qadimgi yunon-rim falsafiy maktabi

DOCX 38 pages 97.7 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 97.7 KB

File type DOCX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

4 –mavzu falsafiy tafakkur tarakkiyot bosqichlari: g’arb falsafasi reja: 1.qadimgi yunon-rim falsafiy maktabi.antik falsafada demokrit, geraklit, aflotun va arastu ta’limotlari. ellinizm davri falsafasi 2.xristianlik va avriliy avgustin falsafiy ta’limotining vujudga kelishi 3.ilk o’rta asrlar falsafiy tafakkur rivojida apologetika, patiristika va sxolastika. nominalizm va realizm. 4. g’arb uygonish davri va falsafiy tafakkurining rivojlanish xususiyatlari 5.yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo’nalishlari va asosiy muammolari. xviii asr yevropa falsafasining ma’rifiy xususiyatlari 6. xx-xxi asr g’arb falsafasining okimlari va ta’limotlar xamda g’arb faylasuflari ijodida fan falsafasining rivoji. 1-masala. qadimgi davr falsafasining yana bir silsilasi yunoniston va rimga tegishlidir. bu davrdagi falsafiy qarashlar antik davr falsafasi deb yuritiladi. unda milet falsafiy maktabi, suqrot, pifagor, aflotun, arju va boshqalarning falsafiy, tabiiy-ilmiy, ijtimliy-axloqiy ta’limotlari o’rganiladi. qadimgi yunonistonda dastlabki falsafiy ta’limotlareramizdan avvalgi vii-vi asrlar o’rtasida milet shahrida yuzaga kelgan va rivojlangan. milet maktabi vakillari fales, anaksimandr, anaksmenlardir. uning asoschisi fales (yer.av. 624-547 yillar) o’z davrining yetuk …

2 / 38

lar paydo bo’lib, boshqalari yo’qolib turadi. dunyodagi bu narsalarning mavjudligi hech qanday xudolarning ta’siriga muhtoj emas. anaksimandr qadimgi yunoniston fanida odamning paydo bo’lishini isbotlashga uringan olimlardan biri bo’lib hisoblanadi. uning fikricha hayvonlar dunyosi qurib qolgan dengiz ostida paydo bo’lib, birinchi hayvonlar suvda yashyaganlar keyinchalik qirg’oqqa chiqqanlar, odamlar esa baliqlardan paydo bo’lgan. milet maktabining keyingi vakili anaksimen (yer.oldin 585-525 yillar) hisoblanadi. anaksimen anaksimandrning shogirdi bo’lib, uning mavhum materiyasi «apeyron»dan yanyada konkret materiya formasiga – havoga qaytadi. anaksimenning fikricha, butun narsalar doimiy harakatdagi havodan paydo bo’lib va yanya havogv qaytib turadi. siyraklashib, suyuqlashib ketgan havo olovga, suyuqlashib ketgan havo esa yerga, toshga aylanadi. havo anaksimenning fikricha, sovuqdan suyuqlashib va issiqdan quyuqlashib turadi. uning fikricha, xudolarning o’zlari moddadan-havodan kelib chiqib, kosmik o’zgarishlar xudolarning ta’siri bilan emas, balki moddaning doimiy o’zgarishi natijasida paydo bo’ladi. qadimgi yunonistonning efera shahrida (yer.av. 544-583 yillar) geraklit degan faylasuf yashagan. u qadimgi yunonistondagi stixiyali dialektikaning asoschisi bo’lib hisoblanadi. geraklit …

3 / 38

bilan taqqos qiladi. geraklit: «oqib turgan daryoga ikki marta tushib bo’lmaydi», - deydi. daryo oqib turishi tufayli, har bir tushganimizda unda yangi suvlar oqib turadi. geraklitning fikricha, tabiatning doimiy o’zgarib turishining sababi – narsalarning ichki qarama-qarshiliklaridir. «hamma narsa kurash orqali maydonga keladi»- deydi geraklit. uning fikricha, qarama-qarshiliklar o’zaro kurash holatida bo’lib turganlari holda, bir-birlariga o’tib turadilar. geraklitning fikricha, doimiy o’zgarish, harakat va o’zaro qarama-qarshi tomonlarga o’tish – jismlar sifatining nisbiyligi bilan bog’liq. masalan, dengiz suvi inson ehtimoli uchun yaroqsiz bo’lsa baliqlar uchun ayni muddaodir. geraklitning fikricha bilish jarayoni kishi sezgi organlari orqali olingan tasavvurlardan boshlanib, tafakkur orqali takomillashadi. pifagor (yer.av. 580-500 yillar) yunonistonning samos orolida yashyab o’tgan. u qadimgi yunonistonda diniy-mafkuraviy falsafiy maktab, ya’ni pifagorchilikka asos solgan. pifagor o’zining siyosiy qarashlari tufayli podsho polikret bilan chiqisha olmagan. va samosni tark etib, janubiy italiyaga ko’chib ketgan, o’sha yerda o’z uyushmasini tashkil etgan. uningcha, dunyoni bilish jarayoni, avvalo, raqamlarni bilishdan boshlanishi kerak. …

4 / 38

qilib, umrining so’nggi yillarini eley shahrida o’tkazgan. tarixchi diogen layertskiyning yozishicha, ksenofont «tabiat haqida» asarlarining muallifidir. afsuski, ushbu asarning yarmigina omon qolgan, xolos. u ko’p xudolika hamda insonlarga xos sifatlarni hayvonlarga, o’simlik dunyosiga dahldor deb biluvchi ta’limotga qarshi chiqib ltfologiyani rad etishga harakat qilgan. uning falsafiy ta’limotiga ko’ra, tabiat- o’zgarmas va harakatsizdir, «hamma narsa yerdan unib chiqadi va pirovardida yana yerga qaytadi», «biz hammamiz yerdan tug’ilganmiz va yerga aylanamiz. ksenofont qadimgi yunon faylasuflaridan birinchi bo’lib bilishning imkoniyati va chegarasi haqida fikr yuritgan. bu qadimgi yunon gnoseologiyasining rivojiga turtki bo’ldi. qadimgi yunon madaniyatida sofistlar falsafasi katta o’rin tutadi. sofistlar antropologiya (inson haqidagi fan) va gnoselogiya (bilish to’g’risidagi fan) muamolari bilan shug’ullangan. sofistlar yangi kasblarning mohir ustalari, yani o’qituvchilar, diplomatlar, notiqlar, sud mahkamalarida ishlovchi mutaxassislardan iborat bo’lib, haqiqat, osoyishtalik, adolat o’rnatishga xizmat qilgan. ularning talimoti suqrot falsafasiga ham ma’lum darajada ko’rsatgan. afinaning buyuk faylasufi suqrot (yer. av. 469-399 yillar) avvalo sofistlar shogirdi …

5 / 38

iyatdagi o’rni va maqsadi hamda adolatli ijtimoiy tuzim muammosi turadi. falsafa ezgulik va yovuzlikni aglav olishda odamlarga yordam berishi kerak deb xisoblaydi. u axloqsizlik amalda haqiqatni bilmaslik natijasidir,degan xulosaga kelgan.suqrotning shogirdi aflotin (yer.av.428-347-yillar jahon falsaafaasi tarixida o’chmass iz qoldirgan buyuk allomadir. aflotin falsafasi g’oya asosida g’oyalar to’g’risidagi ta’limot yotadi. aflotun narsalarining dastlabki asosini g’oya tashkil qiladi, sezgilar orqali qabul qilinadigan narsalar esa, g’oyalar dunyosining soyasidir, deb ta’lim beradi. aflotun bir-biridan ajralgan ikki dunyo g’oyalari va narsalar dunyosi bor, odamlar ham narsalar dunyosida yashaydilar,deb ta’lim beradi. aflotun fikricha,g’oyalar, doimiy, o’zgarmaydi, real borliqqa ega; sezgiorganlarimizda ifodalangan narsalar esa paydo bo’lib yo’qolib turishlari tufayli doimiy o’zgaruvchan emasdirlar. uning fikricha,yeng oliy g’oya-bu xudo to’g’risidagi g’oya. aflotuning bu fikirlari idealizm bilan din o’rtasidagi bog’lanishning yaqqol ifodasidir. uning aytishicha, sezgi organlarimiz orqali olingan g’oyalar dunyosi to’g’risidagi bilimgina haqiqiy bilim bo’la oladi. aflotun o’zining bilish nazariyasi asosiga doimiy g’oyalar va o’tkinchi narsalar dunyosini qo’yishi tufayli, bilim-g’oyalar orqali, …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi yunon-rim falsafiy maktabi"

4 –mavzu falsafiy tafakkur tarakkiyot bosqichlari: g’arb falsafasi reja: 1.qadimgi yunon-rim falsafiy maktabi.antik falsafada demokrit, geraklit, aflotun va arastu ta’limotlari. ellinizm davri falsafasi 2.xristianlik va avriliy avgustin falsafiy ta’limotining vujudga kelishi 3.ilk o’rta asrlar falsafiy tafakkur rivojida apologetika, patiristika va sxolastika. nominalizm va realizm. 4. g’arb uygonish davri va falsafiy tafakkurining rivojlanish xususiyatlari 5.yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo’nalishlari va asosiy muammolari. xviii asr yevropa falsafasining ma’rifiy xususiyatlari 6. xx-xxi asr g’arb falsafasining okimlari va ta’limotlar xamda g’arb faylasuflari ijodida fan falsafasining rivoji. 1-masala. qadimgi davr falsafasining yana bir silsilasi yunoniston va rimga tegishl...

This file contains 38 pages in DOCX format (97.7 KB). To download "qadimgi yunon-rim falsafiy maktabi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi yunon-rim falsafiy makt… DOCX 38 pages Free download Telegram