ishlabchiqarilgan mahsulotning taqsimlanish tamoyillaribo'yichaturlichanazariyalar

PPTX 63 pages 1.3 MB Free download

63 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 63

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 63

powerpoint presentation reja: 6-mavzu. ish haqi va mehnat munosabatlari 1 2 3 4 yaratilgan mahsulot va daromadlarning taqsimlanish tamoyillari ish haqining iqtisodiy mazmuni ish haqini tashkil etish shakllari va tizimlari mehnat munosabatlarining iqtisodiy mazmuni va kasaba uyushmalarining roli ishlab chiqarilgan mahsulotning taqsimlanish tamoyillari bo'yicha turlicha nazariyalar 1. yaratilgan mahsulot va daromadlarning taqsimlanish tamoyillari frantsuz olimi j.b.sey «ishlab chiqarishning uch omili» degan g'oyani ilgari surib, unda tovarlarni ishlab chiqarishda mehnat, er va kapital bab-baravar qatnashadi, ular hamma daromadlar manbaidir va binobarin daromadlar ham shu omillar o'rtasida taqsimlanadi, deb ko'rsatadi. amerikalik iqtisodchi olim j.b.klarkning qo'shilgan omil (so'nggi qo'shilgan kapital yoki ishchi kuchi) unumdorligi degan g'oyasiga asos bo'lib xizmat qiladi. j.b.klark o'zining «boyliklarning taqsimlanishi» nomli asarida yaratilgan boylik uchala omil o'rtasida ularning har biri yaratgan mahsulot miqdoriga (ya'ni unumdorligiga) qarab taqsimlanadi, deb ko'rsatdi. sey va klark g'oyalarining ijobiy tomoni quyidagilardan iborat: 1 2 kapital, er va ishchi kuchi (jonli mehnat)ning har uchalasi tovar …

2 / 63

tni yangi tovarga jonli mehnat ta'sirida o'tkazishini, yangi qiymat esa faqat jonli mehnat tomonidan yaratilishini ko'rsatib berolmagan. 2 3 sey va klark g'oyalarining kamchiliklari klark tomonidan yaratilgan qo'shilgan mehnat unumdorligining kamayib borish qonuni turli omillarning bir-biriga mosligi ta'minlanmagan, ko'r-ko'rona xarajatlar oshirib borilgan hamda ilmiy-texnika taraqqiyoti mutlaqo to'xtab qolgan davrga (holatga) mos kelib, hozirgi zamon rivojlangan bozor iqtisodiyoti sharoitiga to'g'ri kelmaydi. sey va klark aytganlaridek, hozirgi davrda yaratilgan boylik, to'g'rirog'i milliy mahsulotning hammasi bu uchala omilning miqdori va unumdorligiga qarab taqsimlanmaydi, balki uning amortizatsiya ajratmalari, markazlashgan fondlar tashkil qilingandan qolgan qismi shu omillarga qarab uning egalari o'rtasida taqsimlanadi. hozirda ishlab chiqarish xarajatlarini tadqiq etishda ikki xil yondashuv mavjud umumiy nazariy jihatdan quyidagilarni farqlash lozim: ishlab chiqarishning ijtimoiy xarajatlari yoki mahsulot qiymati; korxona (firma)ning individual ishlab chiqarish xarajatlari. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning tarkibi klassik nazariya yondashuviga ko'ra, ishlab chiqarish xarajatlari – bu mahsulot ishlab chiqarish uchun amalga oshirilgan barcha jonli …

3 / 63

h xarajatlari faqat tovarni ishlab chiqarish bilan bog'liq xarajatlarni o'z ichiga olib, tovar birligi qiymatining faqat bir qismini tashkil qiladi. muomala xarajatlari tushunchasi tovarlarni sotish jarayoni bilan bog'liq bo'lib, shu tovarlarni ishlab chiqaruvchidan iste'molchiga etkazilguncha ketadigan sarflarga aytiladi. tovarlarni o'rash, qadoqlash, saralash, transportga ortish, tashish va saqlash xarajatlari qo'shimcha muomala xarajatlari hisoblanadi. cof muomala xarajatlari tovarni sotish bilan bog'liq bo'lib, sotuvchilarning maoshi, marketing (iste'molchilar talabini o'rganish), reklama va shu kabi xarajatlardan iborat bo'ladi. ishlab chiqarish xarajatlarining ikkinchi yo'nalishdagi kontseptsiyalari marjinalistlar va neoklassiklar tomonidan ishlab chiqilgan bo'lib, ular bu boradagi klassik nazariyalarni ham ma'lum darajada hisobga oladilar. marjinalistik sarf-xarajatlar nazariyasi bo'yicha korxona ishlab chiqarish jarayonida foydalaniladigan resurslar o'z resurslari yoki jalb qilingan resurslar bo'lishi mumkin. shunga ko'ra xarajatlar ichki yoki tashqi xarajatlarga bo'linadi tashqi xarajatlar korxona tomonidan zarur resurs va xizmatlarni tashqaridan to'lov asosida jalb etishi uchun sarf qilingan xarajatlardir. ichki xarajatlar korxonaning o'ziga tegishli bo'lgan resurslardan foydalanishi bilan bog'liq xarajatlar …

4 / 63

qiladi. o'zgaruvchi xarajatlar (o'x) deb ishlab chiqarish hajmining o'zgarishiga ta'sir qiladigan xarajatlarga aytiladi. umumiy xarajatlar doimiy xarajatlar o'zgaruvchi xarajatlar korxona to'lov majburiyatlari xomashyo soliqlar materiallar amortizatsiya ajratmalari yonilg'i ijara haqi transport xizmati qo'riqlash xizmati xarajatlari ishchilar ish haqi va shu kabilar uchun xarajatlar boshqaruv xodimlari maoshi va h.k. ishlab chiqarish hajmining o'zgarishiga ta'siriga ko'ra xarajatlarning turkumlanishi korxona pul daromadlaridan barcha xarajatlar chiqarib tashlangandan keyin qolgan qismi foyda deb yuritiladi. ayrim adabiyotlarda bu iqtisodiy foyda deb ham yuritiladi. foydaning mazmuni. foyda normasi va massasi korxonalarda tovar va xizmatlarni sotishdan olingan mablag'lar ularning pul tushumlari yoki pul daromadlari deyiladi. yalpi foyda soliqlar xayriya va boshqa fondlar sof foyda kredit uchun foiz ijara haqi tadbirkor-lik daromadi ijtimoiy fondlar kadrlar tayyorlash atrof-muhit muhofazasi jamg'arish yalpi foydaning taqsimlanishi erga egalik qilish, tasarruf etish va undan foydalanish bilan bog'liq bo'lgan munosabatlar agrar munosabatlar deyiladi. erning hosil berish qobiliyatiga tuproq unumdorligi deyiladi erning tabiiy unumdorligi uzoq yillar …

5 / 63

arab quyidagi turlarga ajratiladi: 1 2 3 4 differentsial (tabaqalashgan) renta i va ii absolyut er rentasi, monopol renta, qazilma boyliklar, qurilishlar joylashgan erlardan olinadigan renta. differentsial renta ii xo'jaliklarni intensiv rivojlantirish, erning hosildorligini oshirish uchun qo'shimcha xarajatlar sarf qilish bilan, ya'ni qishloq xo'jaligida kimyoviy o'g'itlarni qo'llash, erlarning meliorativ holatini yaxshilash, qishloq xo'jaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish darajasi bilan bog'liq holda vujudga keladi. er uchastkalarining unumdorligi va joylashgan joyidagi farqlar natijasida vujudga keladigan qo'shimcha daromad (qiymat)ning bir qismi renta shaklini oladi hamda u differentsial renta deb ataladi. differentsial renta i erning tabiiy unumdorligi bilan bog'liq bo'lgan, sanoat markazlariga, bozorlarga va aloqa yo'llariga yaqin joylashgan serunum er uchastkalarida vujudga keladi qazilma boyliklar, qurilishlar joylashgan erlardan olinadigan renta. ma'lumki foydali qazilma konlari joylashuvi jihatidan ham, konning boyligi jihatidan ham bir-biridan farq qiladi. xuddi qishloq xo'jaligidagi singari, o'rta va yaxshi konlardagi korxonalar qo'shimcha foyda oladilar, u ham differentsial rentaga aylanadi. erga bo'lgan mulkchilik monopoliyasi …

Want to read more?

Download all 63 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlabchiqarilgan mahsulotning taqsimlanish tamoyillaribo'yichaturlichanazariyalar"

powerpoint presentation reja: 6-mavzu. ish haqi va mehnat munosabatlari 1 2 3 4 yaratilgan mahsulot va daromadlarning taqsimlanish tamoyillari ish haqining iqtisodiy mazmuni ish haqini tashkil etish shakllari va tizimlari mehnat munosabatlarining iqtisodiy mazmuni va kasaba uyushmalarining roli ishlab chiqarilgan mahsulotning taqsimlanish tamoyillari bo'yicha turlicha nazariyalar 1. yaratilgan mahsulot va daromadlarning taqsimlanish tamoyillari frantsuz olimi j.b.sey «ishlab chiqarishning uch omili» degan g'oyani ilgari surib, unda tovarlarni ishlab chiqarishda mehnat, er va kapital bab-baravar qatnashadi, ular hamma daromadlar manbaidir va binobarin daromadlar ham shu omillar o'rtasida taqsimlanadi, deb ko'rsatadi. amerikalik iqtisodchi olim j.b.klarkning qo'shilgan omil (so'nggi qo'shilg...

This file contains 63 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "ishlabchiqarilgan mahsulotning taqsimlanish tamoyillaribo'yichaturlichanazariyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlabchiqarilgan mahsulotning … PPTX 63 pages Free download Telegram