tafakkur va nutq

PPTX 27 стр. 1,6 МБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,6 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

tafakkur va nutq. muloqotning o’ziga xos xususiyatlari tafakkur va nutq reja: 1-reja tafakkur haqida umumiy tushuncha, tafakkur operatsiyasi. 2-reja tafakkur shakllari, sifatlari, turlari. 3-reja tafakkurni o’rganishga nazariy va empirik yondashuvlar 4-reja 5-reja nutq haqida umumiy tushuncha, nutqning fiziologik asoslari. nutqning turlari. nutqning rivojlanishi tayanch so’zlar tafakkur analiz sintez taqqoslash abstraksiyalash tushuncha hukm xulosa reproduktiv produktiv verbal noverval signifikatsiya diaktiologik tafakkur psixologiyasi predmeti tafakkur psixologiya logika mantiq falsafa kiberniteka tafakkur haqida tushuncha tafakkur- deb narsa va hodisalar o’rtasidagi eng muhim bog’lanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishiga aytiladi. dunyoni bilish bevosita-sezish, idrok bilvosita tafakkur tasavvur p.i.ivanovning darsligida «tafakkur insonning shunday aqliy faoliyatidirki, bu faoliyat voqelikni eng aniq, to’liq, chuqur va umumlashtirib aks ettirishga (bilishga), insonni tag`in ham oqilona amaliy faoliyat bilan shug`ullanishiga imkon beradi» deb ta`riflanadi. m.v.gamezo tomonidan «tafakkur voqelikning umumlashgan holda va so’z hamda o’tmish tajriba vositalarida aks ettirilishi» ekanligi bayon qiladi a.v.petrovskiy tahriri ostidagi darslikda tafakkurga quyidagicha ta`rif keltiriladi «tafakkur …

2 / 27

a va hodisalarni fikran tarkibiy qismlarga ajratishdan iborat aqliy jarayon. masalan: psixologiyada ong hodisasi analiz qilinar ekan, u aql iroda, hissiyot deb uch qismga ajiratiladi. biror o`simlikni o`rganishda uning qismlarini ildizi, tanasi, shohi, bargi, guli, mevasi va hokazolarni qismlarga bo`lib o`rganiladi. 2. sintez-yunoncha qo`shish, birlashtirish, narsa va hodisalarning tarkibiy qismlari va sifat xususiyatlarini fikran yoki amaliy ravishda bir butun qilib qo`yishdan iborat aqliy jarayondir. masalan: narsa hodisalarning muhim belgilari qo`shilishidan yaxlit bir tushuncha hosil bo`ladi. harflardan bo`g`inlar, bo`g`inlardan so`zlar, so`zlardan gap, gapdan nutq hosil bo`ladi. 3. taqqoslash-narsa va hodisalarni bir-bir solishtirish, ular o`rtasidagi o`xshashlik, farq, tenglik va qarama - qarshiliklarni topishdir. taqqoslash tafakkur jarayonlarida muhim ahamiyat kasb etadi. taqqoslash har qanday tushunish va har qanday fikrlashning negizidir, dunyodagi hamma narsalarni bir-biri bilan taqqoslamasdan bila olmaymiz. 4. umumlashtirish-tafakkurda aks etgan bir turkum narsalarning o`xshash, muhim belgilarni shu narsalar to`g`risida bitta tushuncha bo`lib fikran birlashtirish: masalan piyoz, kartoshka, karam, sabzi kabilarga xos …

3 / 27

yiqligiga ko’ra fikrning originallik darajasiga ko’ra ko’rgazmali-xarakatli ko’rgazmali-obrazli amaliy nazariy ixtiyorsiz ixtiyoriy konkret, abstract, realistic, autistik , intuntiv diskursiv diealiktik reproduktiv produktiv ijodiy vizual fazoviy tezligi chuqurligi tafakkur sifatlari mazmundorlik mustaqillik epchillik samaradorlik fikrning kengligi tafakkurni o’rganishga nazariy va empirik yondashuvlar ekzistensializmning asoschisi boʻlmish nemis faylasufi martin xaydeger (1889-1978) tushunish uchun oʻz diqqatimizni qarata olsakkina biz fikrlashga oʻrganamiz-deb yozadi. uning fikricha, narsa va voqealarning mohiyatini tushunish, anglab yetish, inson fikrlash jarayonida muhim oʻrin egallaydi. tushunishni talab qiladigan narsa insonni fikrlashga undaydi. tushunishni talab qiladigan narsa hech qachon biz tomonimizdan yaratilmaydi. xaydegerning fikricha, tafakkur mavjudligining asosiy xislati bu tasavvurdir. tafakkur haqidagi taʼlimotga asosan tasavvur fikrda ifoda etiladi. shuning uchun ham tafakkur haqidagi taʼlimotni logika, mantiq deb ataydi. k.r.megrelidzening taʼkidlashicha, insondagi biror bir ruhiy hodisa ijtimoiy omilni hisobga olmasdan turib, toʻgʻri tushuntirilishi mumkin emas. bu narsa birinchi navbatda tafakkurga taalluqlidir. tafakkurning ijtimoiy hayotning boshqa koʻrinishlarisiz oʻrganish mumkin emas nutq bu imkoniyat! xo’sh, …

4 / 27

og’zaki nutqqa og’zaki nutq esa monolog va dialogik nutqqa bo’linadi obrazets teksta vtoroy uroven tretiy uroven chetvertiy uroven pyatiy uroven nutq odamlar o‘zlarining faoliyatlari va kundalik xayotlarida bir birlari bilan shu tarzda aloqa qilib turadilar. nutq vositasi bilan aloqa bog‘lash jarayonida xar bir kishi bilimlarning ko‘p qismini boshqa kishilardan oladi. nutq vositasi bilan aloqa bog‘lash odamning doimiy extiyoji bo‘lib, bu aloqa fikr olishga xizmat qiladi. odam boshqa kishilar bilan nutq orqali muomala qilmay yashay olmaydi. odam yakka o‘zi qolganida , ko‘pincha xayolidagi suxbatdoshlar bilan «o‘z ichida» gaplashadi. “nutq”va “til” degan terminlar ko‘pincha bir xil ma’noda ishlatiladi. ammo bu terminlarning ma’nosini bir biriga aralashtirib yuborish yaramaydi. garchi nutq bilan til bir biriga chambarchas bog‘langan bo‘lsa xam, lekin ularning ikkovi bitta narsa emas. til ijtimoiy xodisadir. til ayrim kishida mustaqil ravishda mavjuddir.tilning ijodkori esa xalqning o‘zidir, tarixan tarkib topgan millatning o‘zidir. nutq esa til vositasida qilinadigan aloqa nutq rivojlanishi davrlari. 1-davr 2 …

5 / 27

ydi: tovush va so‘zlarni eshitadi-yu, lekin so‘zlarning mazmunini bilmaydi, gapning ma’nosini tushunmaydi. nutqning harakatlantirish markazi chap yarim sharining uchinchi manglay qismida joylashgan. bu markaz gapiruvchi kishining faol nutqini vujudga keltiradi. bu markaz buzilib qolganida odam gapirolmaydigan bo‘lib qoladi. nutqning bunday buzilishi harakat afaziyasi deb ataladi. nutqning funksiyalari odamlarning o‘zaro aloqalarida ularning nutqlari turli ma’nolarda yoki funksiyalarda namoyon bo‘ladi. nutqning asosiy vazifasi, demak, uning asosiy funksiyasi odamlarning bir birlari bilan aloqa qilish vositasi bo‘lishidir. aloqa jarayonida fikrlar nutq yordamida shakllanadi, ifodalanadi, aytiladi va tushunib olinadi. og‘zaki yoki yozma nutqda ifodalab berilgan fikrlar shu fikrlarni aytuvchi kishi uchun xam ravshanroq bo‘lib qoladi. bu aloqa asosan odamlarning o‘z fikrlarini bir biriga aytishlaridan iborat bo‘ladi. shu bilan birga mana shu aloqa jarayonida nutq ifodalash vositasi bo‘lib, biror nima bildirish vositasi bo‘lib, ta’sir o‘tkazish vositasi bo‘lib xam qiladi. nutq – ta’sir ko‘rsatish vositasi. ta’sir ko‘rsatish – biz nutqimizni kimga qaratayotgan bo‘lsak, shu kishiga biz istagan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tafakkur va nutq"

tafakkur va nutq. muloqotning o’ziga xos xususiyatlari tafakkur va nutq reja: 1-reja tafakkur haqida umumiy tushuncha, tafakkur operatsiyasi. 2-reja tafakkur shakllari, sifatlari, turlari. 3-reja tafakkurni o’rganishga nazariy va empirik yondashuvlar 4-reja 5-reja nutq haqida umumiy tushuncha, nutqning fiziologik asoslari. nutqning turlari. nutqning rivojlanishi tayanch so’zlar tafakkur analiz sintez taqqoslash abstraksiyalash tushuncha hukm xulosa reproduktiv produktiv verbal noverval signifikatsiya diaktiologik tafakkur psixologiyasi predmeti tafakkur psixologiya logika mantiq falsafa kiberniteka tafakkur haqida tushuncha tafakkur- deb narsa va hodisalar o’rtasidagi eng muhim bog’lanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishiga aytiladi. dunyoni bilish bevosita-sezish, idrok bil...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PPTX (1,6 МБ). Чтобы скачать "tafakkur va nutq", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tafakkur va nutq PPTX 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram