urbanizatsiya. shahar va qishloq aholisi

PDF 14 стр. 411,2 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 411,2 КБ

Тип файла PDF

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

8-mavzu: urbanizatsiya. shahar va qishloq aholisi reja: 1. aholi maskanlari haqida tushuncha 2. shahar aholi punktlarining rivojlanish hususiyatlari 3. urbanizatsiya ma’lum bir formaga ega bo’lgan, aholining hududiy joylanishi aholi manzilgohlari deyiladi. aholi manzilgohlari aholi geografiyasi fanining muhim kotegoriyasi bo’lib, aholining yashayotgan joylarigina bo’lib qolmay, balki moddiy va ma’naviy boyliklari ishlab chiqariladigan va iste’mol etiladigan butun ijtimoiy hayotning asosiy markazlari hisoblanadi. aholi punktlarini geografik jihatdan o’rganishda va harakterlashda har bir aholi manzilgohlarida yashaydigan aholining sonini bilish muhim ahamiyatga ega. chunki aholi manzilgohlari, birinchi navbatda, aholining soniga qarab (bir necha kishi yashaydigan mayday qishloqlarda tortib, to bir necha million kishilik aholi bo’lgan eng yirik shaharlargacha) klassifikatsiyaga ajratiladi. aholi manzilgohlarini geografik jihatdan o’rganishda unda yashaydigan aholining umumiy soniga emas, balki uning tartibini, xalq xo’jaligi tarmoqlari bo’yicha taqsimlanishini, shuningdek har bir aholi manzilgohining bajaradigan funktsiyasini, mamlakat iqtisodiy va madaniy hayotida tutgan o’rni va ahamiyati, uning boshqa aholi manzilgohlari bilan aloqasi, tabiiy geografik o’rnini analiz …

2 / 14

judga kelgan. hunarmandlar va savdo bilan shug’illanuvchilar yashaydigan aholi manzilgohlari shaharlar deb ataladi. qishloq ho’jalik mehnati bilan shug’ullanuvchilar yashaydigan joylar qishloqlar deb ataladi. shahar va qishloq tushunchalarining vujudga kelishi dunyoning turli qisimlarida bir vaqtda bo’lgan emas, albatta. ko’pchilik hollarda shaharlar, asosan, ibtidoiy jamoa tuzumidan quldorlik tuzimiga o’tish davrida vujudga kela boshladi. aholi manzilgohlari turli mamlakatlar hududida, ularning ayrim rayonlari bo’yicha taqsimlanishi va to’planishi asosan o’sha mamlakatning xo’jalik geografiyasi bilan belgilanadi. xo’jalikning hududiy joylashuvi, uning o’ziga xos xususiyatlari har bir rayon uchun aholi manzilgohlari muayyan formalarini vujudga keltiradi. professor v.v.pokshishevskiy aholi manzilzgohlarini qo’yidagi 6 ta formasini dunyo bo’yicha keng tarqalgan formalar deb hisoblaydi. 1. qishloq aholi manzilgohlari yoyilgan (tarqoq) formasi. bunda odatda qishloq xo’jaliigi bilan shug’ullanuvchi aholi o’z hovlisi mehnat qilib yashaydi. qishloq aholisining tarqoq formasida, odatda, bir yoki bir necha ommadan iborat bo’gan aholi manzilgohlari yashashga hozirgi paytda aqsh ning ayrim rayonlarida keng tarqalgan formalari misol bo’la oladi. 2. qishloqlar. …

3 / 14

gan funktsiyasidir. qishloq doimo qishloq xo’jaligi bilan shug’ullanuvchi aholi yashaydigan manzilgohlar. shahar esa, mehnat faoliyatining qishloq xo’jaligidan boshqa tarmoqlari bilan shug’ullanuvchi aholi yashaydigan, odatda qishloqlarga nisbatan katta bo’lgan aholi manzilgohlari. bizda aholi manzilgohlari shaharlarga aylantirish yoki qishloq holiday saqlab qolishningqonun – qoidalari bor, masalan rossiyada 1957 yilgacha aholining soni 1000 kishidan kam bo’lmagan, qishloq xo’jaligida ishlovchilarning salmog’i 25 foizdan ortiq bo’lmagan aholi manzilgohlari shaharga aylantirilishi mumkin edi. shuningdek, aholi manzilgohlari iqtisodiy va madaniy ahamiyati ham e’tiborga olingan. hozir aholi manzilgohini shaharga aylantirish uchun undagi aholi soni 12 ming kishidan kam bo’masligi, barcha aholining 85 foizi ishchi, xizmatch va ularning oila a]zolaridan iborat bo’lishi kerak. o’bekiston aholi manzilgohini shaharga aylantirish uchun undagi aholining soni 7 mingdan bo’lmasligi, aholining 2g’3 qismi, ishchi, xizmatchi va ularning oila a’zolaridan iborat bo’lishi kerak. turli respublikalarda aholi manzilgohlari shaharlarga aylantirish shartlari xilma – xildir. bu xilma – xillik mahalliy sharoitlar bilan bog’liqdir. umuman dunyoning turli mamlakatlarida …

4 / 14

rayonlarida keng tarqalgan. yog’och tayyorlanadigan yirik rayonlarda ham shunday ishchi shaharchalari bo’ladi. (konada, shvetsiya, finlandiya va boshqa). ayrim mahsulotlarini qishloq xo’jaligi mahsulotlarini qayta ishlash bilan bog’liq shunday posyolkalar vujudga keladi. kuba, braziliya qand zavodlari, xindiston, xitoy va shirilankada choy fabrikalari va boshqa. 5. ko’makchi harakterga ega bo’lgan aholi punkitlari. bunday aholi manzilgohlari aholisining soni kam bo’lib, shaharlarga ham, qishloqlarga ham kiritilmaydi. vaqt nuqtaiy nazaridan bunday aholi manzilgohlari ijtimoiy va territorial mehnat taqsimoti kuchli taraqqiy etgan keyingi davrlarda vujudga kela boshlagan. masalan: sanatoriya, kasalxona, turizim rivojlangan, ilmiy muassaslar joylashga va shahar hamda qishloqlardan tashqarida bo’lgan alohida aholi manzilgohlari yana shunday ko’makchi punktlardir. 6. ko’chmanchi halqlarning yashash formalari. ko’chmanchi halqlarda odatda, doimiy aholi manzilgohlari bo’lmaydi, ular vaqtincha turish uchun alohida joylarda yashaydilar. ko’chmanchlik qadim davirlarda keng tarqalgan edi. hozir esa juda kam uchraydi. turli – xil aholi manzilgohlari bir – biri bilan aloqada bo’lib, turli hududiy tuzilmalarni vujudga keltiradi. shuning uchun ham …

5 / 14

aharlar ijtimoiy mehnat taqsimoti natijasida vujudga kelgan aholi punktlari bo‘lib, ularning bunyod qilinishida qishloqlarga nisbatan turli tabiiy, iqtisodiy va ijtimoiy hamda eng muhimi strategik qulaylik sharoitlari talab etiladi. aytish mumkinki, ba’zi hollarda bu talablardan eng muhimi muayyan bitta omilga bo‘ysinadi. shaharlarning shakllanishi va rivojlanishi insoniyat taraqqiyotida yangi yo‘nalishlarni ochib beradi. barcha yangiliklar, o‘zgarishlar, tushuncha va munosabatlar shaharlarda paydo bo‘ladi. arxitektura, yozuv, siyosiy munosabatlar, ilm-fan taraqqiyoti shaharlar tushunchasi bilan bog’liqdir. qadimiy shaharlardagi binolar, shakllar turli tarixiy davrlar qiyofasi haqida ma’lumot beradi va bugungi kunda shaharlarning rivojlanishi mamlakatlarning ijtimoiy iqtisodiy taraqqiyotidagi asosiy ko‘rsatkichlaridan biridir. turli tarixiy davrlarda shaharlarning ahamiyati u yoki bu darajada o‘zgarib turgan bo‘lsada, ular yirik aholi punktlari, asosiy ishlab chiqarish va savdo tugunlari, strategik ahamiyatga ega bo‘lgan nuqtalar, poytaxtlar kabi vazifalarni bajarib kelgan. shaharlarning tarixiy ahamiyati shundaki, turli davrlarda xalqlarning milliy shakllanishi madaniy va ijtimoiy iqtisodiy rivojlanishi haqida ma’lumot beradi. binobarin shaharlarning vujudga kelishi va shakllanishida xalqlarning rivojlanish yo‘nalishlari …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "urbanizatsiya. shahar va qishloq aholisi"

8-mavzu: urbanizatsiya. shahar va qishloq aholisi reja: 1. aholi maskanlari haqida tushuncha 2. shahar aholi punktlarining rivojlanish hususiyatlari 3. urbanizatsiya ma’lum bir formaga ega bo’lgan, aholining hududiy joylanishi aholi manzilgohlari deyiladi. aholi manzilgohlari aholi geografiyasi fanining muhim kotegoriyasi bo’lib, aholining yashayotgan joylarigina bo’lib qolmay, balki moddiy va ma’naviy boyliklari ishlab chiqariladigan va iste’mol etiladigan butun ijtimoiy hayotning asosiy markazlari hisoblanadi. aholi punktlarini geografik jihatdan o’rganishda va harakterlashda har bir aholi manzilgohlarida yashaydigan aholining sonini bilish muhim ahamiyatga ega. chunki aholi manzilgohlari, birinchi navbatda, aholining soniga qarab (bir necha kishi yashaydigan mayday qishloqlarda tortib, ...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PDF (411,2 КБ). Чтобы скачать "urbanizatsiya. shahar va qishloq aholisi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: urbanizatsiya. shahar va qishlo… PDF 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram