iqtisodiyot

PPTX 53 pages 770.8 KB Free download

53 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 770.8 KB

File type PPTX

Pages 53

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 53

1-bob. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va o'rganish usullari reja: 1-mavzu. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va o'rganish usullari 1 3 4 2 iqtisodiyot va uning bosh masalasi iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va vazifalari 5 iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning usullari 2 1. iqtisodiyot va uning bosh masalasi cheklangan iqtisodiy resurslardan unumli foydalanib, kishilarning yashashi, kamol topishi uchun zarur bo'lgan hayotiy vositalarni ishlab chiqarish va iste'molchilarga etkazib berishga qaratilgan, bir-biri bilan bog'liqlikda amal qiladigan turli-tuman faoliyatlar yaxlit qilib, bir so'z bilan, iqtisodiy faoliyat deb ataladi. 3 qadimda iqtisodiy faoliyatning asosiy shakli uy xo'jaligi doirasida ro'y bergan. shuning uchun qadimgi grek olimlarining (ksenofont, platon, aristotel) asarlarida iqtisodiyot – uy xo'jaligi va uni yuritish qonunlari deb tushuntirilgan. arab leksikonida «iqtisod» tejamkorlik ma'nosida tushunilgan, chunki islom diniga oid adabiyotlarda tejamkorlikka alohida e'tibor berilgan. lekin, hozirgi davrda iqtisodiyot tushunchasi faqat uy, individual xo'jalik yuritish yoki tejamkorlik …

2 / 53

iyoti iqtisodiyot qamrov darajasiga qarab quyidagi turlarga bo'linadi 6 inson tomonidan yaratilgan tovarlar va xizmatlarning, resurslarning harakati bo'yicha takror ishlab chiqarish quyidagi fazalar birligidan iboratdir: ishlab chiqarish jarayoni; taqsimlash jarayoni; ayirboshlash jarayoni; iste'mol qilish jarayoni. ishlab chiqarish – kishilik jamiyatining mavjud bo'lishi va rivojlanishi uchun zarur bo'lgan hayotiy ne'matlarni yaratish jarayoni. barcha tovar va xizmatlar ishlab chiqarish jarayonida yaratilishi sababli, u takror ishlab chiqarishning eng asosiy va boshlang'ich fazasi hisoblanadi. agar ishlab chiqarilmasa, taqsimlanadigan, ayirboshlanadigan va nihoyat, iste'mol qilinadigan narsalar bo'lmaydi. taqsimot – ishlab chiqarish omillari va uning natijalarini iqtisodiyotning turli qism va sub'ektlari o'rtasida taqsimlash jarayoni. bu bosqichda, eng avvalo, ishlab chiqarish vositalari, kapital, ishchi kuchi va boshqa resurslar turli tarmoqlar, sohalar, hududlar va nihoyat, korxonalar o'rtasida taqsimlanadi. bundan tashqari, ishlab chiqarish natijasi bo'lgan tovar va xizmatlar, ularning pul holidagi ko'rinishi bo'lgan daromadlar ham taqsimlanadi. ayirboshlash – jamiyat a'zolarining iqtisodiy faoliyat turlari yoki ishlab chiqarish natijalari bo'yicha ma'lum bir …

3 / 53

ositalari va ishchi kuchidan foydalanish unumli iste'mol deyiladi. iste'mol buyumlarining ehtiyojlarni qondirish maqsadida o'z ahamiyati bo'yicha pirovard ravishda ishlatilishi shaxsiy iste'mol deyiladi. taqsimot jarayoni ishlab chiqarish jarayoni iste'mol jarayoni ayirboshlash jarayoni tovarlar, xizmatlar va resurslarning takror ishlab chiqarish fazalaridagi harakati ehtiyoj resurs iqtisodiyotning doimiy va bosh masalasi – ehtiyojlarning cheksizligi va iqtisodiy resurslarning cheklanganligidir. insonning yashashi va kamol topishi, umuman insoniyatning rivojlanishi uchun kerak bo'lgan hayotiy vositalarga bo'lgan zarurati iqtisodiyot nazariyasi fanida ehtiyoj deb ataladi. ehtiyojlar ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlar ehtiyojlarni iste'mol qilish tavsifiga ko'ra birlamchi ehtiyojlar umumjamiyat ehtiyoj-lari hududiy guruhiy yakka birgalikda qondiriluvchi ehtiyojlar ma'naviy moddiy shaxsiy ishlab chiqarish ikkilamchi ehtiyojlar 15 iqtisodiy resurslarni quyidagi guruhlarga ajratish mumkin: tabiiy resurslar ishchi kuchi resurslari kapital er, er osti boyliklari, suv, o'rmon va biologik resurslar kishilarning aqliy va jismoniy qobiliyatlari foyda olish maqsadida ishlatiladigan binolar, stanoklar, mashinalar, asbob-uskunalar, inshootlar, qurilmalar, sotishga tayyor tovarlar, pul mablag'lari va boshqalar tadbirkorlik qobiliyati kishilarning ishlab chiqarish va …

4 / 53

adaniy saviyasini oshirish, malaka-mahoratga ega bo'lish, turli ma'naviy yo'nalishdagi xizmatlardan bahramand bo'lish kabi ehtiyojlardan iborat bo'ladi. shaxsiy ehtiyojlar – kishilarning pirovard iste'moli uchun mo'ljallangan mahsulot va xizmatlarga bo'lgan zarurat. masalan, oziq-ovqat, kiyim-kechak, uy-ro'zg'or buyumlari, shaxsga ko'rsatiladigan turli xizmatlar shaxsiy ehtiyojlarni namoyon etadi. ishlab chiqarish ehtiyojlari – mahsulot ishlab chiqarish yoki xizmat ko'rsatishni amalga oshirish maqsadida ishlatiluvchi turli iqtisodiy resurslarga bo'lgan zarurat. ishlab chiqarish ehtiyojlariga xomashyo (neft, paxta va h.k.), materiallar (po'lat, yog'och, tola va h.k.), asbob-uskunalar, ish mashinalari (yuk mashinasi, ekskavator, buldozer va h.k.), ishchi kuchi va boshqalarni kiritish mumkin. insonning shaxsiy manfaati, qiziqishlari va turmush tarziga moslab qondirilishi mumkin bo'lgan ehtiyojlar yakka tarzda qondiriluvchi ehtiyojlar deyiladi. ularga ovqatlanish, kiyinish kabilarni misol qilish mumkin. hatto ovqatlanish jarayoni birgalikda (oilaviy yoki bir necha kishilar bilan) amalga oshirilgan taqdirda ham, har bir kishining ovqatga bo'lgan ehtiyoji alohida, yakka tarzda qondiriladi. odatda kishilarning turli darajalardagi guruhi (oila, jamoa, mamlakat fuqarolari va h.k.) tomonidan …

5 / 53

so'ng namoyon bo'ladigan va qondiriladigan ehtiyoj. bu turdagi ehtiyojlar odatda ijtimoiy tavsif kasb etib, ularga bilim olish, malaka oshirish, san'at bilan shug'ullanish, dam olish va h.k.larni kiritish mumkin. yakka ehtiyoj – bu alohida shaxsning ijtimoiy-iqtisodiy mavqei, dunyoqarashi va boshqa xususiyatlari ta'sirida shakllanuvchi ehtiyoji. masalan, katta yoshdagi odamlar va bolalar, erkaklar va ayollar, oliy ma'lumotlilar va ma'lumotsizlar, sportchilar va spirtli ichimliklarga moyil kishilar va hokazolarning yakka ehtiyojlari tarkibi o'zaro farq qiladi. hattoki, bir jinsdagi, o'zaro teng va boshqa belgilari bo'yicha o'xshash insonlarning yakka ehtiyojlari ba'zi bir jihatdan farq qilishi mumkin. guruhiy ehtiyoj – bu ma'lum guruh yoki jamoalarga birlashgan kishilarning birgalikdagi ehtiyoji. bir oilaning ehtiyoji boshqa biridan, bir mehnat jamoasining ehtiyojlari boshqasidan o'z tarkibi va darajasi jihatidan farq qiladi. hududiy ehtiyoj – bu muayyan hududlarda istiqomat qiluvchi kishilarning birgalikdagi ehtiyoji. inson muayyan hududda istiqomat qilganligi sababli, uning ba'zi bir ehtiyojlari mazkur hududda istiqomat qiluvchi barcha insonlarning umumiy ehtiyojlari sifatida namoyon bo'ladi. …

Want to read more?

Download all 53 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyot"

1-bob. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va o'rganish usullari reja: 1-mavzu. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va o'rganish usullari 1 3 4 2 iqtisodiyot va uning bosh masalasi iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va vazifalari 5 iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning usullari 2 1. iqtisodiyot va uning bosh masalasi cheklangan iqtisodiy resurslardan unumli foydalanib, kishilarning yashashi, kamol topishi uchun zarur bo'lgan hayotiy vositalarni ishlab chiqarish va iste'molchilarga etkazib berishga qaratilgan, bir-biri bilan bog'liqlikda amal qiladigan turli-tuman faoliyatlar yaxlit qilib, bir so'z bilan, iqtisodiy faoliyat deb ataladi. 3 qadimda iqtisodiy faoliyat...

This file contains 53 pages in PPTX format (770.8 KB). To download "iqtisodiyot", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyot PPTX 53 pages Free download Telegram