buxoro amirligida saroy unvonlari va mansablari

PPTX 15 pages 1.8 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint termiz davlat universiteti tarix fakulteti 203-guruh talabasi abdumajidov sanjarning o’zbekiston tarixi fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:buxoro amirligidagi saroy unvonlari va mansablari reja: 1.buxoro amirligidagi davlat mansablari. 2.buxoro amirligidagi davlat unvonlari 3.buxoro amirligida diniy mansablar mavzu:buxoro amirligida saroy unvonlari va mansablari buxoro amirligidagi mang`itlar hukmronligi davridagi manbalarda katta mansablar tilga olingan va ularning aniq vazifalari to`liq berilmagan. vaqt o`tishi bilan bu mansablarning vazifalari o`zgarib turgan. buxoro amirligidagi mansab va lavozimlar to`g`risida mirzo badi` devonning “majma` ul-arqom”, muhammad ali baljuvoniyning “tarixi nofeiy ”, a.a.semyonov va b.a. vil`danovalarning asarlari orqali ma`lumotlarni olamiz. mansablar odatda “harbiy”, “diniy”, “fuqarolik” kabi turlarga bo`lingan. lekin majma` ul-arqom asarida mansablarning bu turlarga ajratilishini uchratmaymiz. asarda “shariat” asosida buxoro hokimlari hisoblangan diniy olimlar – sayidlar birinchi o`ringa qo`yilgan. undan so`ng davlat mansablari(mansab-i hukkam)78 keltirilgan. shu bilan birga asarda boshqa daraja vakillari: axl-i kalom(qalam ahli)79dan to saroyga faqat piyoda kirishi mumkin bo`lgan mansablargacha berilgan.80 “tarixi nofeiy ” asarida ham …

2 / 15

abida bo`lganlar. ular davlatni amalda boshqarib, soxta xonni rasmiy hukmdor qilib qo`yishgan. amir shohmurod davrida “otaliq” mansabiga o`zgartirishlar kiritilgan. “otaliq” va “amir ul-umaro” mansablari bir-biridan ajratilgan. amir shohmurod o`zini “amir ul-umaro” nomi bilan atagan. “otaliq” mansabiga o`zgartirganiga sabab, shohmurod davrida hech qanday soxta xon bo`lmagan va u hech kimga hisob va maslahat ham bermagan.81 bu narsani biz “majma ul-arqom” asari orqali ham bilishimiz mumkin. unda “otaliq” mansabi vazifasiga buxorodagi daryo(zarafshon) ustidan nazorat qilish, samarqanddan – qorako`lgacha bo`lgan hududda suv taqsimotini to`gri ta`minlash vazifalari kirgan. shu bilan birga shaharning bosh kanali hisoblangan “shoxrud” kanali ustidan nazoratni amalga oshirish va “dorug`a”(militsiya boshlig`i) vazifalarini ham bajargan.82 bundan ko`rinib turibdiki bu vaqtga kelib, “otaliq” mansabiga oldin mavjud bo`lgan yuqori martabali harbiy va fuqarolik vazifalari qolmagan. demak, shohmurod davridan boshlab “otaliq” mansabi endi faqat faxriy nom bo`lib qoldi. buxoroning oxirgi ikkita amiri abdulahadxon va olimxon davrida bu mansab hisorlik qo`shbegi ostonaquldan boshqa hech kimga berilmagan.83 …

3 / 15

latning hamma ishlari uning qo`lida bo`lgan. u davlatning eski, tajribali, ishbilarmon, siyosiy ahvoldan xabardor odamlaridan tasdiqlangan. nomzod, avval, devonbegi mansabiga erishishi lozim bo`lib, shunda qo`shbegi bo`lishga loyiq sanalgan. agarda hokim bo`lsa ham u qo`shbegi bo`lishi mumkin bo`lgan. qo`shbegi mansabi ham ikkita bo`lgan. birinchisi “qo`shbegi kalon” va ikkinchisi “qo`shbegi poyon”. bunday atalishiga sabab “qo`shbegi kalon” doim arkda yashagan va har qanday vaziyatda arkni tashlab chiqishi mumkin bo`lmagan. “qo`shbegi kalon”ning huquqi boshqa vazirlarnikidan ortiq bo`lgan, u hibsga olish, jazo berish, qatl qilish, gunohkor molini musodara etish huquqlariga ega bo`lgan. uning bir necha umumiy devonbegilari bo`lib, ular minglab kishilarga taom va sarpo berishlari mumkin bo`lgan. qo`shbegining hashamati podshohning hashamatiga yaqin bo`lgan.86 “qo`shbegi poyon” esa ark oldida mahkamasi bo`lgan. “qo`shbegi poyon”ni – zakotchi deb ham ataganlar. chunki u mol zakoti, daryo, chegara, yo`l qorovullari uning qo`lida bo`lgan. “qo`shbegi poyon” harbiy harakatlar vaqtida lashkarboshi etib tayinlangan. davlatda favqulodda holatlar bo`lib qolganda “kull qo`shbegi”(hamma qo`shbegi) mansabi …

4 / 15

arajasi a`lam mansabi bo`lib, sohibi yurish va lashkar tortishlar vaqtida fatvo bergan. muhtasib uchunchi darajada turgan. sayidlar avlodidan bo`lishi lozim bo`lgan. viloyatlarda esa sayid bo`lmagan olimni ham muhtasiblikka tayinlangan. to`rtinchi mudarris. bir umrga berilib, ta`lim bilan mashg`ul bo`lmasa ham xazidan maosh olgan. yuqoridagilardan keyingi martabada jo`ybor xo`jalari, naqib, o`roqi kalon(katta o`roq), naqshbandiya tariqatining xalifasi turardilar. jo`ybor xo`jasi sayidlarga berilib, jo`ybor hukumati (xo`jalar mozori bilan) uning qo`lida bo`lgan.89 uchinchi darajali unvonlar olimlar, sayidlar, o`zbek va mahalliy zodagonlarga loyiq deb topilgan amaldorlarga berilgan. birinchisi “mir asad”. ulamolardan yoki sayidlardan bo`lgan. buxoro rabotining ichki muhtasibligi bir farsah90gacha uning zimmasida bo`lgan. ikkinchi “fayzi” mansabi, olim yoki sayid bo`lgan kishiga berilgan. buxoro rabotining tashqi muhtasibligi bir farsah masofada uning zimmasida bo`lgan. uchinchi “sadr”. buxoro rabotining bir farsahlik hududning ichkarisidagi vaqflar hisob-kitobi uning qo`lida bo`lgan. to`tinchisi “sudur”. shu rabotning tashqarisidagi vaqflarning hisob-kitobi uning vazifasida bo`lgan.91 to`rtinchi xizmat pog`onasida ahli qalam turganlar. birinchi amal “devoni kalon”. amir …

5 / 15

”inoqi kalon” – katta inoq. umaro, shogirdpeshalar va boshqa-larga amir suhbatiga musharraf bo`lgan yoki bo`lmaganlari to`g`risida xabar bergan. iv. “xo`jai kalon” – katta xo`ja. saroy mahramlarining kattasi. amir harami eshigining posboni. haramga lozim bo`lgan oziq-ovqat va kiyim-kechaklarni yetkazib bergan. yuqorida zikr etilgan amallarning amir atrofida maxsus o`rinlari bo`lgan. bular ahli qalamdan alohida turgan. amir ijozati bilan “devonbegi kalon” saroyga otga minib kelishi mumkin edi.98 quyidagi amaldorlar ham amir yaqinlaridan bo`lib, amirning amri bilan otda saroyga kelishlari mumkin bo`lgan. bularning martabalari “ko`kaldosh”, “qo`shbegi”, “inoq” va “xo`ja kalon”dan ancha past turgan. bular “inoqi xurd”(kichik inoq), “mehtari kalon”(katta mehtar), “devoni sarkor” va “dasturxonchi”. “inoqi xurd” amir muhrlari saqlanadigan sandiqchaga posbonlik qilgan. elchilarning xatlari, arizalari avval “inoqi xurd”(kichik inoq) qo`liga berilgan. u xatni ochib, amirning amri bilan ovoz chiqarib o`qib berish uchun “munshiy”ga bergan. “mehtari kalon” vazifasi shundan iborat ediki, musulmonlar ushrlaridan to`rtdan birini, musulmon bo`lmaganlardan ushrlarning yarmini, harbiylar ushrlarini naqdini, g`alla va boshqa …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro amirligida saroy unvonlari va mansablari"

prezentatsiya powerpoint termiz davlat universiteti tarix fakulteti 203-guruh talabasi abdumajidov sanjarning o’zbekiston tarixi fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:buxoro amirligidagi saroy unvonlari va mansablari reja: 1.buxoro amirligidagi davlat mansablari. 2.buxoro amirligidagi davlat unvonlari 3.buxoro amirligida diniy mansablar mavzu:buxoro amirligida saroy unvonlari va mansablari buxoro amirligidagi mang`itlar hukmronligi davridagi manbalarda katta mansablar tilga olingan va ularning aniq vazifalari to`liq berilmagan. vaqt o`tishi bilan bu mansablarning vazifalari o`zgarib turgan. buxoro amirligidagi mansab va lavozimlar to`g`risida mirzo badi` devonning “majma` ul-arqom”, muhammad ali baljuvoniyning “tarixi nofeiy ”, a.a.semyonov va b.a. vil`danovalarning asarlari orqali ma`lumotl...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "buxoro amirligida saroy unvonlari va mansablari", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro amirligida saroy unvonla… PPTX 15 pages Free download Telegram