dizartriya

PPTX 23 pages 6.0 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.0 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

prezentatsiya powerpoint dizartriya dizartriya - nutq apparati inervatsiyasining organik buzilishi sababli nutqning talaffuz tomonidan buzilishidir. dizartriya termini grekcha so‘zdan olingan bo‘lib, dis — bo’lak, arthon — biriktirish degan ma’noni bildiradi. dizartriya—bu markaziy xarakterdagi organik nutq buzilishi hisoblanadi. dizartriyada nutq a’zolarining (yumshoq tanglay, til, lablar) kam harakatlanishi natijasida nutq tovushlari artikulatsiyasi qiyinlashadi, shu bilan birgalikda ovoz, nafas buzilishlari hamda nutqning sur’ati, ritmi va ifodaliligida o‘zgarishlar kuzatiladi. dizartriyaning og’ir formasida nutq butunlay tushunarsiz bo‘ladi. bunday hoi anartriya deb ataladi. anartriya termini grekcha so'zdan olingan bo’lib, a-y o ‘q, arthon — biriktirish degan ma’noni bildiradi. nutq patologiyasining eng dastlabki tasnifida artikulatsiyani har qanday buzilishi alohida guruhlarga ajratilgan va "dizartriya" termini bilan belgilangan edi. 1888-yili gowers nutqining bunday dizartrik buzilishini serebral va bulbar shakllariga ajratdi. keyinchalik bir necha marotaba dizartriyani neyroanatomik turkumlarga boiish uchun harakatlar qilindi. masalan, froeschels (1943) tasnifi tuzilib, u dizartriyani to‘rtta shaklga ajratdi: piramidali, ekstrapiramidali, peshona-pontionli va serebellyar. biroq muam m …

2 / 23

periferik dizartriya; — chuqur sezuvchanlikning buzilishi bilan bogiiq dizartriya; — miyaning aralash shikastlanishlaridagi /toksikoz, postkontuzion xolatlar/ dizartriya; 7 epilepsiya paytidagi dizartriya; — miasteniya paytidagi dizartriya; — po‘stloqosti ekspressiv afaziyadagi dizartriya. hazard-hugat (1964) "dizartriya" tushunchasi mazmunini yanada qisqartirdi, ya’ni u dizartriyaga piramidali, ekstrapiramidali yoki serebellyar xarakterdagi umumiy motorikaning buzilishi bilan bogiiq artikulatsiya nuqsonlarini kiritdi. rossiyada ham dizartriya muammosi kam o‘rganildi. m.s. margulis (1926) dizartriyaga barcha nutqiy harakat buzilishlarini kiritadi. bugungi kunda uning ishlari muhim o‘rin tutadi. chunki u birinchi bo’lib, dizartriyani motor afaziyadan aniq ajratib o‘rgandi va uning bulbar hamda serebral shakllarini ajratib berdi. l.b. litvak (1959) dizartriya nutq buzilishlarini lokal-diagnostik ahamiyatiga o‘z e’tiborini qaratdi. dizartriya deganda, muallif faqat artikulatsiya buzilishlarini tushundi, ammo o‘z fikriga qarshi ular qatoriga nutqning temp, ritm, ravonligining buzilishi kabi turli xil nuqsonlarni kiritdi. dizartriya muammosiga boigan qiziqishning uyg‘onishi xx asr o'rtalarida sezildi, biroq 1982-yildagina ilk bor dizartriya muammolariga bagishlangan ilmiy konferensiya o'tkazildi (berry, 1983). aynan shu …

3 / 23

liyotida o‘z aksini topdi. o.v. pravdina (1969) darsliklarida dizartriya tushunchasi nevrologik tomondan yondashib o‘rganildi. 1 .1. panchenko (1972) ishlarida serebral falaj bilan kasallangan bolalarda dizartriyaning patogenezi, o‘ziga xos klinik belgilarining namoyon boiishi, shu bilan birga patogenetik tomondan asoslangan logopedik ish metodikasini yaratishga harakat qilganini ko'rishimiz mumkin. r.a. belova-david (1967), m. palmer (1967), x. rif (1969) harakat buzilishlari orasida, tovushlarni to‘g‘ri talaffuz etish uchun zarur boigan til, lablarning aniq holatini aytib o'tdilar. bunday nutq kamchiliklarining tabiati to iiq ochib berilmaganligi sababli, ularni turli xil terminlar bilan nomlash taklif etiladi: artikulyator dispraksiya (m. morley, 1957), markaziy, organik yoki murakkab dislaliya (m. zeeman, 1961; l.v. melexova, 1967). m. morley, (1959) va x. rif (1969) artikulatsion harakatlarning buzilishi va buning natijasida talaffuz kamchiliklarining kelib chiqishini motor alaliyadan farqli apraktik dizartriya deb nomlashni taklif etdilar. dizartriyani tasniflashda mutaxassislar turli xil yondashadilar: jarohatlanish o‘chog‘iga qarab, nevrologik simptomning ustunligi yoki neyrolingvistik qarashlar bo'yicha ye. n. vinarskaya (1973), …

4 / 23

iya nervlarining periferik o‘qlari, po'stloq yoki yadroning shikastlanishi oqibatida yuzaga keluvchi simptokompleksning harakat buzilishlari bulbar falaj deb ataladi. periferik harakatlantiruvchi neyronlarning hujayralari orqa miyaning oldingi shoxlarida yoki miya o'qining mos yadrolarida yotadi. ularning aksonlari u yoki bu periferik harakatlantiruvchi nervlarni shakllantiradi. periferik harakatlantiruvchi neyronning uning istalgan sathidagi shikastlanishi periferik falaj /parez/ning klinik ko‘rinishini beradi. bunda nerv impulslari mushaklarga kelmasligi, shuning uchun undagi almashinish jarayonlarining buzilishini hisobga olsak, mushaklar atrofiyasi, tovushining pasayishining yuzaga kelishi sabablari ma’lum buladi. muskullar mo‘rt, bo'sh bo’lib qoladi, shuning uchun bu ko'pincha atrofik falaj deb ataladi. periferik harakatlantiruvchi neyronning shikastlanishi birlamchi reflektor yoylarining uzilishiga sabab boiadi. bunda teri va pay reflekslari yo‘qolib, arefleksiya namoyon boiadi. periferik harakatlantiruvchi neyronlardagi patologik jarayon natijasida ham saqlanib qolgan qo‘zg‘aluvchanligi shu narsaga olib keladiki, atrofiyaga uchrayotgan muskullarda ba’zida alohida muskul to‘plamlari va tolalarning tez-tez qisqarishi kuzatiladi. periferik paralichning ko‘rsatilgan klinik ko‘rinishlari atrofiya, atoniya va arefleksiya - bulbar falaj holatida ix, x, va …

5 / 23

m o‘z ichiga oladi, ammo shuni aytish kerakki, bu muskullarni innervatsiya qiluvchi yuz /u p / va uch tarmoqli /u / nervlar bulbar nervlaiga kirmaydi (yuz va uchtalik netvlaming yadrolari varolit ko‘prigida joylashadi). chaynov va mimika muskullarining bo‘shashgan falaji dizartriya belgilaridan boshqa chaynashning buzilishi, ogizni yopa olmaslik, gipo yoki amimiya kabi belgilarni ham yuzaga chiqaradi. uzunchoq miyaning bir tomonlama (o‘ng yoki chap boiimining farqi yo'q) shikastlanishlari yoki shu yerdan chiquvchi bulbar nervlar ix, x, xi, xii ning shikastlanishlari ikki tomonlama shikastlanishlarga nisbatan uncha og‘ir boim agan bulbar dizartriya belgilarining rivojlanishiga olib keladi. psevdobulbar dizartriya. periferik harakatlantiruvchi neyronlaming yadrosining o‘zi nerv impulslarini miya po‘stlog‘idan markaziy hara-katlantiruvchi neyronlir, boshqacha qilib aytganda piramida yoii bilan qabul qiladi. hozirga qadar markaziy harakatlantiruvchi neyronlaming tanasini oldingi ildizi markaziy egatlarning /o‘ng va chap/ po‘stlog‘ida m aium ketma-ketlikda joylashgan deb hisoblanib kelinar edi. til, lab, yutqin, tomoq harakatini innervatsiya qilishga tegishli hujayralar oldingi markaziy egatlarning pastki qismida …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dizartriya"

prezentatsiya powerpoint dizartriya dizartriya - nutq apparati inervatsiyasining organik buzilishi sababli nutqning talaffuz tomonidan buzilishidir. dizartriya termini grekcha so‘zdan olingan bo‘lib, dis — bo’lak, arthon — biriktirish degan ma’noni bildiradi. dizartriya—bu markaziy xarakterdagi organik nutq buzilishi hisoblanadi. dizartriyada nutq a’zolarining (yumshoq tanglay, til, lablar) kam harakatlanishi natijasida nutq tovushlari artikulatsiyasi qiyinlashadi, shu bilan birgalikda ovoz, nafas buzilishlari hamda nutqning sur’ati, ritmi va ifodaliligida o‘zgarishlar kuzatiladi. dizartriyaning og’ir formasida nutq butunlay tushunarsiz bo‘ladi. bunday hoi anartriya deb ataladi. anartriya termini grekcha so'zdan olingan bo’lib, a-y o ‘q, arthon — biriktirish degan ma’noni bildiradi. nutq p...

This file contains 23 pages in PPTX format (6.0 MB). To download "dizartriya", click the Telegram button on the left.

Tags: dizartriya PPTX 23 pages Free download Telegram