atom molekulyar ta'limot

DOC 46.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1411656206_59416.doc d d atom molekulyar ta'limot r e j a : 1. kirish 2. atom-molekulyar ta'limot 3. molekulyar ta'limot 4. kimyoning asosiy qonunlari kimyo tabiat xaqidagi fan bo'lib, u boshqa tabiiyot fanlari (fizika, biologiya, mineralogiya) kabi moddiy jismlar tugrisida bizga atroflicha ma'lumot beradi, u jonli va jonsiz tabiatni tashkil etgan moddalarni, ularning xossalarini, tuzilishini, bir-biriga aylanishini, shular natijasida ruy beradigan uzgarishlarni va bu uzgarishlar orasidagi bog'lanishlarni tekshiradi. qisqa qilib aytganda, kimyo-moddalar va ularda bo'ladigan uzgarishlar xaqidagi fandir. kimyoviy uzgarishlarda (reaksiyalarda) dastlabki moddalardan, ya'ni xom-ashyodan boshqa tarkibga va boshqa xossalarga ega bo'lgan maxsulotlar olinadi. kimyoviy prosesslarni borishi reaksiyada ishtirok etadigan moddalarning tarkibiga, ularni tashkil etuvchi zarrachalarning tuzilishiga bog'liq. shuning uchun moddalarning tuzilishi bilan ularning reaksiyaga kirisha olish qobilyati orasidagi bog'lanishni urganish katta axamiyatga ega. biz kimyoviy prosesslarni ma'lum maqsad bilan amalga oshiramiz va ularni uzimiz uchun kerakli tomonga yo'naltirib, istalgan fizikaviy, kimyoviy, biologik va xokazo xosalarga ega bo'lgan moddalar xosil qilishimiz …

dagicha ta'rifladi: 1) barcha moddalar "korpuskula"lardan iborat bo'lib, ular bir-biridan oralik fazo bilan ajralgandir.(lomonosovning "korpuskula" termini xozirgi molekula ma'nosiga ega); 2) korpuskulalar tuxtovsiz xarakatda bo'ladi; 3) korpuskulalar elementlardan tashkil topgan (lomonosovning element tushunchasi xozirgi atom ma'nosiga ega.) elementlar xam tuxtovsiz xarakatlanadi; 4) elementlar aniq massaga va ulchamga ega. 5) oddiy moddalarning korpuskulalari bir xil elementlardan, murakkab moddalarning korpuskulalari turli elementlardan tuzilgan. m.v.lomonosovdan keyin yana kariyb yarim asr keyin, ingliz olimi d.dalton kimyo va fizika soxasida yigilgan tekshirish natijalarini atomistik ta'limot asosida talqin qildi; u atomistikaga asoslanib, karrali nisbatlar qonunini yaratdi. u 1808 yilda o'zining "novaya sistema ximicheskoy filosofii" nomli asarida atomistik ta'limotni kuyidagicha tarifladi: a) moddalar nixoyatda mayda zarrachalar - atomlardan tuzilgan, atom yanada kichikroq zarrachaga bulina olmaydi; b) xar qaysi kimyoviy element faqat o'ziga xos "oddiy" atomlardan tuzilgan bo'lib, bu atomlar boshqa element atomlaridan farq qiladi, xar bir elementning atomi o'ziga xos og'irlik va ulchamga ega; v) kimyoviy reaksiya …

oti oddiy moddalarning molekulalari bo'lishini inkor qildi. m.v.lomonosov ta'limoti dalton ta'limotidan afzal bo'lib chikdi. lomonosov ta'limoti turli xossalari atomlar bilan bir qatorda bir xil xossali atomlarning xam o'zaro birika olishga yo'l ko'yar edi. molekula bu berilgan moddaning kimyoviy xossalariga ega bo'lgan eng kichik zarrachadir. molekulaning kimyoviy xossalari uning tarkibi va kimyoviy tuzilishi bilan aniqlanadi. atom bu kimyoviy elementlarning oddiy va murakkab moddalar tarkibiga kiradigan eng kichik zarrachadir. elementning kimyoviy xossalari uning atomining tuzilishi bilan aniqlanadi. atom - bu musbat zaryadlangan atom yadrosi bilan manfiy zaryadlangan elektronlardan tashkil topgan elektroneytral zarrachadir. kimyoviy element - bu yadrosining musbat zaryadi bir xil bo'lgan atomlarning muayyan turidir. tekshirishlar shuni kursatadiki, tabiatda bitta elementning massasi turli bo'lgan atomlari mavjud bo'lishi mumkin. masalan, xlorning massasi 35 va 37 bo'lgan atomlari uchraydi. bu atomlarning yadrolarida protonlar soni bir xil, lekin neytronlar soni xar xil bo'ladi. elementning yadro zaryadlari bir xil lekin massa sonlari turlicha bo'lgan atomlar turlari …

ddalar, metallmaslar ayrim istisnolardan tashqari so2, n2o kiradi. kattik (kristall) anorganik moddalarning kupchiligida molekulyar struktura bo'lmaydi. ular molekulalardan emas, balki boshqa zarrachalardan (ionlardan, atomlardan) tarkib topgan va makrojismlar xolida mavjud bo'ladi (nacl kristallari, kvars zarrachalari, temir parchasi va boshqalar). agar anorganik makrojismlar bitta kimyoviy elementning bir xil atomlaridan tarkib topgan bulsa, u xolda kimyoviy birikmalar bo'ladi. molekulyar strukturali moddalarda molekulalar orasidagi kimyoviy bog'lanish puxtaligi molekula ichidagi atomlar orasidagi bog'lanishga qaraganda bushrok bo'ladi. shu sababli ularning suyuqlanish va qaynash temperaturasi nisbatan past bo'ladi. nomolekulyar strukturadagi moddalarda zarrachalar orasidagi kimyoviy bog'lanish juda puxta bo'ladi. shu sababli ularning suyuqlanish va qaynash temperaturasi xam yuqori bo'ladi. kristallarning ma'lum shaklga va anizatroplik xossasiga ega bo'lishi ularning ichki tuzilishidan, tarkibiy qismlarning ma'lum qonun asosida joylashuvidan kelib chiqadi. 1912 yilda rentgen nuri yordamida kristallarning ichki tuzilishini aniqlash mumkin bo'lganidan so'ng, bu fikr to'la tasdiklandi. tekshirishlarning kursatishicha, kristall moddani tashkil kilgan zarrachalar fazoda ma'lum tartib bilan joylashib, fazoviy …

nning kiymati, asosan zarrachalar radiusining o'zaro nisbatiga bog'liq, ularning bir-biridan ayirmasi kamaygan sari koordinasion son ko'payadi. ionli panjarada o'zaro tortishish juda kuchli bo'ladi. shu sababli ionli panjara kristallarining suyuqlanish t si juda yuqoridir. masalan: nacl ts-800°s, tk-1413°s. atomli panjaraning tugunlarida atom turadi. olmos bilan grafit kristallarining panjara tugunlarida uglerod atomi joylashgan. olmos kristallida tetraedr burchagida joylashgan to'rtta uglerod atomi bir-biri bilan kovalent kuch orqali tortishib turadi. grafitda esa uglerod atomlari qatlamlarga joylashgan. ikki qatlamdagi uglerod atomlari bir-birini kuchsiz tortadi, ular vander-val's kuchi orqali tortishib turadi. grafitning yumshoqligi ana shundan kelib chiqadi. molekulyar panjarali kristallning tugunlarida molekula turadi so2, muz va bir qancha organiq moddalarni kristali shu xilda bo'ladi. molekulalar bir-biri bilan juda kuchsiz bog'langan. shu sababli molekulyar panjaradan iborat kristallar ionli va atomli kristallarga qaraganda anchagina yumshoq, oson suyuqlanuvchan bo'ladi. metalli panjara metallarga xosdir. panjara tugunlarida metall ioni joylashgan bo'ladi. yadro bilan kuchsiz bog'langan valent elektronlar (sirtki qavatdagi elektronlar) musbat …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "atom molekulyar ta'limot"

1411656206_59416.doc d d atom molekulyar ta'limot r e j a : 1. kirish 2. atom-molekulyar ta'limot 3. molekulyar ta'limot 4. kimyoning asosiy qonunlari kimyo tabiat xaqidagi fan bo'lib, u boshqa tabiiyot fanlari (fizika, biologiya, mineralogiya) kabi moddiy jismlar tugrisida bizga atroflicha ma'lumot beradi, u jonli va jonsiz tabiatni tashkil etgan moddalarni, ularning xossalarini, tuzilishini, bir-biriga aylanishini, shular natijasida ruy beradigan uzgarishlarni va bu uzgarishlar orasidagi bog'lanishlarni tekshiradi. qisqa qilib aytganda, kimyo-moddalar va ularda bo'ladigan uzgarishlar xaqidagi fandir. kimyoviy uzgarishlarda (reaksiyalarda) dastlabki moddalardan, ya'ni xom-ashyodan boshqa tarkibga va boshqa xossalarga ega bo'lgan maxsulotlar olinadi. kimyoviy prosesslarni borishi reaksiyad...

DOC format, 46.5 KB. To download "atom molekulyar ta'limot", click the Telegram button on the left.

Tags: atom molekulyar ta'limot DOC Free download Telegram