kosmonavtika va uning boshqa fanlar bilan aloqasi

PPT 10 pages 342.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 342.5 KB

File type PPT

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1- §. kosmonavtika va uning boshqa fanlar bilan aloqasi 1- §. kosmonavtika va uning boshqa fanlar bilan aloqasi. uchish paytida kosmik apparatga (ka) ta'sir etuvchi kuchlar kosmonavtika — «kosmos» va grekcha «nautika» — kema bosh-qarish san'ati degan ma'noni anglatuvchi so'zlardan tashkil topgan. u raketa va kosmik apparatlardan foydalanib, insoniyatning ehtiyoji uchun kosmik fazo va yerdan tashqi samo obyektlarini o'rganish va o'zlashtirishga qaratilgan, asosida kosmik uchishlar nazariyasi va raketa texnikasi haqidagi bilimlar yotgan fan va texnika bo'lim-larining uyushmasidir. kosmonavtika, shuningdek, kosmik uchishlar nazariyasi (trayektoriyalarni hisoblash va boshqalar), uchuvchi raketalar, raketa dvigatellari, boshqarishning bort sistemalari, kosmik apparatlar, uchirish qurilmalari, ilmiy asboblar, yerdan turib boshqarish sistemasi, telemetriya, orbital stansiyalarni jihozlash va boshqa yana bir qancha shu kabi tashkiliy tizimlarni o'z ichiga oladi. kosmosni bevosita o'rganishning inson faoliyati sferasidan o'rin olishi jahon fani va texnikasi taraqqiyoti tarixida alohida bir bosqich bo'lib, kelgusida u jamiyat rivojiga katta ta'sir ko'rsatishi bilan muhim hisoblanadi. kosmonavtika barcha tabiiy …

2 / 10

er atrofida bevosita uchirilmagan, shuningdek, oy tabiatini bilmay turib, unga yo'llanmagan bo'lur edi. mexanika qonunlarisiz ka lar, sun'iy yo'ldoshlar, orbital stansiyalarni yer atrofi zonasiga, planetalarga uchirishning iloji yo'q edi. kosmik apparatlarni quyosh sistemasi jismlariga muvaffaqiyatli uchirishlar, planetalar va ularning yo'ldoshlariga tegishli ma'lumotlarni (o'l-chamlari, masofalari, massalari va boshqalarni) aniqligini tasdiq-lashdan tashqari, ayni paytda astronomiya qo'llayotgan metod-larning qay darajada to'g'riligiga ham ishonch hosil qildirdi. kosmonavtika astronomiya fanining rivojlanishiga katta hissa qo'shib kelmoqda. kosmik apparatlar, stansiyalar bortidan samoviy obyektlarni optik va ko'zga ko'rinmas nurlarda (ultrabinafsha, infraqizil, rentgen va radionurlarda) o'rganish imkonini berib, oxirgi o'n yilliklar, koinot obyektlari va ularning sistemalari haqi-dagi bizning bilimlarimizni misli ko'rilmagan darajada boyitdi. kosmosga uchiriluvchi apparatlarning konstruksiyalarini ishlab chiqish, ularning harakatlarini boshqarish va informatsiya olishda olimlar, injener-texnik xodimlar fizik qonunlarga tayanadilar. quv-vatli raketa dvigatellarini qurishda raketa texnikasi ehtiyojlarini qondirish uchun yonish va yonish mahsulotlarining oqimi fizikasiga tegishli talay fundamental tadqiqot ishlarini bajarishga to'g'ri keladi. kosmonavtika kimyoviy bilimlarga ham keng …

3 / 10

amalga oshirish jarayonlarida qo'llaniladi. umuman aytganda, kosmonavtikaga oid birorta tadqiqotni hisob-kitobsiz amalga oshirib bo'lmaydi. oxirgi yillarda kosmonavtika o'nlab biologik eksperimentlarni rejalashtirdi va amalga oshirdi. turli kosmik sharoitlarda (vakuum, vaznsizlik, radiatsiya va boshqalar) inson organizmidagi o'zgarishlar bo'yicha yuzlab tibbiy-biologik eksperimentlar o'tkazildi, ularning salbiy ta'sirlaridan insoniyatni ogoh qildi. texnika fanlarining ko'plab tajribasi kosmonavtikada keng qo'llaniladi. kosmonavtikaning rivojida, ayniqsa, aviatsion texnika yutuqlari juda qo'l keladi. zamonaviy kosmik texnikani ishga tushirish turli sohalarda ishlaydigan yuzlab olimlar, injener-texnik xodimlarning ijodiy ishlarini uyg'unlashtirish asosida amalga oshirildi. k.e.siolkovskiy birinchi marta raketa harakati tezligi formu-lasini keltirib chiqargan olim hisoblanadi. u birinchilardan bo'lib, yerning tortish maydonida raketa harakatining hisob-kitobini qilib, raketalarni kosmik tezliklarga erishtirish imkoni borligini asosladi. raketa bu tezliklar yordamida yerning tortish kuchini yengib, uning sun'iy yo'ldoshi orbitasiga ko'tarila olishini, hatto oyga va planetalararo sayohatga yo'l ola olishini u o'z hisob-kitobida aniq ko'rsatdi. k.e.siolkovskiy yer atrofida orbital stansiyalarni qurish va undan boshqa planetalarga uchishda baza sifatida foydalanish mumkinligi …

4 / 10

1921- yilda ishga tushirildi. keyinchalik bu laboratoriya kengaytirilib, 1928-yildan gazodinamik laboratoriya (gdl) degan nom oldi. unda b.s.petropavlovskiy, g.e.langemak, v.p.glushko va boshqa konstruktor olimlar bor edi. 1957- yili uchiruvchi raketa qurish bo'yicha murakkab ishlar yakunlandi. bu ish amaliy kosmonavtikaning asoschisi, bosh konstruktor s.p.korolyov va zamonaviy kosmonavtikaning nazariy asoschisi m.v. keldish tomonidan amalga oshirildi. natijada 1957-yil 4- oktabr kuni bu raketa yordamida yerning birinchi sun'iy yo'ldoshi uchirildi (37- rasm). 37—rasm. yerning birinchi sun’iy yo’ldoshi. shundan so'ng yer atmosferasi, ionosfera va magnitosferasini hamda planetamiz yerni kosmosdan o'rganish uchun bortida noyob ilmiy apparaturalari bilan yuzlab sun'iy yo'ldoshlar kosmosga yo'l oldi. 1959- yildan yerning tabiiy yo'ldoshi — oy kosmik apparatlar tomonidan «nishon»ga olina boshladi. 1969- yili aqsh astronavt-lari «apollon—11» da oy sathiga qo'nib, insonning asriy orzusini ro'yobga chiqardilar. 1960- yillarning boshidan planetalararo avtomatik stansiyalar qo'shni planetalarni (dastlab venera va marsni, keyinroq merkuriyni) tadqiq qila boshladilar. 1972, 1973- yillari aqsh ning «katta tur» dasturi bo'yicha gigant …

5 / 10

rda f — moddiy jismlar orasidagi tortishish kuchini, m1 va m2 — ularning massalarini, r — ular orasidagi masofani ifodalaydi, proporsionallik koeffitsiyenti g esa gravitatsion doimiylik deyilib, 6,672 . 10-11 h . m2/kg2 ga teng qiymat bilan o'lchanadi. ka ning harakati paytida unga ta'sir etadigan boshqa bir kuch atmosferaning qarshilik kuchidir. uchish qancha kichik balandlikda (yer sirtiga nisbatan) ro'y bersa, bu kuch shuncha katta bo'ladi, chunki balandlik kamaygan sayin atmosferaning zichligi ortadi. sunday kuch aerodinamik kuch deyiladi. atmosferaning yuqori qatlamida zichlik juda kam bo'lib (har kub sm da atigi bir necha yuz atom), ka uchishiga deyarli qarshilik qilmaydi va shuning uchun ham bunday hollarda u hisobga olinmaydi. planetalararo bo'shliqda uchayotgan ka ga sezilarli ta'sir ko'rsatadigan yana bir kuch bo'lib, u quyosh nurlanishlarining bosim kuchidir. agar ka ning massasi uncha katta bo'lmay, sirti sezilarli darajada katta bo'lsa, u holda quyosh nurlarining bosim kuchi, uzoq uchishlarda yetarlicha katta bo'lib, ka ning harakat …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kosmonavtika va uning boshqa fanlar bilan aloqasi"

1- §. kosmonavtika va uning boshqa fanlar bilan aloqasi 1- §. kosmonavtika va uning boshqa fanlar bilan aloqasi. uchish paytida kosmik apparatga (ka) ta'sir etuvchi kuchlar kosmonavtika — «kosmos» va grekcha «nautika» — kema bosh-qarish san'ati degan ma'noni anglatuvchi so'zlardan tashkil topgan. u raketa va kosmik apparatlardan foydalanib, insoniyatning ehtiyoji uchun kosmik fazo va yerdan tashqi samo obyektlarini o'rganish va o'zlashtirishga qaratilgan, asosida kosmik uchishlar nazariyasi va raketa texnikasi haqidagi bilimlar yotgan fan va texnika bo'lim-larining uyushmasidir. kosmonavtika, shuningdek, kosmik uchishlar nazariyasi (trayektoriyalarni hisoblash va boshqalar), uchuvchi raketalar, raketa dvigatellari, boshqarishning bort sistemalari, kosmik apparatlar, uchirish qurilmalari,...

This file contains 10 pages in PPT format (342.5 KB). To download "kosmonavtika va uning boshqa fanlar bilan aloqasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kosmonavtika va uning boshqa fa… PPT 10 pages Free download Telegram