o‘zbekiston respublikasining tashkiltopishi va tarixiy ahamiyati

PPT 43 pages 963.5 KB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 963.5 KB

File type PPT

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

5-6-mavzu. mustaqil o‘zbekiston respublikasining tashkil topishi va uning tarixiy ahamiyati. o‘zbekistonning o‘ziga xos istiqlol va tarqqiyot yo‘li 4-mavzu. mustaqil o‘zbekiston respublikasining tashkil topishi va uning tarixiy ahamiyati. o‘zbekistonning o‘ziga xos istiqlol va tarqqiyot yo‘li reja: mustaqillik arafasida respublikadagi ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvol. o‘zlikni anglashga intilishning kuchayishi. siyosiy tizimdagi o‘zgarishlar. mustaqillikning e’lon qilinishi. o‘zbekiston respublikasining tashkil etilishi. i.karimovning o‘zbekiston respublikasi prezidenti etib saylanishi. o‘zbekistonning o‘ziga xos taraqqiyot yo‘lini tanlashi. taraqqiyotning “o‘zbek modeli” va uning o‘ziga xos xususiyatlari. mustaqil o‘zbekistonning yangi konstitutsiyasining yaratilishi. davlat ramzlarining qabul qilinishi. 1. mustaqillik arafasida respublikadagi ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvol. o‘zlikni anglashga intilishning kuchayishi. xx asrning 80-yillari sobiq sovet davlatida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va ma’naviy jihatdan yaqqol tunazzul holati yuzaga kelib qolgan davr edi. “qayta qurish” siyosati barbod bo‘lishi, ma’muriy-buyrukbozlikka asoslangan, mulkchilikning turli shakllari raqobat asosida saqlanishni inkor etgan mavhum siyosiy, sinfiy, umumiy manfaatlarni milliy manfaatlardan ustun qo‘ygan, yagona partiya ish hukmronligiga tayangan mustabid tuzum butunlay istiqbolsiz ekanini …

2 / 43

a ta’kidlab o‘tadi. biroq markaz respublikalar milliy manfaatlarini o‘ylashdan yiroq edi. respublikada sodir bo‘layotgan ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar avvallari markazning qanchalik e’tiboridan chetda qolgan bo‘lsa endilikda ham uni mamlakatda iqtisodiy inqirozlar kuchayib turgan vaqtda bu hol umuman qiziqtirmas edi. shuningdek, o‘zbekistonda ham ishlab chiqarish asta-sekin so‘na bordi. masalan, 1987-yilda o‘zbekistonda milliy daromad kishi boshiga 1985-yildagiga nisbatan 94,5 %ni tashkil qildi. ijtimoiy mehnat unumdorligi 1986-1990-yillarda biron marta ham 1985-yildagi darajaga yetib bormadi. bu davrlarda sanoat va qishloq xo‘jaligining bir qancha sohalari nafaqat kishi boshiga, balki mutlaq miqdori ham kamayib ketdi. po‘lat, traktor, paxta terish mashinalari, ekskavator, ko‘prikli kran, qog‘oz, paxta tolasi, shohi gazlama, go‘sht ishlab chiqarish miqdori ancha kamaydi. qishloq xo‘jaligida ham paxta va sabzavot turlarining hosildorligi pasaydi. aholiga maishiy xizmat ko‘rsatish, o‘rtacha ish haqi to‘lash va boshqa ijtimoiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha o‘zbekiston rossiyadan deyarli ikki barobar orqada qola boshladi. buning asosiy sababi - bu yillarda har bir viloyat bo‘yicha aniq dasturlar, ichki rezervlar …

3 / 43

oshirish. demak, yuqoridagi fikrlardan kelib chiqqan holda harbiy xizmatchilar bilan olib boriladigan ma’naviy-ma’rifiy tayyorgarlik mashg‘ulotlarida mustaqillikkacha bo‘lgan davr bilan bog‘liq bo‘lgan tarixiy jarayonlarni falsafiy-mantiqiy tushunish, istiqlol tarixini anglash, tarixiy-siyosiy voqelik va hodisalarga tahliliy yondashish, ularning bosqichma-bosqich kurashlar evaziga qo‘lga kiritilganini idrok etish masalalarga chuqur yondashish zarur edi. respublikadagi vaziyatni yaxshi tushungan o‘zbekiston rahbari tashabbusi bilan 1989-yil 17-avgustda “qishloqda yashovchi har bir oilani tomorqa bilan ta’minlash, ularga yakka tartibda uy-joy qurish uchun barcha sharoitlarni yaratib berish haqida” qaror qabul qilindi. mazkur qaror qabul qilinganidan so‘ng o‘tgan bir yil mobaynida 60 mingdan ziyod oilaga yer uchastkalari ajratib berildi. respublikada mavjud bo‘lgan tomorqalar butun ekin maydonlarining 5 foizini tashkil etgan, jami 200 ming gektar yerni tashkil etdi. ayni paytda bu yerlarning har gektaridan ko‘plab daromad olindi. yer uchastkalari yiriklashtirilgan holda dehqon shaxsiy yordamchi xo‘jalikda yetishtirilgan mahsulotning oilasidan ortgan qismini bozorga chiqarish imkoniga ham ega bo‘ldi. natijada mayda tovar ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yila boshladi. …

4 / 43

shlagan i.a.karimov alohida komissiya tuzish haqida ko‘rsatma beradi. ushbu komissiya xalq fikrini o‘rganib, o‘zbek tiliga davlat tili maqomini beruvchi qonun loyihasini tayyorlashi kerak edi. yangi tuzilgan komissiya tarkibiga norasmiy tashkilotlarning vakillari ham kiritilgan edi. loyiha muhokama qilinayotgan to‘rt oy davomida komissiyaga jami to‘rt mingga yaqin maktub kelib tushdi, bu xatlarga jami 150 mingdan ortiq kishi imzo chekkan edi. milliy manfaatlardan kelib chiqqan holda bu takliflar o‘rganib chiqildi va tezda qonun loyihasining yangi uch varianti yuzaga keldi. bular komissiya loyihasi, yozuvchilar uyushmasi tuzgan loyiha, norasmiy tashkilotlar vakillari tuzgan loyihalardan iborat edi. barcha loyihalar ochiq, xolis muhokama etildi va ularni o‘rganish, umumlashtirish asosida yangi loyiha tayyorlanib, u 1989-yil 11-oktabr kuni matbuotda e’lon qilindi. loyiha umumxalq muhokamasidan so‘ng o‘zbekiston ssr oliy sovetining 1989-yil 21-oktabrda bo‘lgan 11-sessiyasida “o‘zbekiston ssrning davlat tili haqida” qonuni qabul qilindi. shundan so‘ng davlat tilini izchil takomillashtirish maqsadida keng harakatlar boshlandi. qonunda belgilanganidek, respublikada qonun loyihasini amalga oshirish bilan bog‘liq …

5 / 43

elgilangan edi. qonunga respublikada yashovchi barcha xalq va millat vakillari teng huquqli ekanini ko‘rsatuvchi modda ham kiritildi. bunday yondashuv asosida 1995-yil 24-avgustda “o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqida”gi vazirlar mahkamasining qarori e’lon qilindi. bu qaror davlat tili haqidagi qonunni to‘ldirdi. shundan so‘ng respublikadagi rusiyzabon aholining davlat tilini egallashlari uchun yanada ko‘proq imkoniyat yaratish, shu munosabat bilan maktablar, maktabgacha ta’lim, maktabdan tashqari muassasalardagi o‘zbek ta’limini yanada yaxshilash, takomillashtirish, ular uchun yangi dastur, darslik hamda boshqa o‘quv qo‘llanmalarini yaratish, davlat tilini jadallashtirib o‘rgatishning zarur uslubiyotini tezkorlik bilan ishlab chiqish, bu muhim tadbirda ana shu soha mutaxassislarining keng va faol ishtirokini ta’minlash maqsadida bir qator vazifalar ham amalga oshirildi. shuningdek, harbiy, diniy va boshqa sohalarda kerakli til belgilanishiga urg‘u berildi. o‘zbek tilining ijtimoiy-siyosiy va ilmiy-texnikaviy atamalarini tartibga keltirish va takomillashtirish maqsadida o‘zbekiston ministrlar soveti huzurida maxsus atamalar qo‘mitasi tashkil etildi. bu qo‘mita oldiga tegishli vazifalar qo‘yildi. qo‘mita dastlabki vaqtdan boshlab matbuotda berilgan, …

6 / 43

ayotgan mustaqillik yo‘lidagi harakatlarning kuchayishiga ham ijobiy ta’sir etdi. davlat tili haqidagi qonun milliy o‘zlikni anglash, milliy davlatchilikni tiklash yo‘lida respublikadagi yana bir tarixiy ahamiyatga ega bo‘lgan muhim siyosiy qadam bo‘ldi va milliy mustaqillikning ma’naviy poydevoriga asos bo‘ldi. o‘z-o‘zidan, ushbu qonun o‘zbek xalqining mavqeyini tiklashga, uning ijtimoiy hayotning barcha sohalarida to‘la amal qilishiga katta imkon yaratdi. 1y9il90- 31-oktabrga kelib oliy sovetning 12-chaqiriq uchinchi sessiyasida o‘zbekiston birinchi prezidenti tavsiyasi bilan respublika prokurorining ittifoq prokuroriga qaramligiga barham berish va bu tizimning mustaqilligini mustahkamlash maqsadida o‘zbekiston prokurori respublika oliy organi tomonidan tayinlandi. umuman, 1990-yilga kelib sovet davlatining hukmronligi inqirozga uchrayotgan, ittifoqdosh respublikalar o‘z milliy mustaqilligi uchun keng harakatlarni olib borayotgan davrlar bo‘ldi. o‘zbekistonning yangi rahbariyati ham mustabid tuzum uchun butkul yot bo‘lgan yangi ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy o‘zgarishlar bilan maydonga chiqdi. aynan mana shu davr respublikaning mustaqillik sari yo‘l olishi bilan ifodalandi. o‘zbekistonning birinchi rahbari i.a.karimov boshchiligida boshlangan bu yo‘l tarixiy-ma’naviy tiklanish, markaz tomonidan …

7 / 43

m respublikada millatlararo nizolar yangidan boshlanishiga, ijtimoiy portlashlarga olib kelishi mumkin edi. lekin baribir vujudga kelgan inqiroziy holatni to‘xtatib bo‘lmas edi. shu sababdan ham davlat yemirilishidan jiddiy xavotirga tushgan sobiq ittifoq rahbariyati 1990-yilning kuzida markaz va respublikalar o‘rtasidagi munosabatlarni yangi holatga o‘tkazish maqsadida muzokara jarayonini boshlashga majbur bo‘ldi. 1990-yil oxirlariga kelib boltiqbo‘yi mamlakatlari mustaqillik to‘g‘risidagi talablarni sssr oliy kengashi majlisi va xalq deputatlari quriltoyiga ko‘ndalang qilib qo‘yganlaridan so‘ng prezident m.gorbachev bir guruhni deputatlar va rahbarlar bilan vaziyatni o‘rganish, aniqrog‘i, tazyiq qilish, ta’sirini o‘tkazish maqsadida boltiqbo‘yiga bordi. guruh tarkibida o‘zbekiston prezidenti i.karimov ham bor edi. u yerda i.karimov haqiqat bilan yuzma-yuz keldi va shunda juda katta qat’iyat va favqulodda jur’at bilan munosabatini bildirdi. komissiya ishini yakunlamasdanoq gorbachevni ham, uning manfaatlarini qo‘llab-quvvatlovchi guruhni ham tashlab, tezda orqaga qaytdi. bu bilan u boltiqbo‘yi xalqlarinining talablari qonuniy ekanligi, mustaqillik sssr tarkibidan chiqish-tarixiy haqiqat, inson haq-huquqlarinining tantanasi ekanligini oshkora namoyon qildi. haqiqatdan ham ittifoq tarkibida …

8 / 43

‘zbekiston respublikasining tashkil etilishi. xx asr 90-yillariga kelib jahon va sobiq ittifoqdosh o‘zgarishlar hamda yuzaga kelgan vaziyat o‘zbek xalqnining mustaqillik uchun bo‘lgan kurash jarayonini tezlashtirib yubordi. o‘zbekistonning mustaqil davlat deb e’lon qilinishida respublika oliy kengashining xii chaqiriq navbatdan tashqari 1991-yil 31-avgustdagi vi sessiyasi katta tarixiy ahamiyatga ega bo‘ldi. unda “o‘zbekiston respublikasining davlat mustaqilligi to‘g‘risida” hamda “o‘zbekiston respublikasining davlat bayrog‘i to‘g‘risida”gi masalalar kun tartibiga qo‘yilib, qizg‘in muhokama qilindi. sessiyada o‘zbekiston respublikasining davlat mustaqilligi to‘g‘risida prezident i.a.karimov ma’ruza qildi. u o‘z nutqida markaziy hukumat olib borayotgan ichki siyosatni tahlil qildi. 19-21-avgust kunlari moskvadagi favqulodda holat davlat komiteti (gkchp) a’zolari faoliyatining xalqlar ozodligi, respublikalar mustaqilligiga qarshi qaratilgani haqida ro‘yi-rost fikr bildirildi. oliy kengash deputatlari har bir moddaning muhokamasidan so‘ng “o‘zbekiston respublikasining davlat mustaqilligi to‘g‘risida”gi qonunni qabul qildilar. so‘ngra “respublika davlat mustaqilligi to‘g‘risida”gi bayonot qabul qilindi. o‘zbekiston ssrning nomi o‘zbekiston respublikasi deb o‘zgartirildi. mustaqillik belgilangan kun - 1-sentabr 1991-yildan boshlab milliy bayram va dam …

9 / 43

k davlat deb e’lon qilinadi. 2- modda. o‘zbekiston respublikasining xalqi suverendir va u respublikada davlat hokimiyatining birdan-bir sohibi ekanligi haqida gapiriladi. 3- modda. o‘zbekiston respublikasi to‘la davlat hokimiyatiga ega, o‘zining milliy-davlat va ma’muriy-hududiy tuzilishini, hokimiyat va boshqaruv idoralari tizimini mustaqil belgilash qonunlashtirildi. 4- modda. o‘zbekiston respublikasining davlat chegarasi va hududi daxlsiz hamda bo‘linmas bo‘lib, uning xalqi o‘z xohish-irodasini erkin bildirmasdan turib o‘zgartirilishi mumkin emas. 5- modda. o‘zbekiston respublikasida o‘zbekiston respublikasining konstitutsiyasi va uning qonunlari ustundir. o‘zbekiston respublikasi davlat idoralarning tizimi hokimiyatni qonun chiqaruvchi, ijroiya va sud hokimiyatiga ajratish tartibi asosida qurilganligi gapirildi. 8-12-14 moddalarda o‘zbekiston mustaqilligining iqtisodiy asoslari izohlab berilgan. 13-14-moddalarda o‘zbekistonning tashqi siyosiy aloqalaridagi mustaqilligi sharhlandi. 15- moddada o‘zbekiston respublikasi hududida inson huquqlari umumiy deklaratsiyasiga muvofiq holda o‘zbekiston respublikasi fuqaroligi joriy etilishi o‘zbekiston respublikasining barcha fuqarolari millatidan, elatidan, ijtimoiy kelib chiqishidan, qaysi dinga mansubligidan va e’tiqodidan qat’i nazar, bir xil fuqarolik huquqlariga egadirlar, respublika konstitutsiyasi hamda uning qonunlari himoyasida …

10 / 43

mda ma’naviy-axloqiy munosabatlar natijasi sifatida muhim ahamiyatga ega. o‘zbekiston respublikasining davlat mustaqilligi e’lon qilinishi bilan birga davlat mustaqilligi bilan bog‘liq qonunlar tizimini yaratish zarur edi. o‘zbekiston erishgan istiqlolni mustahkamlash uchun mamlakatda referendum o‘tkazishga qaror qilindi. 1991-yili 18-noyabrda oliy kengash viii sessiyasi o‘zbekiston respublikasi referendumini o‘tkazish to‘g‘risida qaror qabul qildi. shunga muvofiq, 29-dekabrda “siz oliy kengash tomonidan o‘zbekiston respublikasi mustaqil davlat deb e’lon qilinishini ma’qullaysizmi?” mavzuida referendum o‘tkazishga katta tayyorgarlik ko‘rildi. referendum yakuniga ko‘ra, unda qatnashgan aholining 98,2 foizi o‘zbekiston mustaqillikni yoqlab ovoz berdi. mustaqil o‘zbekiston dunyoga, jahonga yuz tutdi, qariyb yuz yildan ortiq vaqt davomida yopib qo‘yilgan chegaralari ochildi. jahon hamjamiyati o‘zbekistonni quchoq ochib qabul qildi. mustaqillikning dastlabki kunlaridanoq o‘zbekiston respublikasini suveren davlat sifatida turkiya, amerika qo‘shma shtatlari, kanada, yaponiya, buyuk britaniya, saudiya arabistoni, eron, pokiston, hindiston, xitoy singari yirik davlatlar tan oldilar. 3. i.karimovning o‘zbekiston respublikasi prezidenti etib saylanishi. o‘zbekiston mustaqillik tomon yo‘l tutar ekan, 1989-yilning yoz oylari va …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekiston respublikasining tashkiltopishi va tarixiy ahamiyati"

5-6-mavzu. mustaqil o‘zbekiston respublikasining tashkil topishi va uning tarixiy ahamiyati. o‘zbekistonning o‘ziga xos istiqlol va tarqqiyot yo‘li 4-mavzu. mustaqil o‘zbekiston respublikasining tashkil topishi va uning tarixiy ahamiyati. o‘zbekistonning o‘ziga xos istiqlol va tarqqiyot yo‘li reja: mustaqillik arafasida respublikadagi ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvol. o‘zlikni anglashga intilishning kuchayishi. siyosiy tizimdagi o‘zgarishlar. mustaqillikning e’lon qilinishi. o‘zbekiston respublikasining tashkil etilishi. i.karimovning o‘zbekiston respublikasi prezidenti etib saylanishi. o‘zbekistonning o‘ziga xos taraqqiyot yo‘lini tanlashi. taraqqiyotning “o‘zbek modeli” va uning o‘ziga xos xususiyatlari. mustaqil o‘zbekistonning yangi konstitutsiyasining yaratilishi. davlat ramzlarini...

This file contains 43 pages in PPT format (963.5 KB). To download "o‘zbekiston respublikasining tashkiltopishi va tarixiy ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekiston respublikasining ta… PPT 43 pages Free download Telegram