imiy bilimlarning asosiy belgilari

DOCX 1 page 36.7 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.7 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

ilmiy bilishning mohiyati va usullari imiy bilimlarning asosiy belgilari reja: kirish 1.bilish nazariyasi. 2.inson bilishining asosiy bosqichlari. 3.ilmiy bilishning mohiyati va usullari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar nurmatov muhammadqodir 106 gurux talabasi kirish inson bilishi nihoyatda ko’p qirrali, murakkkab va ziddiyatli jarayondir. gnoseologiya asosan, bilishning falsafiy muammolarini hal etish bilan shug’ullanadi. har bir tarixiy davr jamiyatning rivojlanish extiyojlaridan kelib chiqib, gnoseologiya oldiga yangi vazifalar qo’yadi. xususan, xvii asr o’rtalarida yevropalik faylasuflar ilmiy bilishning ahamiyati, haqiqiy ilmiy bilishlar hosil qilishning usullarini o’rganish, ilmiy haqiqat mezonini aniqlash bilan shug’ullandilar. tajribaga asoslangan bilimgina haqiqiy bilimdir, degan g’oyani olga surdilar. xviii asr mutafakkirlari ilmiy bilishda inson aqli imkoniyatlariga, rasional bilishning xissiy bilishga nisbatan ustunligiga alohida urg’u berdilar. buyuk nemis faylasufi i. gant bilish natijalarining haqiqiyligi xususida emas, balki insonning bilish qobiliyatlari haqida baxs yuritdi. gnoseologiya oldida inson olamni bila oladimi, degan masala keskin qo’yildi. insonning bilish imkoniyatlariga shubha bilan qaraydigan faylasuflar aknostiklar deb ataldilar. bilish nima? …

2 / 1

ida yangi bilimlar hosil qilinadi. kundalik faoliyat jarayonida tajribalar orqali bilimlar hosil qilish butun insoniyatga xos bo’lgan bilish usulidir. bilimlar bevosita hayotiy extiyojdan, farovon hayot kechirish zaruratidan vujudga kelgan va rivojlangan. insoniyatning ancha keyingi taraqqiyoti davomida ilmiy faoliyat bilan bevosita shug’ullanadigan va ilmiy nazariyalar yaratuvchi alohida sosial guruh vujudga keldi. bular — ilm-fan kishilari bo’lib, ilmiy nazariyalar yaratish bilan shug’ullanadilar. bilish nazariyasi bilishning mohiyati, shakllanish va rivojlanish qonuniyatlari, xususiyatlarini o`rganish falsafa tarixida muxim o`rin egallab kelmokda. inson o`z bilimi tufayli borliq, tabiat, jamiyatni va nixoyat, o`z-o`zini o`zgartiradi. bilishga qaratilgan inson faoliyatini va uni amalga oshirishning eng samarali usullarini tadqiq etish falsafa tarixida muxim ahamiyatga ega. bilish insonning tabiat, jamiyat va o`zi to`g`risida bilimlar xosil qilishga qaratilgan aqliy, ma’naviy faoliyat turidir. inson o`zini kurshab to`rgan atrof-muxit to`g`risida bilim va tasavvurga ega bo`lmay turib, faoliyatning biron-bir turi bilan muvaffakiyatli shug`ullana olmaydi. bilishning maxsuli, natijasi ilm bo`lib, har qanday kasb-korni egallash faqat ilm …

3 / 1

osil qilish usullarini o`rganuvchi maxsus soxa — etnometodologiya fani vujudga keldi. bilish ob’ekti: tadkikotchi-olim, faylasuf, san’atkor va boshqalarning, umuman insonning bilimlar xosil qilish uchun ilmiy faoliyati qaratilgan narsa, hodisa, jarayon, munosabatlar bilish ob’ektlari xisoblanadi. bilish predmeti: sub’ektning bilish faoliyati qamrab olgan bilish ob’ektining ayrim soxalari va tomonlaridir. fanning o`rganish soxasi tobora konkretlashib boradi. bilish sub’ekti: bilish bilan shug`ullanuvchi kishilar va butun insoniyat bilish sub’ekti xisoblanadi. ayrim olingan tadqiqotchi-olimlar, ilmiy jamoalar, ilmiy tadqiqot institutlari ham aloxida bilish sub’ektlaridir. ilmiy bilish fakt va dalillarga, ularni qayta ishlash, umumlashtirishga asoslanadi. ilmiy fakt va dalillar to`plashning o`ziga xos usullari mavjud bo`lib, ularni ilmiy bilish metodlari deyiladi. ilmiy bilish metodlari xususiy ilmiy metodlar umumiy ilmiy metodlar eng umumiy ilmiy metodlar bilishning mohiyati, shakllanish va rivojlanish qonuniyatlari, xususiyatlarini bilishning mohiyati, shakllanish va rivojlanish qonuniyatlari, xususiyatlarini o’rganish falsafa tarixida muhim o’rin egallab kelmoqda. inson o’z bilimi tufayli borliq, tabiat, jamiyatni va nihoyat, o’z-o’zini o’zgartiradi. bilishga qaratilgan inson …

4 / 1

jlanish xususiyatlarini o’rganish bilan shug’ullanadi. nazariy bilishning obyekti, subyekti va predmetini bir-biridan farqlash muhim. bilish obyekti. tadqiqotchi-olim, faylasuf, san’atkor va boshqalarning, umuman insonning bilimlar hosil qilish uchun ilmiy faoliyati qaratilgan narsa, xodisa, jarayon, munosabatlar bilish obyektlari hisoblanadi. bilish obyektlari moddiy, ma’naviy, konkret, mavhum, tabiiy va ijtimoiy bo’lishi mumkin. bilish obyektlari eng kichik zarralardan tortib ulkan galaktikagacha bo’lgan borliqni qamrab oladi. bilish obyektlariga asoslanib, bilim sohalari tabiiy, ijtimoiy-gumanitar va texnik fanlarga ajratiladi. bilish subyekti. bilish bilan shug’ullanuvchi kishilar va butun insoniyat bilish subyekti hisoblanadi. ayrim olingan tadqiqotchi-olimlar, ilmiy jamoalar, ilmiy tadqiqot institutlari ham alohida bilish subyektlaridir. ilmiy faoliyat tabiat va jamiyat mohiyatini bilishgagina emas, balki insonning o’ziga ham qaratilishi mumkin. inson va butun insoniyat ayni bir vaqtda ham bilish obyekti, ham bilish subyekti sifatida namoyon bo’ladi. bilishning maqsadi ilmiy bilimlar hosil qilishdangina iborat emas, balki bilish jarayonida hosil qilingan bilimlar vositasida insonning barkamolligiga intilish, tabiat va jamiyatni insoniylashtirish, tabiiy va ijtimoiy …

5 / 1

fanlarni bir-biridan farqlashka imkon beradigan muhim belgidir. bilish darajalarini shartli ravishda: quyi, yo’qori va oliy darajaga ajratish mumkin. bilishning quyi darajasi barcha tirik mavjudotlarga xos bo’lib, xissiy bilish deyiladi. xissiy bilish sezgilar vositasida bilishdir. insonning sezgi a’zolari (ko’rish, eshitish, hid bilish, ta’m bilish, teri sezgisi) boshqa mavjudotlarda bo’lgani singari uning narsalarga xos xususiyat, belgilarini farqlash, tabiiy muhitka moslashish va himoyalanishi uchun yordam beradi. bilishning quyi bosqichida sezgi, idrok, tasavvur, diqqat, xayol tashqi olam to’g’risida muayyan bilimlar hosil qilishga yordam beradi. bilishning yo’qori bosqichi faqat insonlargagina xos bo’lib, aqliy bilish (rasional bilish) deyiladi. agar inson o’z sezgilari yordamida narsa va xodisalarning faqat tashqi xossa va xususiyatlarini bilsa, tafakkur vositasida narsa va xodisalarning ichki mohiyatini bilib oladi. mohiyat hamisha yashirindir, u doimo xodisa sifatida namoyon bo’ladi. har bir xodisada mohiyatning faqat bir tomonigina namoyon bo’ladi. shu boisdan ham xodisa aldamchi va chalg’ituvchidir. binobarin, inson sezgilarining biron bir narsa yoki xodisa to’g’risida bergan …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "imiy bilimlarning asosiy belgilari"

ilmiy bilishning mohiyati va usullari imiy bilimlarning asosiy belgilari reja: kirish 1.bilish nazariyasi. 2.inson bilishining asosiy bosqichlari. 3.ilmiy bilishning mohiyati va usullari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar nurmatov muhammadqodir 106 gurux talabasi kirish inson bilishi nihoyatda ko’p qirrali, murakkkab va ziddiyatli jarayondir. gnoseologiya asosan, bilishning falsafiy muammolarini hal etish bilan shug’ullanadi. har bir tarixiy davr jamiyatning rivojlanish extiyojlaridan kelib chiqib, gnoseologiya oldiga yangi vazifalar qo’yadi. xususan, xvii asr o’rtalarida yevropalik faylasuflar ilmiy bilishning ahamiyati, haqiqiy ilmiy bilishlar hosil qilishning usullarini o’rganish, ilmiy haqiqat mezonini aniqlash bilan shug’ullandilar. tajribaga asoslangan bilimgina haqiqiy bilimdir, dega...

This file contains 1 page in DOCX format (36.7 KB). To download "imiy bilimlarning asosiy belgilari", click the Telegram button on the left.

Tags: imiy bilimlarning asosiy belgil… DOCX 1 page Free download Telegram