiqlik, voizlik, ya`ni va`zxonlik, «qur`on»ni targ’ib qilish bilan mushtarak holda so’zning ahamiyati, ma`nosi va undan o’rinli foydalanish borasida ko’p yaxshi fikrlar aytilgan. ana shu nuqtai-nazardan qaralsa, «nutq odobi», «muomala madaniyati» nomlari bilan yuritilib kelgan nutq madaniyati tushunchasi juda qadimdan olimlar, ziyolilarning diqqatini tortgan: abu rayhon beruniy, abu nasr farobiy, ibn sino, abu abdulloh al-xorazmiy, mahmud qoshg’ariy, zamahshariy, yusuf xos hojib, ahmad yugnakiy, so’fi olloyor, abdurahmon jomiy, alisher navoiy kabi ulug’ siymolar nutq odobi masalalariga, umuman nutqqa jiddiy e`tibor berishga da`vat etish bilan birga, tilga, luq’atga, grammatikaga va mantiqshunoslikka oid asarlar yozdilar. buyuk qomusiy olim beruniy (973-1048) o’zining «geodeziya» asarida har bir …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarbiyachi nutqi madaniyati o'quv fanining"

tarbiyachi nutq madaniyati o'quv fanining maqsad va vazifalari reja: 1.kirish. 2.“tarbiyachi nutqi madaniyati” fanining predmeti, uning maqsadi va vazifalari. 3.nutq madaniyati tarixidan. 4.nutq madaniyati hayotiy zarurat sifatida. kirish. ma`lumki, uzoq o`tmishga ega bo’lgan o`zbek xalqi ta`lim-tarbiyaga oid boy merosga ega bo`lib, avlodlarda insonparvarlik, kamtarlik, mehnatsevarlik, do`stlik, mehr-oqibat, birodarlik, odoblilik kabi umuminsoniy fazilatlarni tarbiyalab kelgan. sharq mutafakkirlarining ta`lim-tarbiyaga oid asarlari ham ana shu boy merosning tub negizini tashkil etadi. lekin mustabid tuzum davrida bu durdona asarlardan, undagi odob-axloqqa oid injuga barobar fikrlardan yetarlicha foydalana olmadik. shukurki, milliy istiqlol tufayli o`zbek xalqining ham ko`kragiga shabada te...

This file contains 15 pages in DOCX format (30.3 KB). To download "tarbiyachi nutqi madaniyati o'quv fanining", click the Telegram button on the left.

Tags: tarbiyachi nutqi madaniyati o'q… DOCX 15 pages Free download Telegram