o‘zbekiston shahar va qishloq nomlarida tarixiy qatlamlar

DOCX 5 sahifa 22,7 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 22,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

o‘zbekiston shahar va qishloq nomlarida tarixiy qatlamlar toshpolatova rayxona panji qizi termiz davlat pedagogika instituti tabiiy va aniq fanlar fakulteti geografiya va iqtisodiy bilim asoslari yonalishi annotatsiya: ushbu maqola o‘zbekiston shahar va qishloq nomlaridagi tarixiy qatlamlarni o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, arabcha, forscha va turkiy ildizlarning saqlanishi hamda ularning zamonaviy xaritada aks etishini ko‘rib chiqadi. annotatsiya: eta statya posvyashena issledovaniyu istoricheskix sloev v nazvaniyax gorodov i sel uzbekistana, rassmotreniyu soxraneniya arabskix, persidskix i tyurkskix korney, a takje ix otrajeniyu na sovremennoy karte. annotation: this article is dedicated to the study of historical layers in uzbekistan's city and village names, examining the preservation of arabic, persian, and turkic roots and their reflection on the modern map. kalit so’zlar: toponimika, tarixiy qatlamlar, arabcha ildizlar, forscha ildizlar, turkiy ildizlar , zamonaviy xarita o‘zbekiston shahar va qishloq nomlari o‘zbek xalqining tarixiy, madaniy va lingvistik merosini aks ettiruvchi muhim manba hisoblanadi. ushbu nomlar turli xalqlar va tsivilizatsiyalarning …

2 / 5

i «donishmandlar shahri» ma’nosini anglatadi. bu nom shaharning o‘rta asrlarda islom olamining muhim ilmiy va diniy markazi bo‘lganidan dalolat beradi. yana bir misol sifatida samarqand shahrini keltirish mumkin. garchi uning nomi yunoncha yoki sug‘diy ildizlarga ega bo‘lsa-da, arabcha manbalarda «samarqand» nomi «samara» (meva beruvchi joy) sifatida talqin qilingan. shu bilan birga, arabcha ta’sir ostida ko‘plab kichikroq aholi punktlari nomlari ham shakllangan. masalan, jizzax shahri nomi arabcha «jiz» (katta devor yoki istehkom) so‘zidan kelib chiqqan bo‘lishi mumkin, bu esa shaharning strategik ahamiyatini ko‘rsatadi. arabcha ildizlar ko‘pincha diniy atamalar bilan bog‘liq bo‘lib, masalan, hazrati imom yoki shayx zayniddin kabi nomlar diniy shaxslar yoki muqaddas joylarga nisbatan qo‘yilgan. bu nomlar zamonaviy xaritada ham saqlanib qolgan va ular islomiy merosning muhim qismi sifatida e’tirof etiladi. forscha ildizlarga ega toponimlar. forscha ildizlar o‘zbekiston toponimikasida muhim o‘rin tutadi, chunki fors tili va madaniyati markaziy osiyoda uzoq vaqt hukmronlik qilgan. ayniqsa, sog‘diy davri va keyinchalik samoniylar davrida …

3 / 5

qol ko‘rinadi. masalan, navoiy shahri nomi alisher navoiy sharafiga qo‘yilgan bo‘lsa-da, uning asl shakli forscha toponimlardan ilhomlangan bo‘lishi mumkin. bu nomlar nafaqat lingvistik, balki madaniy va tarixiy ahamiyatga ega. turkiy ildizlarga ega toponimlar. turkiy ildizlar o‘zbekiston toponimikasida eng keng tarqalgan qatlam hisoblanadi, chunki o‘zbek xalqi turkiy xalqlar oilasiga mansub. turkiy nomlar ko‘pincha geografik xususiyatlar, ijtimoiy tuzum yoki qabila nomlari bilan bog‘liq. masalan, qarshi shahrining nomi turkiy «qarshi» so‘zidan kelib chiqqan 1 bo‘lib, «saroy» yoki «qal’a» ma’nosini anglatadi. bu shahar o‘rta asrlarda muhim harbiy va savdo markazi bo‘lgan. yana bir misol – urganch shahri. uning nomi turkiy «urg» (o‘tloq yoki suvli joy) so‘zidan kelib chiqishi mumkin, bu esa shaharning amudaryo yaqinidagi joylashuvi bilan izohlanadi. turkiy nomlar qishloq nomlarida ham keng tarqalgan. masalan, yangiobod yoki eskiqishloq kabi nomlar turkiy so‘zlardan tashkil topgan bo‘lib, mos ravishda «yangi joy» va «eski qishloq» ma’nolarini anglatadi. turkiy ildizlar zamonaviy xaritada eng ko‘p saqlanib qolgan bo‘lib, bu …

4 / 5

lanadi. ushbu toponimlar kelajak avlodlar uchun ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmaydi va ularni o‘rganish orqali o‘zbekistonning boy tarixini yanada chuqurroq tushunish mumkin. foydalanilgan adabiyotlar: 1. alimov, a. a. (2005). o‘zbekiston toponimikasi: tarix va bugungi kun. toshkent: akademnashr. · 45–67-sahifalar: buxoro va samarqand nomlarining arabcha ildizlari va ularning islomiy meros bilan bog‘liqligi haqida ma’lumot. · 89–102-sahifalar: forscha toponimlarning toshkent va surxondaryo kabi nomlarda aks etishi. 2. xo‘jayev, t. (1998). o‘zbek toponimiyasi asoslari. toshkent: o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi. · 23–35-sahifalar: turkiy ildizlarga ega toponimlar, masalan, qarshi va urganch nomlarining kelib chiqishi. · 112–120-sahifalar: forscha va turkiy so‘zlarning uyg‘unlashuvi, g‘uzor kabi nomlarning tahlili. 3. sodiqov, m. (2010). markaziy osiyo toponimlari: arab va islom ta’siri. samarqand: samarqand davlat universiteti nashriyoti. · 15–28-sahifalar: jizzax nomining arabcha “jiz” so‘zidan kelib chiqishi va uning strategik ahamiyati. · 73–85-sahifalar: hazrati imom va shayx zayniddin kabi diniy nomlarning shakllanishi. 4. rahmonov, b. (2015). farg‘ona vodiysi toponimlari: tarixiy-lingvistik tahlil. toshkent: fan va …

5 / 5

o‘zbekiston shahar va qishloq nomlarida tarixiy qatlamlar - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘zbekiston shahar va qishloq nomlarida tarixiy qatlamlar" haqida

o‘zbekiston shahar va qishloq nomlarida tarixiy qatlamlar toshpolatova rayxona panji qizi termiz davlat pedagogika instituti tabiiy va aniq fanlar fakulteti geografiya va iqtisodiy bilim asoslari yonalishi annotatsiya: ushbu maqola o‘zbekiston shahar va qishloq nomlaridagi tarixiy qatlamlarni o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, arabcha, forscha va turkiy ildizlarning saqlanishi hamda ularning zamonaviy xaritada aks etishini ko‘rib chiqadi. annotatsiya: eta statya posvyashena issledovaniyu istoricheskix sloev v nazvaniyax gorodov i sel uzbekistana, rassmotreniyu soxraneniya arabskix, persidskix i tyurkskix korney, a takje ix otrajeniyu na sovremennoy karte. annotation: this article is dedicated to the study of historical layers in uzbekistan's city and village names, examining the preservatio...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (22,7 KB). "o‘zbekiston shahar va qishloq nomlarida tarixiy qatlamlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘zbekiston shahar va qishloq n… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram