polimerlartuzilishi, holatlari, tizimlari va xossalari

PPTX 24 pages 2.1 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

polimerlar fizikasi asoslari makromolekulalar. amorf polimerlar fizikasi. amorf polimerlar tuzilishi va xossalari. polimerlar fizikasi asoslari makromolekulalar. amorf polimerlar fizikasi. amorf polimerlar tuzilishi va xossalari. polimerlar tuzilishi, holatlari, tizimlari va xossalari ko‘plab atom guruhlar yoki quyi molekulyar birikmalarning (monomer yoki elementar) takroranuvchi zvenolar bo’lib kimyoviy bog’lanishi reaksion birikkan, zanjirsimon chiziqli va to‘rsimon shakllarga ega turli konfiguratsiya, konformatsiya va yuqori massali ulkan makromolekula polimer deyiladi. bunday yuqori molekulyar birikmalar tabiiy sharoitlarda va kimyoviy reaksiyalar asosida hosil bo‘ladi va ular mos ravishda tabiiy va sintetik polimerlar deb yuritiladi. polimerlarda “poli” - ko‘p va “mer” - qism degan ma’noni anglatadi va “poli” old qo‘shimchasi monomer nomi oldiga quyiladi, masalan, monomer etilen asosida sintez qilingan polimer polietilen deyiladi. polimer so‘zi kimyoviy sintez qilingan yuqori molekulyar birikmalarga nisbatan qo‘llanishi o‘tgan asrning 30-yillarida shtaunger tomonidan tavsiya etilgan. tabiiy polimerlarni aksariyatini nomlanishi nisbatan oldinroq boshlangan bo‘lib, ular turli tabiatshunoslar tomonidan kiritilgan. masalan, sellyuloza, fibroin, keratin, kollagen, pektin va …

2 / 24

lar soni n bilan belgilanadi va polimerlanish darajasi (pd) deyiladi. aynan sintetik polimer polietilen uchun quyidagi monomer asosidagi formula o‘rinli bo‘ladi [–ch2 – ch2 –]n shuningdek, tabiiy polimerlar tipik vakili polisaxarid sellyuloza uchun odatda zvenoning nisbiy molekulyar massasi (mo) deb belgilanadi va n bo‘yicha polimerning nisbiy molekulyar massasi (m), ya’ni m = nmo topiladi. bunda n ning miqdori bir necha donadan 10000 va undan ortiq bo‘lishi mumkin. demak, n ga, ya‘ni polimerlanish darajasiga bog‘liq holda polimerning molekulyar massasi turlicha bo‘ladi va shartli ravishda quyidagi toifalarga bo‘linadi: m = 500 ÷ 10000 bo‘lsa oligomer, undan yuqori m = 10000 ÷ 50000000 bo‘lsa yuqori molekulyar birikma deyiladi. yuqori molekulyar birikmalar odatda molekulyar massalarga nisbatan quyi molekulyar massali (m = 10000 ÷ 50000), o‘rtacha molekulyar massali (m = 50000 ÷ 5000000), yuqori molekulyar massali (m = 5000000 ÷ 50000000) deb yuritiladi. polimerlar molekulasida bir xil monomerlar takrorlanib kelsa, bunday birikma gomopolimer, agar har …

3 / 24

kin. to‘rsimon yoki fazoviy makromolekula deb monomerlar (elementar zvenolar) uzun zanjirlar bo‘lib bir biri bilan uch o‘lchamli to‘rsimon shaklda birikkan polimer (a) yoki sopolimerga (b) aytiladi. bunday sopolimerlarda ham monomerlar (elementar zvenolar) turlicha bo‘ladi. b a to‘rsimon makromolekulalar, odatda, yuqori elastiklikka ega bo‘ladi, ular hajmiga quyi molekulyar birikmalar diffuzion tarzda kirishi, erituvchilarda cheklangan miqdorda bo‘kishi va gel-tuzilish hosil qilishi mumkin, ammo erimaydi. bunday tuzulishni namoyon qiluvchilarning tipik vakillari kauchuk, jun keratini, teri kollageni kabi yuqori molekulyar birikmalardir. a b masalan polimerlanish jarayonida zvenolarni birikish tartibiga bog‘liq tarzda regulyar (a) va noregulyar (b) zanjirlar hosil bo‘lishi mumkin: chiziqli sopolimerda har bir tipdagi monomerlar molekulyar zanjirning ma’lum uzunligida takrorlanib kelsa, bu qismlar bloklar va makromolekula esa blok-sopolimer deyiladi. bloklar uzunligi va qattiqligi (yoki egiluvchanligi) hamda boshqa fizik ko‘rsatgichlari bilan farqlanishi mumkin. bu holat makromolekulaga turlicha xossalarni namoyon qilishga imkon beradi. aynan shu tipdagi makromolekulalarga suyuq kristall holati xosdir. tarmoqlangan sopolimerda asosiy zanjir …

4 / 24

amalga oshiradigan moddalar initsiator deyiladi. masalan, oksidlovchi-qaytaruvchi (tiklanuvchi) tizimlar initsiator bo‘la oladi. shuningdek, radikal polimerlanishda yorug‘lik kvantini yutish orqali fotokimyoviy initsirlash va yuqori energetik nurlanish (-nurlar, -zarrachalar, neytronlar, elektronlar va sh.k.) orqali radiatsion-kimyoviy initsirlash qo‘llanadi. zanjir o‘sishi initsirlash natijasida hosil bo‘lgan erkin radikallarga monomerlarning birikish jarayonidir. bu jarayon zanjir o‘sishi tezligi doimiysi (k) va faollik energiyasi (ea) kabi parametrlarga bog‘liq. odatda ea = 12 – 40 kj/mol. zanjir uzilishi zanjirlarni kinetik va material cheklanish reaksiyasi bo‘lib, bu jarayon tizimda faol markazlarni yo‘qolishiga yoki ular o‘rniga yetarlicha faol bo‘lmagan monomerlar paydo bo‘lishiga, zanjirlarni o‘sishini to‘xtashiga olib keladi. natijada turli molekulyar massali zanjirlar hosil bo‘ladi va polimolekulyarlik, ya‘ni polidisperslik yuqori bo‘lishi kuzatiladi. bunda zanjir uzilish faollik energiyasi ea = 6 kj/mol dan oshmaydi. zanjirlar uzilishini amalga oshirish, ya’ni radikallar bilan ta‘sirlashib reaksiyani to‘xtatish uchun ingibitor moddalar ham qo‘llanadi. zanjir uzatish reaksiyasida biror bir tanlangan zanjir uzatish molekulasi bilan o‘sadigan radikal atomi uziladi, …

5 / 24

onuniyatlari va mexanizmlari murakkab bo‘lib, unda oraliq faol markazlar turli shakllarda bo‘lishi mumkin: erkin ionlar, ion juftligi, polyarizatsion komplekslar va sh.k. zanjirli ion polimerlanish ikki tipga bo‘linadi: kationli va anionli. kationli polimerlanish jarayonida o‘sayotgan zanjirning reaksion qobiliyatli uchi musbat zaryadlangan bo‘ladi: ~ mn+ + m → ~ mn++ 1 anionli polimerlanish jarayonida o‘sayotgan zanjirning reaksion qobiliyatli uchi manfiy zaryadlangan bo‘ladi: ~ mn- + m → ~ mn- + 1 steroregulyarlik. polimer zanjirida monomer zvenolar turli xil fazoviy konfiguratsion shaklga ega bo‘ladi. konfiguratsiya tushunchasi atomlarni zanjirdagi geometrik joylashishini anglatadi va uni faqat kimyoviy bog‘larni uzish yoki qayta tiklash orqali o‘zgartirish mumkin. turli xil ketma-ketlikda birikish imkoniyatidan monomer zvenolarining faqat bir xil konfiguratsiyasi takrorlansa yoki bir necha konfiguratsiyalar ma’lum bir qonuniyat asosida takrorlansa polimerlanish stero o‘ziga xoslik deyiladi va polimer steroregulyar deb yuritiladi. radikal va ion polimerlanishda steroregulyarlik holati kuzatiladi. polimerlanishda monomer zvenolar “boshga bosh” yoki “boshga dum” holatlarida birikishi mumkin. bunday …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "polimerlartuzilishi, holatlari, tizimlari va xossalari"

polimerlar fizikasi asoslari makromolekulalar. amorf polimerlar fizikasi. amorf polimerlar tuzilishi va xossalari. polimerlar fizikasi asoslari makromolekulalar. amorf polimerlar fizikasi. amorf polimerlar tuzilishi va xossalari. polimerlar tuzilishi, holatlari, tizimlari va xossalari ko‘plab atom guruhlar yoki quyi molekulyar birikmalarning (monomer yoki elementar) takroranuvchi zvenolar bo’lib kimyoviy bog’lanishi reaksion birikkan, zanjirsimon chiziqli va to‘rsimon shakllarga ega turli konfiguratsiya, konformatsiya va yuqori massali ulkan makromolekula polimer deyiladi. bunday yuqori molekulyar birikmalar tabiiy sharoitlarda va kimyoviy reaksiyalar asosida hosil bo‘ladi va ular mos ravishda tabiiy va sintetik polimerlar deb yuritiladi. polimerlarda “poli” - ko‘p va “mer” - qism degan ma...

This file contains 24 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "polimerlartuzilishi, holatlari, tizimlari va xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: polimerlartuzilishi, holatlari,… PPTX 24 pages Free download Telegram