dizartriya nutq nuqsonini bartaraf etish

DOCX 33 pages 220.1 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 220.1 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o‘zbekiston respublikasi (universitet nomi) instituti dizartriya nutq nuqsonini bartaraf etish tavsiyanoma o‘zbekiston respublikasi (univeraitet nomi) instituti (kafedra nomi) kafedrasi mavzu: dizartriya nutq nuqsonini bartaraf etish (tavsiyanoma) ushbu tavsiyanoma davlat va oilaviy nodavlat mtt logopedlari, defektologlari, tarbiyachilari, psixologlar, ota-onalar, maktabgacha ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha ta’lim olayotgan talabalar, malaka oshirish va qayta tayyorlash kurslari tinglovchilari uchun mo‘ljallangan. tuzuvchilar: malakaviy loyiha ishi rahbari: mundarija kirish………………………………………………………………...………....5 1. dizarteriya haqida umumiy tushunchalar va uning shakllari.........................7 2. maktabgacha yoshdagi bolalarda dizartriyaning o‘ziga xos xususiyatlari........................................................................................................13 3. dizartriyasi bo‘lgan maktabgacha yoshdagi bolalarda nutqni shakllantirish xususiyatlari........................................................................................................16 4. dizartriya nutq kamchiligini oilada tarbiyalashda logoped va oilaning hamkorligi..........................................................................................................22 xulosa................................................................................................................29 foydalanilgan adabiyotlar...............................................................................30 kirish insoniyatning rivojlanish tarixida unga hamroh bo‘lib kelayotgan nutq kamchiliklari turlichadir. ularning keng ko‘lamliligi hamda bolaning umum rivojlanishiga ko‘rsatadigan salbiy ta’sirini e’tirof etadigan bo‘lsak hatto dunyoni larzaga keltiruvchi tabiiy ofatlarning zarari ham insoniyat nutqiy kamchiliklardan ko‘riladigan ma’naviy talofotlaridan ham ko‘ra unga qimmatroqqa tushadi. hozirgi kunda ta’limda bo‘layotgan islohatlar o‘zining dolzarbligi ajralib …

2 / 33

yetuk, salohiyatli va malakali kadrlar etib tayyorlash bugunning dolzarb masalasi ekanligi prezidentimiz tomonidan ko‘p bora ta’kidlab kelinadi. nutqning rivojlanishi bolaning butun aqliy rivojlanishining eng muhim qismidir, chunki u boshqa aqliy jarayonlarning shakllanishiga ta’sir qiladi. va shuning uchun har xil turdagi nutq buzilishlarining oldini olish va tuzatish nima uchun juda muhimligi aniq bo‘ladi. nutqning buzilishi butunlay boshqacha tabiatga ega bo‘lishi mumkin. ular umumiy yoki xususiy, og‘ir yoki engil bo‘lishi mumkin. ammo, qanchalik paradoksal bo‘lmasin, bu ma’lum bir xavf tug‘dirishi mumkin bo‘lgan yengil nutq buzilishlari. gap shundaki, ularni ko‘pincha o‘z vaqtida tanib bo‘lmaydi va ba’zida engil nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalarning ota-onalari bunga e’tibor bermaydilar. ammo buzilishlar buzilishdir. va ular hali ham bolaning aqliy va shaxsiy rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. nutq buzilishining yengil shakllari orasida dizartriyaning o‘chirilgan shakli alohida o‘rin tutadi. gap shundaki, turli nutq vaziyatlarida namoyon bo‘ladigan nutq nuqsonining murakkabligiga qaramay, dizartriyaning ushbu shaklini tashxislash muayyan qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi. dizartriyaning bu shaklidagi …

3 / 33

$ma hemipleji), dizartriya (anartriya) deyarli barcha bolalarda kuzatiladi. yuqori ekstremitalarning shikastlanishi va nutq mushaklarining shikastlanishi o‘rtasidagi bog‘liqlik qayd etildi. \ dizarteriya haqida umumiy tushunchalar va uning shakllari dizartriya — termini grekcha soʻzdan olingan boʻlib, (dis — boʻlak, arthon — biriktirish) degan ma’noni bildiradi. dizartriyada nutq a’zolarining (yumshoq tanglay, til, lablar) kam harakatlanishi natijasida nutq tovushiari artikulatsiyasi qiyinlashadi, shu bilan birgalikda ovoz, nafas buzilishlari hamda nutqning sur’ati, ritmi va ifodaliligida o‘zgarishlar kuzatiladi. dizartriyada miyaning turli joylarida jarohatlanishlanishlarni aniqlash mumkin. masalan, miya yarimsharining chap va o‘ng tomonida, yetti tuxumsimon markazdan o‘tuvchi sistemada, asab tugunchalari qobig‘ida, diensefal doirada, to‘rt tepaligida, ko‘prik, cho‘zinchoq va orqa miyada kuzatilishi mumkin. ammo klinikada ishlovchi tadqiqotchilar bu masalaga kam e’tibor beradilar. nozologik va topik tomonidan dizartriyani belgilash diagnostikasi, odatda, nevrologik alomatlaming barcha shart-sharoitlarini inobatga olgan holda olib boriladi (buni 1926-yilda m.s. margulis ham ta’kidlab o‘tgan). dizartriya — nutq apparati inervatsiyasining organik buzilishi sababli nutqning talaffuz tomonidan buzilishidir. nutq …$

4 / 33

a miopatik shakllarini ajratdi. dizartriya—bu markaziy xarakterdagi organik nutq buzilishi hisoblanadi. dizartriyaning neyroanatomik tamoyiliga amal qilgan holdagi eng mukammal tasnif peocher (1948) tomonidan ishlab chiqilgan, u dizartriyaning quyidagi shakllarini ko‘rsatadi; · po‘stloqli · po‘stloqosti xoreya, atetoz, rangsiz sham ing shikastlanishi, dumli tana boshchasining shikastlanishi, postensefalatik parkinsonizm, parkinson kasalligida · pedenkulyar · supranuklear /psevdo bulbar/ · bulbar nuklear · serebellyar · diensefal · mezeensefal · miya nervlari shikastlanishi bilan bogʻliq periferik dizartriya · chuqur sezuvchanlikning buzilishi bilan bog‘liq dizartriya · miyaning aralash shikastlanishlaridagi /toksikoz, postkontuzion xolatlar/ dizartriya · epilepsiya paytidagi dizartriya · miasteniya paytidagi dizartriya · poʻstloqosti ekspressiv afaziyadagi dizartriya. muallifning dizartriyaga ushbu tasnifini mukammal deb bo`lmaydi. chunki muallif tomonidan sanab oʻtilgan shakllarining hammasi artikulatsiya buzilishlariga xos emas. ularning ba’zilari ovoz, nafas, nutqning prosodik tomonining buzilishlari bilan bogʻliq. tor ma’noda bu nutq buzilishlarini disfoniya, dispnevmiya, disprozodiya deb nomlash mumkin. biroq klinikaga oid adabiyotlarda kam ishlatiladi, shuning uchun shifokorlar umumlashtirib aniq boʻlmasa-da, …

5 / 33

i u yoki bu periferik harakatlantiruvchi nervlarni shakllantiradi. periferik harakatlantiruvchi neyronning uning istalgan sathidagi shikastlanishi periferik falaj /parez/ning klinik koʻrinishini beradi. bunda nerv impulslari mushaklarga kelmasligi, shuning uchun undagi almashinish jarayonlarining buzilishini hisobga olsak, mushaklar atrofiyasi, tovushining pasayishining yuzaga kelishi sabablari ma’lum buladi. muskullar moʻrt, boʻsh boʻlib qoladi, shuning uchun bu koʻpincha atrofik falaj deb ataladi. periferik harakatlantiruvchi neyronning shikastlanishi birlamchi reflektor yoylarining uzilishiga sabab boʻladi. bunda teri va pay reflekslari yoʻqolib, refleksiya namoyon boʻladi. periferik harakatlantiruvchi neyronlardagi patologik jarayon natijasida ham saqlanib qolgan qoʻzgʻaluvchanligi shu narsaga olib keladiki, atrofiyaga uchrayotgan muskullarda ba’zida alohida muskul to‘plamlari va tolalarning tez-tez qisqarishi kuzatiladi. nutq apparati muskulining paralichi qanchalik diffuz va buzilish darajasi qanchalik chuqur bo`lsa , nutq tovushlari shunchalik qoʻpol buziladi. bulbar dizartriyaning ogʻir hollarida eng sodda burun tovushlarini talaffuz eta olish qobiliyati sustlashib ketadi. shunday qilib, nutq apparati sust parizi tufayli roʻy bergan turli klinik holatlardagi bulbar dizartriyaning toʻgʻridan toʻgʻri birlamchi …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dizartriya nutq nuqsonini bartaraf etish"

o‘zbekiston respublikasi (universitet nomi) instituti dizartriya nutq nuqsonini bartaraf etish tavsiyanoma o‘zbekiston respublikasi (univeraitet nomi) instituti (kafedra nomi) kafedrasi mavzu: dizartriya nutq nuqsonini bartaraf etish (tavsiyanoma) ushbu tavsiyanoma davlat va oilaviy nodavlat mtt logopedlari, defektologlari, tarbiyachilari, psixologlar, ota-onalar, maktabgacha ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha ta’lim olayotgan talabalar, malaka oshirish va qayta tayyorlash kurslari tinglovchilari uchun mo‘ljallangan. tuzuvchilar: malakaviy loyiha ishi rahbari: mundarija kirish………………………………………………………………...………....5 1. dizarteriya haqida umumiy tushunchalar va uning shakllari.........................7 2. maktabgacha yoshdagi bolalarda dizartriyaning o‘ziga xos xususiyatlari................................

This file contains 33 pages in DOCX format (220.1 KB). To download "dizartriya nutq nuqsonini bartaraf etish", click the Telegram button on the left.

Tags: dizartriya nutq nuqsonini barta… DOCX 33 pages Free download Telegram