metrologiya haqida tushunchalar

PPTX 34 pages 358.9 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 358.9 KB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

samarqand davlat tibbiyot instituti samarqand davlat tibbiyot instituti tibbiy va biologik fizika kafedrasi tibbiy elektronika fani metrologiya haqida tushunchalar ma’ruzachi: f-m.f.n., dots. sodiqov n.o. ma’ruzaning rejasi: 1.kirish. 2.elektr o’lchov asboblarini sinflash- tirish. 3.magnitoelektrik tizim asboblari. 4.elektromagnit tizim asboblari. 5.elektrodinamik tizim asboblari. 6.ferrodinamik tizim asboblari. 7.elektrostatik tizim asboblari. 8.termoelektrik va to’g’rilagich asboblar. elektronika - elektronlarni elektr maydoni bilan ta’sirini, axborot uzatish, qayta ishlash va saqlashda qo’llaniladigan elektron asbob va qurilmalarni yaratish usullarini o’rganish bilan shug’ullanadigan fan. elektronikaning rivojlanish jarayoni to’rt bosqichdan iborat. 1.1895 yilda a.s.popov tomonidan simsisiz telegraf-radio ixtiro qilinishi;simlar. induk -tivlik g’altaklari, magnitlar, rezistorlar, kondensatorlar, elektromexanik qurilmalar. 2.1906 yilda l.de forest tomonidan birinchi aktiv elektron asbob-triod kashf qilinishi. 3.1948 yilda dj.bardin, v. bratteyn va v.shoklilar tomonidan qattiq jismli (yarim o’tkazgichli) – tranzistorlar kashf qilindi. 4.xx-asr o’rtalarida differensial va integral mikrosxemalar yaratildi, mikroelektronika davri boshlandi. tibbiy elektronika fanining dolzarbligi, kadrlar tayrlash milliy dasturining asosiy maqsadlaridan biri tibbiyotda har tomonlama kamol topgan …

2 / 34

lari bilan birgalikda o’qitlib, ularning mohiyatini tushinishda muhim va zarur omil bo’lib xizmat qiladi. tibbiy elektronika faninig vazifasi: -organizm a’zo va to’qimalarining faoliyati asosida yotuvchi umumiy fizikaviy va biofizikaviy qonuniyatlarni o’rganish; -organizlbiy to’qimalari va suyuqliklarining mexanik, bioelektrik va optik xossalarini o’rganish; -tashqi muhitning fizikaviy davolovchi va salbiy ta’sirlarining asosiy biofizikaviy mexanizmlari to’g’risida tasavvurlarga ega bo’lish. metrologiyaning asosiy tushunchalari metrologiya – oʻlchashlar, ularning birliligini ta`minlash metodlari va vositalari va talab etilgan aniqlikka erishish usullari toʻgʻrisidagi fan. nazariy (fundamental) metrologiya-metrologiyaning fundamental asosla- rini oʻrganuvchi boʻlimdir. qonunchilik metrologiyasi- metrologiyaning fizik kattaliklar oʻlchov birliklari, etalonlar, oʻlchash usullari va vositalarini qoʻllashning majburiy texnik va yuridik jihatlarini oʻrganuvchi boʻlimidir. oʻlchashlar birliligi – oʻlchashlarning natijalari qonunlashtirilgan birliklarda ifodalangan va oʻlchashlarning xatolari berilgan ehtimollik bilan ma`lum boʻlgan holat. oʻlchash–maxsus texnik vositalar yordamida fizik kattaliklar qiymatlarini tajriba yoʻli bilan topish. oʻlchash vositasi normalashtirilgan metrologik tavsifga ega boʻlgan oʻlchash asbobidir. oʻlchash vositasi, oʻz navbatida, oʻlchov, oʻlchash oʻzgartirgichlari, oʻlchov asboblari, oʻlchash …

3 / 34

tidir. oʻlchash aniqligi – bu oʻlchash natijalarini va oʻlchanayotgan kattalik haqiqiy qiymatining mos kelish darajasidir. oʻlchash xatoligi – oʻlchash natijasining oʻlchanayot-gan kattalikning asl qiymatidan farqlanishidir. kattalikning asl qiymati xatolardan xoli boʻlgan qiymatdir. oʻlchanayotgan kattalikning haqiqiy qiymati yoʻl qoʻyilgan xatolar ta`sirida olingan natijalar qiymatidir. fizik kattalik -sifat jihatdan bir qancha obyektlarga va miqdor jihatdan ulardan har biriga xususiy boʻlgan xossadir. fizik kattalik oʻlchami- berilgan obyektga toʻgʻri keluvchi “fizik kattalik” tushunchasiga mos xususiyatlarning miqdoriy yigʻindisi. fizik kattalikning oʻlchov birligi- son miqdori berilgan, oʻlchovi aniq boʻlgan va fizik kattaliklarni ifodalash uchun kerak boʻlgan fizik kattalik. oʻlchash- fizik kattalikning qiymatini maxsus texnik vositalar yordamida tajriba yoʻli bilan aniqlash. . “oʻlchash” tushunchasining asosiy belgilariga quyidagilar kiradi: a) real mavjud boʻlgan obyektlarning xossalarinigina, ya`ni fizik kattaliklarning xossalarini oʻlchash mumkin. b) oʻlchash tajriba oʻtkazishni talab etadi, ya`ni nazariy fikrlash yoki hisob-kitoblar tajriba oʻrnini bosa olmaydi. d) tajribalarni oʻtkazish uchun material obyekt bilan ta`sirga ettiriluvchi alohida texnik vositalar-oʻlchov …

4 / 34

i topishdir. fizik kattalikning berilgan miqdorini qayta tiklash vositasiga oʻlchov deyiladi. oʻlchash axboroti signalini kuzatish va bevosita oʻzlashti rishga moʻljallangan vositaga oʻlchash asbobi deyiladi. elektr oʻlchash asboblari ikki guruhga boʻlinadi: bevosita baholash asboblari va solishtirish asboblari. ampermetr, voltmetr, ommetr va hokazo (bular bevosita baholash asboblaridir). bu asboblarda oʻlchanayotgan kattalik ning qiymatini shkalaga qarab aniq- lash mumkin. solishtirish asboblarida (koʻprik, kompensator) oʻlchanayotgan kattalikning qiymati oʻlchov bilan solishtiriladi. ular aniq oʻlchash ishlarida ishlatiladi. har qanday oʻlchashning natijasi oʻlchanayotgan kattalikning haqiqiy qiymatidan bir oz farq qiladi. kattalikning oʻlchab olingan qiymati bilan haqiqiy qiymati orasidagi farq oʻlchashning mutlaq xatoligi deyiladi: a=aoʻ-ah bunda: aoʻ — kattalikning oʻlchab olingan qiymati; ah — kattalikning haqiqiy qiymati; a — mutlaq xatolik. mutlaq xatolikning oʻlchanayotgan kattalikning haqiqiy qiymatiga nisbati nisbiy xatolik deyiladi va u foiz orqali ifodalanadi: 𝜷 =δ𝑨/𝑨𝒉∙ 𝟏𝟎𝟎% mutlaq xatolikning asbobning maksimal qiymatiga nisbati keltirilgan xatolik deyiladi: 𝑩𝒌𝒆𝒍 =δ𝑨/𝑨𝒎𝒂𝒙 ∙ 𝟏𝟎𝟎% amax — shkalaning maksimal qiymati; βkel …

5 / 34

aza siljishini oʻlchash uchun). tok turlarini oʻlchash boʻyicha asboblar oʻzgarmas tok, oʻzgaruvchan tok va aralash tok asboblariga boʻlinadi. oʻrnatish usuli boʻyicha hamma asboblar tik, gorizontal yoki nishab ostida boʻlishi mumkin. asosiy keltirilgan xatolik boʻyicha hamma elektr oʻlchash asboblari sakkizta aniq sinfga boʻlingan: 0,05; 0,1; 0,2; 0,5; 1,0; 1,5; 2,5 va 4,0. elektr oʻlchov asboblari tizimi va ularning shkalasidagi shartli belgilari magnitoelektrik tizim asboblari asbobning tuzilishi rasmda koʻrsatilgan. doimiy magnit qutblar va silindrlik oʻzak havo tirqishiga toʻgʻri burchakli harakatchan gʻaltak (ramka) oʻrnatilgan. magnit maydonning kuch chiziqlari gʻaltakning har qanday holatida uning oʻtkazgichlariga tik yoʻnalgan boʻladi. shuning uchun amper qonuni boʻyicha gʻaltakning bir tomoniga ta`sir qiladigan kuch quyidagi ifoda ga asosan aniqlanadi: f=b∙l∙i∙n magnitoelektrik asbobning tuzilishi. 1-doimiy magnit. 2-qutblarning to’qnashishi 3-o’zak, 4- harakatchan g’altak (ramka) 5-spiralsimon prujina. bunda: f — kuch; l — gʻaltakning faol uzunligi; i – gʻaltakdagi tok kuchi; n- gʻaltak oʻramlari soni; b-magnit qutblar va silindrlik oʻzakning havo tirqishidagi …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metrologiya haqida tushunchalar"

samarqand davlat tibbiyot instituti samarqand davlat tibbiyot instituti tibbiy va biologik fizika kafedrasi tibbiy elektronika fani metrologiya haqida tushunchalar ma’ruzachi: f-m.f.n., dots. sodiqov n.o. ma’ruzaning rejasi: 1.kirish. 2.elektr o’lchov asboblarini sinflash- tirish. 3.magnitoelektrik tizim asboblari. 4.elektromagnit tizim asboblari. 5.elektrodinamik tizim asboblari. 6.ferrodinamik tizim asboblari. 7.elektrostatik tizim asboblari. 8.termoelektrik va to’g’rilagich asboblar. elektronika - elektronlarni elektr maydoni bilan ta’sirini, axborot uzatish, qayta ishlash va saqlashda qo’llaniladigan elektron asbob va qurilmalarni yaratish usullarini o’rganish bilan shug’ullanadigan fan. elektronikaning rivojlanish jarayoni to’rt bosqichdan iborat. 1.1895 yilda a.s.popov tomonidan sims...

This file contains 34 pages in PPTX format (358.9 KB). To download "metrologiya haqida tushunchalar", click the Telegram button on the left.

Tags: metrologiya haqida tushunchalar PPTX 34 pages Free download Telegram