bolanutqiningrivojlanish xususiyatlari

PPTX 25 стр. 10,3 МБ Бесплатная загрузка

25 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 10,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 25

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint bola nutqining rivojlanish xususiyatlari bolaning nutqi kattalar nutqi asosida rivojlanib boradi. nutqining to‘g‘ri shakllanishi atrofdagilar nutqiga, nutqiy tajribaga, to‘g‘ri nutq muhiti va ta’lim-tarbiyaga bog‘liq. nutq tug‘ma qobiliyat emas, balki hayot davomida bolaning jismoniy va aqliy rivojlanishi bilan parallel ravishda shakllanib boradi. nutq buzilishlarini o‘rganish, tushunish uchun bola nutqining normal rivojlanish yo'lini, bu jarayonning o‘ziga xos xususiyatlarini, nutqning muvaffaqiyatli shakllanishida katta rol o'ynovchi sharoitni bilish lozim. bundan tashqari bola nutqining rivojlanish davrlarini aniq bilish zarur. bu esa nutqning rivojlanishi jarayonidagi u yoki bu kamchiliklarni o‘z vaqtida bilish va aniqlash uchun kerak bo'ladi. bola nutqining rivojlanish xususiyatlarini bilish, nutq buzilishlariga to'g'ri diagnoz qo'yish uchun ham zarurdir. ba’zi mutaxassislar uch yoshli bolaning tovush talaffuzidagi kamchiliklarni bartaraf etish uchun uni logoped qabuliga yuboradilar. bu to'g'rimi? yo‘q, albatta. chunki nutqi normal rivojlanayotgan bolaga hali bu yoshda ba’zi bir tovushlarni noto‘g‘ri talaffuz etish xos bo'ladi. bu ko‘rinish fiziologik dislasiya deb atalib, bu shu yoshdagi …

2 / 25

shgacha; 4) maktab davri. birinchi davr — tayyorgarlik davri (bola tug'ilgandan bir yoshgacha). bola tug'ilgan daqiqadan boshlab ovoz chiqaradi. bu ovoz qichqiriq va yig'idan iborat bo'ladi. to'g'ri, bu ovoz odam nutqidan uzoq. lekin ana shu qichqiriq va yig‘i nutq apparatining 3 bo'limini (nafas olish, ovoz hosil bo'lish, artikulatsion) rivojlanishida katta rol o'ynaydi. ikki hafta o'tgach, bola gapirayotgan odamning ovoziga e’tiborbera boshlaydi. unga gapirayotganda quloq soladi, yig'lashdan to'xtaydi. bir oyligining oxiriga borib, uni mayin qo'shiq (alia) ostida tinchlantirish mumkin bo'lib qoladi. keyinchalik u boshini gapirayotgan odam tomonga buradi yoki uni ko'zlari bilan kuzatadi. tez kunda bola intonatsiyaga e’tiborbera boshlaydi: mayin gapirganda tinchlanadi, keskin intonatsiyaga yig'laydi. 2 oylik atrofida gu-gulash, 3-oyning boshida bo'g'inlarning talaffuzi paydo bo'ladi (aga-aga, ta-ta, ba-ba va boshqalar). bunda tovushlar birikmasi aniq artikulatsiya qilinmaydi. chug'urlash bosqichining namoyon bo'lish muddatiga kelsak, bu yerda turli fikrlar mavjud: bir guruh mualliflar bu bosqich bola hayotining 2-oyi oxirlarida va 3-oyning boshlarida namoyon bo'ladi …

3 / 25

nadi. bunday tashqari gu-gulash va chug'urlash bosqichlari orasidagi chegara singari, chug'urlash bilan nutq orasidagi chegara ham individualdir. bir vaqtda har bir bolada chegara o‘ziga qarab u yoki bu tomonda bo'lishi mumkin. a.d. salaxovaning kuzatishlari bo'yicha chug'urlash bosqichi namoyon bo'lishining haqiqiy muddati taxminan 4 - va 5- oylar o'rtasiga to‘g‘ri keladi. aynan shunday fikrni a.a. leontevning yuqorida keltirilgan ishida ham ko'rishimiz mumkin. shundan kelib chiqib, bola hayotining 4-oyi chug'urlash davrining boshlanishi bo'lib sanaladi. v.a. bogoroditskiy (1915) chug'urlashni tovushlar hosil bo'lishi jarayonidagi bolaning "ermagi" sifatida izohlaydi. bunda u chug'urlashni nutq organlari bilan o'ynaladigan oyoq-qoiini bemaqsad harakatlantirishiga o'xshash deb tushuntiradi. m. a. sikorskiy (1899) va a. aleksandrov (1883) chug'urlashni atrofdagilar nutqiga taqlid "meva"si sifatida baholaydi. tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, chug'urlash bosqichida o'zining artikulatsiyasi jihatidan odamlar tilidagi tovushlarga aynan o'xshaydigan faqat unli tovushlar aniqlanavermaydi, balki muayyan tilga xos bo'lmagan tovushlar ham aniqlandi. masalan: unli (a), artikulatsiyasi jihatidan ingliz tiliga yaqin (ts); tovushlar orasida o'rtacha (i), …

4 / 25

da ham bo'ladi. chug'urlash bosqichi rivojlanishining keyingi bosqichlarida autoexolaliya mexanizmi qo'shiladi. bu rivojlanishda autoexolaliya mexanizmi faqat umumiy stimullovchi rol o'ynaydi. autoexolaliya, chug'urlash bosqichini tovushlar zaxirasi bilan boyitmaydi, chunki o'z-o'ziga taqlid jarayonida bola faqat talaffuz qilganini o'zinigina eshitadi. chug'urlash bosqichining keyingi rivojida, ayniqsa bu bosqichning tugashi bosqichida exolaliya mexanizmi qo'yiladi. bu mexanizm, chug'urlash bosqichi rivojlanishini umumiy rag'batlantiijsh bilan birga, ma’lum miqdorda bu bosqichni tovushlar zaxirasi bilan boyitadi. bolalarning exolalik reaksiyalari 3 xil ko'rinishda bo'lishi mumkin. birinchi ko'rinishda atrofdagilar bolaga chug'urlashida bor bo'lgan tovushlarni talaffuz qiladilar. bu holatda exolalik reaksiya birmuncha muvaffaqiyatli chiqadi. biroq bu reaksiyaning roli, autoexolaliyaning roli singari, chuqurlash bosqichining rivojlanishi uchun faqat umumiy rag'batlantiruvchi bo'lib ifodalanishi mumkin. exolalik reaksiyaning ikkinchi ko'rinishida atrofdagilar bolaning chug'urlash bosqichida ayni vaqtda yo'q bo'lgan tovushlarni talaffuz qiladilar yoki gapiradilar. bu tovushlar qo'yilgan dastur bo'yicha ancha kechroq paydo bo'lishi kerak. exolalik reaksiya nol bo'lib qoladi, ya’ni bola bu tovushlarga umuman ta’sirlanmaydi, agar ta’sirlansa ham baribir …

5 / 25

h tarkibini boyitishda birmuncha samaralidir. exolalik reaksiyaning uchinchi ko'rinishi ta’siri ostida bu bosqich rivojlanishi uchun qo‘yilgan dastur, ayniqsa, uning tugashi bosqichida muayyan korrektivlar kiritilishi mumkin ikkinchi davr — bog'chagacha bo‘lgan davr (biryoshdan 3 yoshgacha) bolada birinchi so'zlar paydo bo'lgandan so'ng, tayyorlov davri tugab, aktiv nutqni egallash davri boshlanadi. bu vaqtda bola atrofdagilar artikulatsiyasiga e’tibor beradi. u gapirayotganlar orqasidan so'zlarni ko'p marotaba takrorlaydi va o'zi ham so'zlarni talaffuz qiladi. talaffuz vaqtida bola ba’zi tovushlarni noto'g'ri talqin etadi, o'rnini almashtiradi yoki o'z nutqida qo'llamaydi. bu vaqtda bola bir so'z yoki tovushlar birikmasi bilan predmetni ham, iltimosni ham, his-tuyg'uni ham ifodalashi mumkin. bola hayotining 2—3-yiliga kelib, uning lug'at boyligi sezilarli darajada boyib boradi. shuni ta’kidlash kerakki, ko‘pgina xilma-xil tadqiqotchilar bola lug'at boyligining o‘sib borishida turli raqamli ma’lumotlarni ko'rsatadilar. eng keng tarqalgan m a’lumotga ko'ra, bolalarning lug'at boyligini bog'chagacha bo‘lgan davrda o'sishi qo'yidagi raqamlarni ko‘rsatadi: 1 yosh-u 6 oyda —10—15 ta so'z, 2-yilning oxiriga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 25 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bolanutqiningrivojlanish xususiyatlari"

prezentatsiya powerpoint bola nutqining rivojlanish xususiyatlari bolaning nutqi kattalar nutqi asosida rivojlanib boradi. nutqining to‘g‘ri shakllanishi atrofdagilar nutqiga, nutqiy tajribaga, to‘g‘ri nutq muhiti va ta’lim-tarbiyaga bog‘liq. nutq tug‘ma qobiliyat emas, balki hayot davomida bolaning jismoniy va aqliy rivojlanishi bilan parallel ravishda shakllanib boradi. nutq buzilishlarini o‘rganish, tushunish uchun bola nutqining normal rivojlanish yo'lini, bu jarayonning o‘ziga xos xususiyatlarini, nutqning muvaffaqiyatli shakllanishida katta rol o'ynovchi sharoitni bilish lozim. bundan tashqari bola nutqining rivojlanish davrlarini aniq bilish zarur. bu esa nutqning rivojlanishi jarayonidagi u yoki bu kamchiliklarni o‘z vaqtida bilish va aniqlash uchun kerak bo'ladi. bola nutqining ri...

Этот файл содержит 25 стр. в формате PPTX (10,3 МБ). Чтобы скачать "bolanutqiningrivojlanish xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bolanutqiningrivojlanish xususi… PPTX 25 стр. Бесплатная загрузка Telegram