qutblanish tekisligining aylanishi

PPTX 16 pages 309.2 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 309.2 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint qutblanish tekisligining aylanishi. saxarometr. zeyeman va shtark effektlari reja: qutblanish tekisligining aylanishi qutblanish tekisligining magnit maydoni ta’sirida aylanishi saxarometr. zeyeman va shtark effektlari qutblanish tekisligining aylanishi kristall jismlarda, shuningdek, ba’zi izotrop suyuqliklarda nurning ikkilanib sinishidan tashqari, qutblanish tekisligining aylanishi deb nom olgan yana bir hodisa kuzatiladi. bu hodisa birinchi bo‘lib, fransuz fiziklari arogo va frenellar (1816 yil) tomonidan kashf qilindi va o‘rganildi. chiziqli qutblangan nur ayrim muhitlardan o‘tganda elektr maydon kuchlanganligi vektorining tebranish tekisligiga nisbatan ma’lum burchakka burilishi kuzatiladi. bunday xususiyatga ega bo‘lgan muhitlarni optik aktiv muhit (modda) deyiladi. bunga misol ayrim kristallar, suyuqliklar, aralashmalar bo‘lishi mumkin. qutblanish tekisligining aylanishi rasmda tasvirlangan qurilmada polyarizator va analizator shunday o‘rnatilsaki, ularning tebranish tekisliklari ayqashtirib (ayqash nikollar) qo‘yilsa, u holda r plastinka bo‘lganda s manbadan chiqqan yorug‘lik analizator orqali o‘tmaydi. agar r plastinka o‘rniga kristall kvarsdan uning optikaviy o‘qiga perpendikulyar qilib qirqib olingan xuddi shunday yassi-paralell plastinka qo‘yilsa analizatorning ko‘rish maydoni …

2 / 16

ish tekisligining aylanishi buruvchi qatlam qalinligiga to‘g‘ri proporsional ekanligini tajriba ko‘rsatadi. qutblanish tekisligining aylanishi  =  ∙ d - qutblanish tekisligining burilish burchagi d – yorug‘lik nuri o‘tgan modda qatlamining qalinligi (plastinka qalinligi)  - burilish burchagi, bu qattiq jismlar uchun qalinligi 1 mm bo‘lgan plastinkaning burilish burchagiga teng. qutblanish tekisligining aylanishi kvars uchun bu kattalik: = 589 nm (natriyning sariq chizig‘i) uchun 21,7 ;  = 404,7 nm uchun 48,9, = 214,7 nm uchun esa 236. bu kattaliklar aylantirish qobiliyatiga ega bo‘lgan dispersiya o‘rinli ekanligini ko‘rsatadi. qattiq moddalar bilan bir qator toza suyuqliklar va ko‘pgina moddalarning eritmalari yorug‘likning qutblanish tekisligini aylantirish qobiliyatiga ega bo‘ladi. o‘ziga tushayotgan yorug‘likning qutblanish tekisligini aylantirish qobiliyatiga ega bo‘lgan moddalar optikaviy jihatdan aktiv moddalar, qutblanish tekisligini aylantirish qobiliyati esa optikaviy aktivlik deb ataladi. saxarometr. eritmalarning aylantirish qobiliyati eritma qatlami qalinligiga va uning konsentratsiyasiga to‘g‘ri proporsional (bio qonuni)  = [] ∙ d∙ c, [] …

3 / 16

ashfiyot faradeyning yorug‘lik va magnit hodisalari orasidagi bog‘lanishni topishga bag‘ishlangan davomli tajribalari samarasida kelib chiqqan. faradey magnit maydonining yorug‘likka bevosita ta’sir etishini topdim deb o‘ylagan, shuning uchun u: «men yorug‘lik nurini magnitlay va elektrlay oldim va magnit kuch chiziqlarini yorita oldim» deb yozgan. qutblanish tekisligining magnit maydoni ta’sirida aylanishi qutblanish tekisligining magnit maydoni ta’sirida aylanishi yorug‘likning shaffof moddalarda magnit kuchlanish chiziqlari bo‘ylab tarqalishida hosil bo‘ladi. shuning uchun qutblanishning magnit ta’sirida aylanishi elektromagnit uchlarini parmalab teshilgan ingichka kanal bo‘ylab kuzatish eng qulay bo‘ladi. aslida esa faradey tomonidan ochilgan hodisa boshqa xarakterga egadir: magnit maydoni shu maydondagi moddaga ta’sir qiladi faqat moddaning o‘zigina yorug‘likning tarqalish xarakterini o‘zgartiradi qutblanish tekisligining magnit maydoni ta’sirida aylanishi s – yorug‘lik manbai n1 va n2 – nikollar a va b – elektromagnit uchlari, s – ichida qutblanish tekisligi aylanishi yuz beradigan jism. qutblanish tekisligining magnit maydoni ta’sirida aylanishi magnit maydoni hali paydo bo‘lmaganda, ya’ni elektromagnit toki ulanmaganda, …

4 / 16

i. agar  burchak minutlar bilan, h – erstedlar bilan, l – sm lar bilan o‘lchangan bo‘lsa, shishaning ba’zi bir xillari uchun (og‘ir flint) k ning qiymati 0,1 ga yetadi. qutblanish tekisligining magnit maydoni ta’sirida aylanishi qutblanish tekisligini burish yo‘nalishiga qarab jismlar 2 turga bo‘linadi. qutblanish tekisligini magnit maydoni yo‘nalishi bo‘yicha kuzatuvchiga nisbatan o‘ng tomonga buruvchi moddalar o‘naqay aylantiruvchi, ya’ni musbat moddalar deb ataladi. boshqacha aytganda, agar magnit maydoni kuchlanganligining yo‘nalishi parma nayzasining musbat harakatiga mos kelsa, unga parma bandining aylanish yo‘nalishi musbat aylantiruvchi moddaning qutblanish tekisligini burish yo‘nalishini ko‘rsatadi. musbat moddalar uchun k koeffitsiyent musbat hisoblanadi. aksincha, unga qarama qarshi yo‘nalishiga aylantiruvchi moddalar chapaqay aylantiruvchi yoki manfiy modda deb ataladi. manfiy moddalar tarkibida ham faqat paramagnit atomlar bo‘ladi. paramagnit moddalarning o‘zlari esa hamma vaqt ham manfiy bo‘lavermaydi. berilgan moddaning aylantirish yo‘nalishi faqat magnit maydon yo‘nalishi vositasidagina belgilanadi va u, yorug‘likning tarqalishi yo‘nalishiga aslo bog‘liq emas. zeyeman va shtark effektlari …

5 / 16

‘lib, qolgan 2 tasi 0 chastotali z o‘qiga perpendikulyar ravishda tebranuvchi va kuzatish yo‘nalishi elektr vektorlaridir. bunda chastota o‘zgarishi quyidagiga teng: zeyeman va shtark effektlari e va m lar mos ravishda elektronning zaryadi va massasi. v – tashqi maydon induksiyasi. oddiy zeyeman effektini lorens nazariy tushuntirdi. bu nazariyaga asosan atomda elektronlar mumkin bo‘lgan yo‘nalishda qutblangan 0 chastotali garmonik tebranib, xuddi shunday chastotali elektromagnit nurlar chiqaradi. elektronning murakkab harakatini z o‘qi bo‘ylab tebranma va xoy tekislikda aylanma harakatlari yig‘indisi deb qarash mumkin. xoy tekislikda aylanma harakati bir xil ehtimollik bilan 2 xil soat strelkasi bo‘ylab va soat strelkasi yo‘nalishiga qarshi bo‘lishi mumkin. induksiyasi 0 dan v gacha ortib boruvchi tashqi magnit maydonda faradey elektr yurituvchi kuch induksiyasi yuzaga kelib, elektronning tezlanish bilan harakatlanishiga, ya’ni energiyasining o‘zgarishiga olib keladi. maydonning ortish vaqti elektronning xususiy aylanish davriga nisbatan har doim katta bo‘ladi. elektronning orbita radiusi o‘zgarmasdan chastotasi orta boradi. chastotasining o‘zgarishi zeyeman va …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qutblanish tekisligining aylanishi"

prezentatsiya powerpoint qutblanish tekisligining aylanishi. saxarometr. zeyeman va shtark effektlari reja: qutblanish tekisligining aylanishi qutblanish tekisligining magnit maydoni ta’sirida aylanishi saxarometr. zeyeman va shtark effektlari qutblanish tekisligining aylanishi kristall jismlarda, shuningdek, ba’zi izotrop suyuqliklarda nurning ikkilanib sinishidan tashqari, qutblanish tekisligining aylanishi deb nom olgan yana bir hodisa kuzatiladi. bu hodisa birinchi bo‘lib, fransuz fiziklari arogo va frenellar (1816 yil) tomonidan kashf qilindi va o‘rganildi. chiziqli qutblangan nur ayrim muhitlardan o‘tganda elektr maydon kuchlanganligi vektorining tebranish tekisligiga nisbatan ma’lum burchakka burilishi kuzatiladi. bunday xususiyatga ega bo‘lgan muhitlarni optik aktiv muhit (modda) d...

This file contains 16 pages in PPTX format (309.2 KB). To download "qutblanish tekisligining aylanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: qutblanish tekisligining aylani… PPTX 16 pages Free download Telegram