xiva xonligida oliy darajali saroy unvonlari va mansablari

DOCX 8 pages 18.4 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.4 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

xiva xonligida oliy darajali saroy unvonlari va mansablari reja: 1. xiva xonligidagi mansablar 2. xiva xonligidagi mansablar va unvonlar. 3. xiva xonligi davlat tizimi mansablar va unvonlar. xvii asrda xivada muayyan bir sulola hukmdor emas edi. chingiziylar sulolasiga mansub ba’zi shaxslar xivaga chaqirilib xonlik taxtiga ko‘tarilgan bo‘lsa-da, amalda hokimiyat qo‘ng‘irot sulolasidan bo‘lgan inoq qo‘lida bo‘lgan. 1804 yildan boshlab faqat qo‘ng‘irotlar sulolasi vakillari xivada xon bo‘lganlar. xiva xonligida unvon va mansablarni saroy, harbiy va diniy unvon hamda va amallarga bo‘lish mumkin. tadqiqotchilarning fikricha (sh. vohidov) bu tasnif sof nazariy bo‘lib, aslida xonlik davrida muayyan unvon va mansablar sohalar bo‘yicha berilmagan. o‘sha vaqtda amaldor va unvon egasi ko‘pincha xonga nisbatan shaxsiy sadoqati, qavmi yaqinligidan bir mansabdan boshqa mansabga o‘tib, unvonlar sohibiga aylangan. xonlikda eng oliy unvon xon bo‘lib, u ma’muriy, siyosiy va harbiy vakolatlarga ega bo‘lgan. xiva xonligi davlat tizimida buxoro amirligi va qo‘qon xonligidan farqli o‘laroq, xon huzurida oliy kengash amal …

2 / 8

onning qarindosh urug‘laridan bo‘lgan beklar, otaliq, inoq va biylar ham bu kengashga kirganlar. bu tor doiradagi kengash garchi davlat tashkiloti sifatida rasmiylashtirilmagan bo‘lsa-da, uning qarori xonning qaroridek ko‘rsatilsa-da, amalda yuqori qonun chiqaruvchi ma’muriy va sud hokimiyati edi. kengash xonlikning ichki ishlariga doir hamma masalalar bo‘yicha qaror qabul qilar va xonlikning boshqa davlatlar bilan bo‘lgan tashqi munosabalariga doir muammolarni hal etar edi. garchi kengash davlatning turli-tuman ichki va tashqi ishlarini muhokama qila olsa-da, muhokama qilingan masalalar bo‘yicha qaror chiqarish avvalo xonning xohish – irodasiga bog‘liq bo‘lgan. xon saroyidagi unvon va mansablar. unvonlar orasida eng kattasi inoq edi. odatda inoqlar eng qudratli o‘zbek urug‘laridan tayinlangan hamda hamda ular xonning eng yaqin maslahatchilari bo‘lgan. inoqlar yirik amaldor, ya’ni urug‘ boshlig‘i hisoblangan. abulg‘ozixon tantanali marosimlarda o‘tirish uchun inoqlarga o‘z yonidan to‘rtta joy ajratgan. inoqlar biy, sulton, mingboshi kabi unvonlarni ham olganlar. xx asr boshlariga kelib inoqlar bek martabasiga tushib, oliy saroy amaldorlaridan ma’muriy mansab …

3 / 8

uning akasi fozilbiy edi. o‘shandan keyin amir ul-umaro unvoni hech kimga berilmagan. xiva xoni saroyida yana quyidagi unvon, mansab va vazifalar mavjud bo‘lgan: oftobachi, buxchabardor, soatbardor, kitobdor, mo‘zabardor (xon poyabzalini beruvchi), sharbatdor, mahram boshi (yuqori lavozim hisoblangan), to‘shakchi, karnaychi, surnaychi, jarchi, oshmehtar (xon va saroy oshxonasi boshlig‘i), sorbon (tuyachilar), kamon xalfa (ovchi, qushchi), merganlar, sayis (ot boquvchi), ko‘mirchi, kuchanchi (egar-jabduqchi), tamakisoz, loykash, kulol, xodimchi, ro‘molchi, selobchi (jom ushlab turuvchi), poyaki (chilimchi), aravachi, noschi, qilichkor (qilich va shamshir yasovchi), oshpaz, tovoqchi, darakchi (otchopar), jirchi (ashulachi), yo‘nuvchi (duradgor), devon (mirza), mushrif (ozuqa yig‘uvchi), bojbon (zakotchi) va boshq. ularning barchasi saroy xazinasidan maosh olganliklari haqida ma’lumotlar bor. saroydagi umumiy tartibni arbob nazorat qilgan. xonlikdagi harbiy unvonlar va mansablar. davlatdagi eng oliy harbiy amaldor xonning o‘zi edi. ko‘p hollarda shaxsan xon boshchiligida, ayrim hollarda taniqli sarkardalar boshchiligida boshqa hududarga yurishlar uyushtirilgan. eng yuqori harbiy-ma’muriy lavozim amir ul-umaro edi. undan keyingi rasmiy ravishda yuqori sarkarda …

4 / 8

orazm taxtiga taklif qildilar. elbarsxon taxtga o‘tirgach, eroniylarni mamlakat hududidlaridan butunlay haydab chiqarib, amalda mustaqil xonlikka asos soldi. u mamlakat hududlarini hozirgi turkmanistonning janubiy qismi, eronning shimolidagi seraxs viloyati, mang‘ishloq, abulxon, durun hisobiga ancha kengaytirdi. ammo, o‘zbek sultonlari va shahzodalar o‘rtasida siyosiy birlik yo‘q edi. tez orada ular o‘rtasida hokimiyat uchun o‘zaro kurashlar avj olib ketdi. ushbu kurashlardan foydalangan buxoro hukumdori shayboniy ubaydullaxon 1537 – 1538 yillarda, qisqa muddat xorazmni egallashga muvaffaq bo‘ldi. mag‘lubiyatga uchragan avanishxon oilasi bilan shayboniylar tomonidan qatl etildi. ubaydullaxonning hukumronligi uzoqqa cho‘zilmadi. ubaydullaxon zulmiga chiday olmagan xorazmliklar anushaxonning vorislari boshchiligida buxoroliklarga qarshi qo‘zg‘olon ko‘tardilar. ubaydullaxon 1538 yilda yana xorazmga qo‘shin tortdi. xazorasp bilan xiva shaharlari oralig‘idagi kardaronxos degan joyda buxoro qo‘shinlari mag‘lubiyatga uchradi. shayboniylardan ozod bo‘lgan xorazmda endi ichki kurashlar avj olib ketdi. shuningdek, urganch, kat, yangi shahar, xiva, xazorasp kabi shaharlar va viloyatlar hukmdorlarining markazdan qochuvchi harakatlari kuchayib, ular amalda o‘zlarini mustaqil hisoblar edilar. ayrim …

5 / 8

h va dehqonchilik, hunarmandchilik va savdo sodiq ishlariga jiddiy e’tibor qaratilib, tashqi savdo hamda munosabatlar rivoj topdi. xojimxon hukmronligi davrida poytaxt urganchdan xivaga [xivaning poytaxtga aylanganligi sanasi to‘g‘risida – 1556 y, 1598 y, 1602-1621 yy., 1611-1611 yy.,1610-1612 yy., 1557-1603 yy. kabi fikrlar mavjud] ko‘chiriladi (ayrim manbalarda xvi asrning 70-yillarida, ayrimlarda esa 90-yillarda). bunga asosiy sabab amudaryo o‘zanining o‘zgarib kasbiy dengizga oqmay qo‘yishi natijasida urganch va uning atroflaridagi suv tanqisligi bo‘lsa, ikkinchidan, xivaning bu davrda siyosiy va iqtisodiy mavqyei ancha kuchayib, asosiy savdo markaziga aylanishi yana bir sabab edi. poytaxt xivaga ko‘chirilganidan so‘ng davlat ham xiva xonligi deb atala boshlandi. bu orada buxoro hukmdori abdullaxon ii shayboniylar davlatini qayta tiklashga muvaffaq bo‘lib xorazm hududlarini yana shayboniylar tasarrufiga olish uchun harakat boshladi. chunonchi, bir necha yurishlardan so‘ng 1593 yilda xorazm yana shayboniylar qo‘liga o‘tdi. abdullaxondan mag‘lubiyatga uchragan xojimxon xivani tashlab bir guruh navkarlari bilan eronga qochdi va shoh abbos saroyidan panoh topdi. …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xiva xonligida oliy darajali saroy unvonlari va mansablari"

xiva xonligida oliy darajali saroy unvonlari va mansablari reja: 1. xiva xonligidagi mansablar 2. xiva xonligidagi mansablar va unvonlar. 3. xiva xonligi davlat tizimi mansablar va unvonlar. xvii asrda xivada muayyan bir sulola hukmdor emas edi. chingiziylar sulolasiga mansub ba’zi shaxslar xivaga chaqirilib xonlik taxtiga ko‘tarilgan bo‘lsa-da, amalda hokimiyat qo‘ng‘irot sulolasidan bo‘lgan inoq qo‘lida bo‘lgan. 1804 yildan boshlab faqat qo‘ng‘irotlar sulolasi vakillari xivada xon bo‘lganlar. xiva xonligida unvon va mansablarni saroy, harbiy va diniy unvon hamda va amallarga bo‘lish mumkin. tadqiqotchilarning fikricha (sh. vohidov) bu tasnif sof nazariy bo‘lib, aslida xonlik davrida muayyan unvon va mansablar sohalar bo‘yicha berilmagan. o‘sha vaqtda amaldor va unvon egasi ko‘pincha xong...

This file contains 8 pages in DOCX format (18.4 KB). To download "xiva xonligida oliy darajali saroy unvonlari va mansablari", click the Telegram button on the left.

Tags: xiva xonligida oliy darajali sa… DOCX 8 pages Free download Telegram