morfemika. morfema, uning turlari

PPTX 12 sahifa 109,2 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 12
morfemika. morfema, uning turlari morfemika. morfema, uning turlari reja: morfemika haqida umumiy ma’lumot. 2. morfema va uning turlari: 1) o‘zak morfema va uning xususiyatlari; 2) affiks morfema va uning xususiyatlari; 3. affiks morfemaning ma’no va vazifalari jihatdan turlari: 1) so‘z yasovchi affikslar va ularning turlari; 2) shaklyasovchi affikslar va ularning turlari; 4. affiks morfemaning tuzilish jihatdan turlari: 1) sodda affikslar; 2) murakkab affikslar. morfemika haqida umumiy ma’lumot so‘zlar kopincha tarkibiy jihatdan turli qismlardan iborat bo‘ladi: mustaqil-lik-ning 24 yil-lik bayram-i nishon-la-n-di. ko‘rinyaptiki, gap tarkibidagi so‘zlar atash ma’nosini yoki grammatik ma’noni ifodalaydigan qismlarga bo‘lindi. ana shu kichik qismlarni o‘rganadigan bo‘lim morfemika(lot. morfe – shakl degani) deb ataladi. morfema va uning xususiyatlari so‘zning eng kichik ma’noli qismi morfema deb ataladi: masalan, paxtakorlarimizga so‘zi paxta, -kor, -lar, -imiz, -ga qismlaridan iborat. morfemalar o‘ziga xos ma’nolar ifodalaydi. 2. morfema tarkibiga ko‘ra fonemalar kompleksidan, ba’zan bitta fonemadan iborat bo‘ladi. masalan, u-ni, kitob-i. 3. morfema affikslari bo‘lgan …
2 / 12
gan, bog‘liq holda, asoska qo‘shilib keladigan, asosning leksik-grammatik xususiyatlari bilan bog‘liq bo‘lgan har xil ma’nolarni ifodalashga xizmat qiladigan morfemadir. mustaqil qo‘llanmaydi. 2. asos ifodalaydigan tub leksik ma’noga yangi leksik belgi qo‘shishi mumkin: ishchi 3. asos ifodalagan ma’noga qo‘shimcha grammatik ma’no qo‘shishi mumkin: ishga. affiks morfemaning ma’no va vazifalari jihatdan turlari so‘z yasovchi qo‘shimchalar asosga qo‘shilib, yangi ma'noli so‘z hosil qiladigan qo‘shimchalardir: o‘t - o‘tloq, arra - arrala, kuch - kuchli, hosil -serhosil. bular ot, sifat, fe’l va favish turkumida uchraydi. misollar: so‘z yasovchi affikslarning so‘z yasash darajasiga ko‘ra turlari 1. juda ko‘p yangi so‘z yasashga xizmat qiluvchi affikslar unumli affiks deyiladi: jang-chi, bo‘yoq-chi; aql-li, bola-li, g‘ayrat-li, yeyish-li; tuz-la, oq-la, joy-la; bo‘l-ma, mosla-ma, qatla-ma, bola-lik, yosh-lik, tinch-lik, do‘st-lik kabi. 2. kamroq so‘z yasash uchun xizmat qiluvchi affikslar kamunum affiks deyiladi: taro-q, tirno-q; tosh-qin, yon-g‘in, qir-g‘in; mehnat-kash, chizma-kash; ek-in, yig‘-in, tug-un. 3. hozirgi o‘zbek tilida yangi so‘z yasash xususiyatini yo‘qotgan affikslar unumsiz …
3 / 12
tepkila. 2) sintaktik shakl yasovchi qo‘shimchalar so‘zlarni bir-biriga bog‘laydigan qo‘shimchlardirdir: bularga kelishik (kitobni o‘qidi, uyga ketdi, daftarning varag‘i), egalik (maktabimiz hovlisi, mening ukam, talabalar uyi), shaxs-son (biz keldik, men bordim, sen kelding) qo‘shimchalari kiradi. bu qo‘shimchlar yana sintaktik munosabat shakllari ham deyiladi. affiks morfemaning tuzilish jihatdan turlari 1. sodda affikslar boshqa qo‘shimchalarga ajralmaydi: ish-chi, aql-li, gul-la-di. 2. murakkab affikslar kamida ikkita qo‘shimchaning qo‘shilishidan hosil bo‘ladi: dehqonchilik, odamgarchilik, yordamlash, otlan, uydagi, yuzlab, butunlay, ochiqchasiga, tortqila, xomligicha, tepkila, turtkila, yugurgilamoh, ezg‘ilamoh, akalarcha. bu qo‘shimchalar ma’lum so‘zlar tarkibida kelganida boshqa ma’noli qismlarga ajralmaydi. o‘zbek tilida morfemalarning joylashish tartibi o‘zbek tilida affikslarning asosga qo‘shilish tartibi, odatda, quyidagicha: asos + so‘z yasovchi affiks + lug‘aviy shakl yasovchi affiks + sintaknik shakl yasovchi affiks: kitob+xon+lar+ning. o‘zgargan holat: asos + lug‘aviy shakl yasovchi affiks + so‘z yasovchi affiks + sintaknik shakl yasovchi affiks: sev-in-ch-ni affikslarning qo‘shilish jihatdan turlari postfikslar so‘zda asosdan keyingi o‘rinda turadigan affikslardir: ish-chi, qish-la, …
4 / 12
morfemika. morfema, uning turlari - Page 4
5 / 12
morfemika. morfema, uning turlari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 12 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"morfemika. morfema, uning turlari" haqida

morfemika. morfema, uning turlari morfemika. morfema, uning turlari reja: morfemika haqida umumiy ma’lumot. 2. morfema va uning turlari: 1) o‘zak morfema va uning xususiyatlari; 2) affiks morfema va uning xususiyatlari; 3. affiks morfemaning ma’no va vazifalari jihatdan turlari: 1) so‘z yasovchi affikslar va ularning turlari; 2) shaklyasovchi affikslar va ularning turlari; 4. affiks morfemaning tuzilish jihatdan turlari: 1) sodda affikslar; 2) murakkab affikslar. morfemika haqida umumiy ma’lumot so‘zlar kopincha tarkibiy jihatdan turli qismlardan iborat bo‘ladi: mustaqil-lik-ning 24 yil-lik bayram-i nishon-la-n-di. ko‘rinyaptiki, gap tarkibidagi so‘zlar atash ma’nosini yoki grammatik ma’noni ifodalaydigan qismlarga bo‘lindi. ana shu kichik qismlarni o‘rganadigan bo‘lim morfemika(lot. morfe...

Bu fayl PPTX formatida 12 sahifadan iborat (109,2 KB). "morfemika. morfema, uning turlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: morfemika. morfema, uning turla… PPTX 12 sahifa Bepul yuklash Telegram