yarimo’tkazgichlar fizikasi

PPTX 160 pages 6.6 MB Free download

160 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.6 MB

File type PPTX

Pages 160

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 160

powerpoint presentation yarimo’tkazgichlar fizikasi reja 1. metal, yarimo’tkazgich va dielektriklar. 2. miller indekslari. 3. energiya zonalari 4. yarimo’tkazgichlarda kechadigan kinetik hodisalar. metall, yarimo’tkazgichlar va dielektriklarning ikki xil farqi mavjud 1. miqdoriy 2. sifatiy elektronning harakati eleketron va kovaklarda issiqlik energiyasi mavjud bo’ladi. muvozanat holatida harakatlanadi. to’qnashuvlardan keyin, harakatlanish yo’nalishi ixtiyoriy bo’ladi. aniq bir yo’nalishda natijaviy harakat mavjud emas. tok kuchi nolga teng. agar tashqi maydon qo’yilsa bilamizki, elektron va kovaklar maydon tufayli tezlanish oladi. ularni tezligi to’qnashuvga qadar ortib boradi. to’qnashuvdan keyin o’z energiyasini yo’qotadi va yana qaytatdan tezligini orttirishni boshlaydi. to’qnashuvdan keying xarakat yo’nalishi ixtiyoriy. ammo elektron faqat maydon yo’nalishida tezlanish oladi. umumiy vaqt davomida jarayon bir yo’nalishda sodir bo’ladi. uni “dreyf” deyiladi. bu chizma juda kuchli maydonni tasvirlaydi. tahqi maydon ta’sirida elektronning harakati normal maydon ta’siridagi dreyf. maydon ta’sirida yuzaga kelgan tezlik kichikroq bo’ladi. masalan ≈10v/cm, v≈107 cm/s (xona temperaturasida) tokning ta’rifi birlik yuzadan birlik vaqtda kesib o’tgan …

2 / 160

o’tkazuvchanligi kovaklarning elektr o’tkazuvchanligi simda kovaklar mavjud emas tok faqat elektronlar tomonidan tashiladi. chap taraf oxirida, elektron omik kontaktdan o’tadi va kovak ichiga sakraydi kovak annigilyatsiyalanadi. kovak yo’qolgandan so’ng qarshisidagi elektron uning joyini egallaydi. o’ng taraf oxirida, elektron yarimo’tkazgichdan sigma o’tadi. elektr o’tkazuvchanlik uchun ifoda toping biz kovaklar konsentratsiyasini belgilash uchun p dan foydalanamiz. muvozanat holatida p=p0 agar tok kuchi mavjud bo’lsa, u muvozanat holati bo’lmaydi. qo’yilgan kuchlanish x yo’nalishda elektr maydon kuchlanganligini hosil qiladi kovaklarga ta’sir qiluvchi kuch kovak musbat zaryadli, shuning uchun chap tarafga harakat qiladi. o’rtacha dreyf tezligi vdp kabi belgilanadi a yuzadan dt vaqt oralig’ida kesib o’tayotgan umumiy zaryad miqdori tok kuchi birlik vaqtda yuzadan kesib o’tayotgan zaryad miqdori. demak kovak tok zichligi ammo va shuningdek va bu yerda: μp -“kovak harakatchanligi” sm2/v-s harakatchanlik kovak harakatchanligi: elektron harakatchanligi: kovaklarning elektr o’tkazuvchanligi elektronlarning elektr o’tkazuvchanligi umumiy dreyf toki zichligi umumiy elektr o’tkazuvchanlik xulosa elektr maydon tufayli elektron …

3 / 160

trlar. to’g’irlovchi parametrlar (kremniy, kuchsiz maydonda) biz yuqorida aytdikki harakatchanlik zaryad tashuvchilarni asosiy yoki asosiy emasligiga bog’liq deb. asosiy zaryad tashuvchilar[1]: noasosiy zaryad tashuvchilar uchun[2]: [1] d. m. caughey and r. thomas “carrier mobilities in silicon empirically related to doping and field”, proc. ieee 55, pp. 2192-2193, (1967) [2] del alamo, s. swirhun and r. m. swanson , “measuring and modeling minority carrier transport in heavily doped silicon”, solid state electron, 28, pp. 47-54 (1985). oz konsentratsiyalarda harakatchanlik asosiy va noasosiy zaryad tashuvchilar uchun bir xil qiymatga aylanadi. kirishma konsentratsiyasi ortishi bilan harakatchanlik kamayadi berilgan konsentratsiyada elektronlarning harakatchaniligi kovaklarnikiga qaraganda yuqoriroq. kirishma konsentratsiyasi ortishi bilan asosiy va noasosiy zaryad tshuvchilarning harakatchaniliklari orasidagi farq ortib boradi. qisqacha xulosa elektr o’tkazuvchanligi harakatchanlikka bog’liq harakatchanlik kirishma konsentratsiyasiga bog’liq harakatchanlik zaryad tashuvchilarni turiga ya’ni asosiy yoki noasosiyligiga bog’liq. harakatchanlikni aniqlash uchun empiric formuladan yoki grafikdan foydalanish mumkin. shuni aytib o’tishim kerakki emprik formula va …

4 / 160

ada (phonon) sochilish kristalda tebranayotgan atomlar akustik to’lqinlarni hosil qiladi. akustik zarrachalar “phononlar” deb ataladi. ular energiyaga ega va to’lqin vektoriga ular zaryad tashuvchilarni socha oladi. fonon energiyasi juda kichik, asosan 0.1 ev dan kichik tebranishlar temperatura ortishi bilan ortadi. temperatura ortishi bilan fononlar hosil bo’lishi ham ortadi. to’qnashish ehtimolligi ortadi temperatura ortishi bilan harakatchanlik kamayadi. xulosalar zaryad tashuvchilar quydagilar tomonidan sochila oladi. ionlashgan kirishma atomlar fononlar (atomlar tebranishi) ikkalasi yuqori kirishma konsentratsiyasi harakatchanlikni kamaytiradi. yuqori temperatura harakatchanlikni kamaytiradi. sochilish harakatchanligi sochilish harakatchanligi zarrachaga maydon tomonidan kuch ta’sir etadi. shuningdek ikkala tarafni integrallasak bu yerda t0 – urilishdan oldingi vaqt shuningdek… harakatchanlik effektiv massaga bog’liq shuningdek sochilish vaqtiga ham sochilish vaqti urilishlar chastotasiga bog’liq(kirishmalar, fononlar) ikkala mexanizm ham mustaqil. xulosa harakatchanlik to’qnashishlar orasidagi vaqtga bog’liq ko’proq kirishma ko’proq to’qnashuv yuqori temperature ko’proq fonon bu esa ko’proq to’qnashuv degani ikkalasi bo’lsachi? zaryad tashuvchilar harakatchanligi biz ikkita sochilish mexanizmini ko’rdik ionda sochilish …

5 / 160

atsiyalanmagan materialda asosiy zaryad tashuvchilarning muhim hususiyatlari. n-tipli materialda, the kovaklar faqat vallent zonada harakatlana oladi. agar material kompetsatsiyalangan bo’lsa kovak harakatchanligiga faqat akseptor kirishma konsentratsiyasi salbiy ta’sir ko’rsatadi. elektron harakatchanligiga faqat donor kirishma konsentratsiyasi salbiy ta’sir ko’rsatadi. ammo haligacha ionda sochilish mavjud va ikkala turdagi zaryad tashuvchiga ham salbiy ta’sir ko’rsatadi. kompetsatsiyalanmagan gaas (minority carrier data not available) kompetsatsiyalanmagan ge (minority carrier data not available) xulosa agar kirishma miqdori ortmasa, asosiy va noasosiy zaryad tashuvchilarning harakatchanligi bir-biriga yaqinlashadi. agar kirishma konsentratsiyasi ortsa, asosiy zaryad tashuvchilarga ko’proq salbiy ta’sir ko’rsatadi, chunki kirishma sohasi faqat asosiy zaryad tashuvchilarga salbiy ta’sir ko’rsatadi. zaryad tashuvchilar harakatchanligini temperaturaga bog’liqligi harakatchanlik temperaturaga ta’sirchan oldinroq temperature ortishi bilan fonon sochilishini ortishi haqida aytdim. temperatura ortsa kristal panjara tebranishi ortadi ko’proq fonon hosil bo’lishiga sabab bo’ladi. ko’plab fonon sochilishini hosil qiladi. xulosa yuqori temperaturalarda fonon sochilishi asosiy past temperaturalarda ionda sochilish asosi bo’ladi kuchli maydon ta’siri (harakatchanlikka) …

Want to read more?

Download all 160 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yarimo’tkazgichlar fizikasi"

powerpoint presentation yarimo’tkazgichlar fizikasi reja 1. metal, yarimo’tkazgich va dielektriklar. 2. miller indekslari. 3. energiya zonalari 4. yarimo’tkazgichlarda kechadigan kinetik hodisalar. metall, yarimo’tkazgichlar va dielektriklarning ikki xil farqi mavjud 1. miqdoriy 2. sifatiy elektronning harakati eleketron va kovaklarda issiqlik energiyasi mavjud bo’ladi. muvozanat holatida harakatlanadi. to’qnashuvlardan keyin, harakatlanish yo’nalishi ixtiyoriy bo’ladi. aniq bir yo’nalishda natijaviy harakat mavjud emas. tok kuchi nolga teng. agar tashqi maydon qo’yilsa bilamizki, elektron va kovaklar maydon tufayli tezlanish oladi. ularni tezligi to’qnashuvga qadar ortib boradi. to’qnashuvdan keyin o’z energiyasini yo’qotadi va yana qaytatdan tezligini orttirishni boshlaydi. to’qnashuvdan...

This file contains 160 pages in PPTX format (6.6 MB). To download "yarimo’tkazgichlar fizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yarimo’tkazgichlar fizikasi PPTX 160 pages Free download Telegram