matematik model va modelashtirish

PPTX 12 pages 97.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 97.1 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

matematik model va modelashtirish matematik model va modelashtirish axborot texnologiyalari va jarayonlarni matematik modellashtirish fan: 1 reja: ob’yekt va model tushunchasi. model turlari. matemetik modellashtirish bosqichlari. 1.ob’yekt va model tushunchasi. ob’ekt deganda har xil xossa va xususiyatlarga ega bo’lgan tabiat elementi tushuniladi. suv yoki gaz oqayotgan truba, paxta terish mashinasining shpendeli, elektr toki o’tkazuvchisi, qurilishda ishlatiladigan temir-beton plitalar ob’ektga misol bo’la oladi. ob’ektni o’rganish o’ta murakkab jarayon bo’lib, u bir necha xil usullar yordamida amalga oshiriladi. a ob’ekt va v model o’rtasida quyidagicha munosabat mavjud: a v ya’ni, a ob’ekt o’rganiladi va unga mos model quriladi. model o’rganilib, uning kompyuterli modeli tuziladi va uning natijalari ob’ektga qo’llaniladi. ob’ekt model . 2.model turlari. modellar materiallashgan va abstrakt modellarga bo’linadi. materiallashgan modellar ob’ektning asosiy geometrik, fizik va shu kabi xususiyatlarini ifodalaydi. materiallashgan modellarga ob’ektlarning kichiklashgan holatlari masalan, kanal yoki stanokning maketi kiradi. abstrakt modellar esa inson fikrining mahsuli bo’lib, unga qarashlar, tushunchalar, …

2 / 12

odellar deyiladi. matematik model qurish va uni yechish jarayoni matematik modellashtirish deyiladi. mm quyidagi sinflarga bo’linadi: vaqt bo’yicha o’zgarmas modellar- statik modellar; vaqt bo’yicha o’zgaruvchi modellar- dinamik modellar; ham fazoda, ham vaqt bo’yicha o’zgaruvchi modellar- tarqoq modellar; statik modellarda tekshirilayotgan ob’ekt vaqtga bog’liq bo’lmagan holda qaraladi, ya’ni masalaning yechimi vaqtga umuman bog’liq emas. bu holda ob’ekt fazoviy koordinatalarga bog’liq ravishda o’rganiladi. dinamik modelda esa aksincha, ob’ekt faqat vaqtga bog’liq ravishda o’rganiladi. ob’ektni matematik ifodalashda analitik, eksperimental va aralash usullardan foydalaniladi. analitik usul - fizika, ximiya, biologiya kabi fanlar qonunlaridan foydalanadigan masalalarning matematik ifodasini tuzishga mo’ljallangan. analitik usulda matematik ifodalash uchun ob’ekt ustida tajribalar o’tkazish shart emas. tuzilgan matematik ifodalarning murakkabligi analitik usulning kamchiligidir. eksperimental usulda ob’ekt ustida tajribalar o’tkazish kerak bo’ladi. bu usulning yutug’i – ob’ekt xossalarini qisman o’rganib chiqishdan iborat bo’lsa, kamchiligi – ayrim ob’ektlar ustida uzoq vaqt, har xil sharoitlarda ko’p sonli tajribalar o’tkazishning zarurligidir. aralash usulda ob’ektni …

3 / 12

a ular orasidagi bog’lanishlar batafsil o’rganiladi. ob’ekt xossa va xususiyatlariga qaysi omillar yetarlicha ta’sir etishi va qaysi omillar esa kam ta’sir etishi aniqlanadi. kam ta’sir etuvchi omillar modelda e’tiborga olinmaydi. ob’ektning matematik modelini tuzishda shu ob’ektning asosiy xossa va xususiyatlari matematik munosabatlar yordamida yozib chiqiladi. boshqacha qilib aytganda, ob’ektni o’rganish jarayonida unga ta’sir etuvchi asosiy omillar matematik apparat(tenglama, tengsizlik, mantiqiy ifoda yoki ularning tizimlari) orqali ifodalanadi. algoritm – berilgan masalani yechishda bajarilishi lozim bo’lgan amallarning qat’iy ketma-ketligidir. har bir masalaning yechish algoritmi bir necha minglab, hatto millionlab amallarni o’z ichiga oladi. dastur tuzish bosqichida tanlangan yoki ishlab chiqilgan algoritm biror algoritmik til orqali ifodalanadi. masalani yechish uchun algoritmik til tanlanayotganda uning soddaligiga hamda imkoniyat darajasiga e’tibor berish kerak. modellashtirishning oxirgi bosqichida, qaralayotgan ob’ektning boshlang’ich xossa va xususiyatlarini ifodalovchi birlamchi sonli qiymatlar tuzilgan dasturga kiritilib, natija olinadi hamda u atroflicha tahlil qilinib, xulosa chiqariladi. model adekvatligini tekshirish. ob’ekt modelining adekvatligi deganda …

4 / 12

bo’lsa, olingan natijalar haqiqiy natijalarga yetarlicha yaqin bo’ladi, ya’ni model adekvat bo’ladi. ob’ektning adekvat matematik modelini tuzish uchun, birinchidan ob’ektning barcha xossa va xususiyatlarini to’liq o’rganish kerak bo’lsa, ikkinchidan bu xususiyatlarning barchasi qurilgan matematik modelda o’z aksini topgan bo’lishi zarur. shu bilan birga matematik modelni yechishda foydalaniladigan yechish usuli yetarlicha aniqlikka ega bo’lishi talab etiladi. /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 12

matematik model va modelashtirish - Page 5

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matematik model va modelashtirish"

matematik model va modelashtirish matematik model va modelashtirish axborot texnologiyalari va jarayonlarni matematik modellashtirish fan: 1 reja: ob’yekt va model tushunchasi. model turlari. matemetik modellashtirish bosqichlari. 1.ob’yekt va model tushunchasi. ob’ekt deganda har xil xossa va xususiyatlarga ega bo’lgan tabiat elementi tushuniladi. suv yoki gaz oqayotgan truba, paxta terish mashinasining shpendeli, elektr toki o’tkazuvchisi, qurilishda ishlatiladigan temir-beton plitalar ob’ektga misol bo’la oladi. ob’ektni o’rganish o’ta murakkab jarayon bo’lib, u bir necha xil usullar yordamida amalga oshiriladi. a ob’ekt va v model o’rtasida quyidagicha munosabat mavjud: a v ya’ni, a ob’ekt o’rganiladi va unga mos model quriladi. model o’rganilib, uning kompyuterli modeli tuziladi va un...

This file contains 12 pages in PPTX format (97.1 KB). To download "matematik model va modelashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: matematik model va modelashtiri… PPTX 12 pages Free download Telegram