iqtisodiyot turlari

PPTX 29 pages 411.4 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 411.4 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish uslubi 1 reja: iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va uslubi 1.iqtisodiyot va uning bosh masalasi 2.iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi. 4.iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va vazifalari 5.iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) 6. fanning ilmiy bilish uslub va usullari 3.iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanish jarayonida vujudga kelgan asosiy g'oyaviy oqimlar. 2 iqtisodiyot- turli-tuman iqtisodiy faoliyatlarni, ishlab chiqarishning muayyan usulini hamda infratuzilmaviy muassasalarini yaxlit qilib birlashtiruvchi iqtisodiy tizim. iqtisodiy faoliyat-insonlarning moddiy va ma'naviy ne'matlarini ishlab chiqarish, iste'molchiga etkazib berish hamda xizmatlar ko'rsatishga qaratilgan, bir-biriga bog'liqlikda amalga oshiriladigan faoliyatlar. iqtisodiyot turlari mikroiqtisodiyot – tovarlar ishlab chiqaruvchi, xizmatlar ko'rsatuvchi va ish bajaruvchi korxona (firma) lar hamda alohida bozorlar mezoiqtisodiyot – hududiy iqtisodiy va yirik tarmoq hamda tarmoqlararo majmualar (harbiy sanoat, agrosanoat majmuasi va h.k.) makroiqtisodiyot – milliy iqtisodiyot va uning alohida yirik sektorlari (davlat sektori, nodavlat sektori va xususiy sektor) megaiqtisodiyot – jahon xo'jaligi va davlatlararo hududiy tuzilmalar …

2 / 29

ovar (xizmat)lar pul vositasida ayriboshlanib, ishlab chiqaruvchidan iste'molchi qo'liga o'tadi. iste'mol -tovar (xizmat)lar pirovard foydalaniladi, ya'ni ular shaxsiy va unumli iste'mol qilinadi infratuzilma turlari: ishlab chiqarish infratuzilmasi ijtimoiy infratuzilma bozor infratuzilmasi qishloq xo'jaligi infratuzilmasi 6 infratuzilma — bu ishlab chiqarish va ayirboshlashni me'yorida amalga oshirish hamda kishilarning turmush kechirishining umumiy shart-sharoitlarini tashkil qiluvchi sohalar. iqtisodiyotning doimiy va bosh masalasi- jamiyat ehtiyojlarining cheksizligi hamda resurslarning cheklanganligidir. iqtisodiyotning asosiy muammosi — bu iqtisodiy resurslar cheklangan sharoitda jamiyatning cheksiz ehtiyojlarini qanday qilib to'laroq qondirib borish mumkinligi to'g'risidagi masaladir 8 iqtisodiyotning asosiy muammosini hal qilish yo'llari iqtisodiy resurslar mikdorini ko'paytirish resurslar unumdorligini oshirish resurslardan foydalanishning turli xil muqobil variantlaridan eng samaralisini tanlash resurslarni samarali uyg'unlashtirish ehtiyojlarini cheklash 9 iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi. milloddan avvalgi davrdagi qadimgi misr, hindiston, xitoy, yunoniston, rim va sharq mutaffakirlari (xammurapi, manu, konfutsiy, ksenifont, platon, aristotel, varran, m.katon, kollumela va boshqalar)ning iqtisodiy qarashlari. ular mehnat taqsimoti, yaratilgan mahsulot taqsimlanishi, …

3 / 29

yatlari, pul va uning vazifalari (yusuf xos hojib) jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy tuzilishi, davlat moliyasi, soliqlarni belgilash tartibi (a. navoiy), insonlarning ishlab chiqarish faoliyati, mehnat va uning jamiyatdagi roli, tovar qiymati va iste'mol qiymati, ayriboshlash jarayoni, tarixiy-ijtimoiy taraqqiyot priptsiplari (ibn xoldun) kabi masalalarga o'z munosabatlarini bildirishgan. 10 iqtisodiyot nazariyasi ko'pgina mamlakatlarda milliy bozorlarning qaror topishi va jahon bozorining vujudga kelishi sharoitida (xvi-xvii asr) iqtisodiy bilim va qarashlarning yaxlit tizimi sifatida «siyosiy iqtisod» nomi bilan mustaqil fan sifatida shakllana boshladi. «siyosiy iqtisod» yunoncha so'zdan olingan bo'lib, «politikos» - ijtimoiy, «oykos» - uy, uy ho'jaligi, «nomos» - qonun degan ma'noni anglatadi. frantsuz iqtisodchisi antuan monkreten (1575-1621y.) birinchi marta «siyosiy iqtisod trakti» (1615 y.) asarida bu fanni ilmiy jihatdan asosladi va u 300 yildan ortiq vaqt davomida shu nom bilan rivojlandi. 11 «iqtisodiyot nazariyasi» fan sifatida shakllanish jarayonida vujudga kelgan asosiy g'oyaviy oqimlar. merkantilizm — jamiyatning boyligi puldan, oltindan iborat bo'lib, u savdoda, «asosan tashqi …

4 / 29

yon deb qarab, ijtimoiy-iqtisodiy formatsiyalar, ularning vujudga kelishi, rivojlanishi va boshqasi bilan almashinishi sabablari to'g'risidagi ta'limotni hamda qo'shimcha qiymat nazariyasini yaratadi. sotsial-utopistlar (a.sen-simon, sharl fure, robert ouen) kapitalizmni tanqid qilib, xususiy mulkchilikni yo'q qilish, ishlab chiqarish, taqsimot va iste'molni qayta tashkil etpsh va adolatli tuzum (industrial jamiyat, garmonik jamiyat, kommunizm) o'rnatish talabi bilan chiqadilar. d.rikardo qiymatning, turli sinflar daromadlari va foydaning yagona manbai mehnat ekanligini ko'rsatadi. sismondi (jon sharl leonard simon de sismondi) kapitalistik iqtisodiy mexanizmni tanqid qilib, siyosiy iqtisod inson baxti yo'lida ijtimoiy mexanizmini takomillashtirishga qaratilgan fan bo'lmog'i lozim, deb ko'rsatadi. a.smit «odamlar boyligining tabiati va sabablari to'g'risida tadqiqot» (1776 i.) asarida talab va taklif asosida shakllanadigan erkin narxlar asosida bozor o'z-o'zini tartibga solishi («ko'rinmas qo'l») g'oyasini ilgari suradi. insonni faollashtiradigan asosiy rag'bat shaxsiy manfaatdir, deb ko'rsatadi. marjinalizm vakillari (marginal-me'yoriy, qo'shilgan) — tovar nafliligi, qo'shilgan mehnat yoki resurs unumdorligining pasayib borishi nazariyalarini ishlab chiqqan. ksyingi tovar nafliligining kamayib borish …

5 / 29

hga, i.shumpetter esa iqtisodiy tizimlar o'zgarishnipg ichki kuchlarini ko'rsatib berishga harakat qilgan hamda iqtisodiyotni harakatga keltiruvchi asosiy kuch tadbirkorlik degan xulosaga kelgan. keynschilik — rivojlangan bozor iqtisodiyotini davlat tomonidan tartibga solib turish zarurligini asoslashga qaratiladi. jon meynard keyns «bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi» (1936 y.) nomli kitobida bunday tartibga solish yalpi talabga hamda shu orkali inflyatsiya va bandlikka ta'sir ko'rsatishini asoslaydi. 13 iqtisodiyot nazariyasidagi yangi oqimlar (xix asr oxiri va xx asr boshlari) neoliberalizm (f.xayek, l.erkard) - davlatning iqtisodiyotga aralashuvini eng kam darajaga keltirishga, xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishga qaratish lozimligini uqtiradi. monetarizm — (m. fridman) iqtisodiyotni boshqarishni pul muomilasini tartibga solish orqali amalga oshirish mumkinligini asoslab beradi. instituttsionalizm- tarafdorlari (t.veblen, j.gelbreyt) fikriga ko'ra xo'jalik yurituvchilar o'rtasidagi munosabatlar nafaqat iqtisodiy balki noiqtisodiy omillar ta'sirida vujudga keladi. shu sababli iqtisodiyotga muassasaviy o'zgarishlar orqali ham ta'sir ko'rsatishi mumkin. 14 neoklassik yo'nalishda yangidan vujudga kelgan oqimlar (xx asrning 50-60-yillaridan boshlab) 15 iqtisodiyot nazariyasi fanining …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyot turlari"

iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish uslubi 1 reja: iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va uslubi 1.iqtisodiyot va uning bosh masalasi 2.iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi. 4.iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va vazifalari 5.iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) 6. fanning ilmiy bilish uslub va usullari 3.iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanish jarayonida vujudga kelgan asosiy g'oyaviy oqimlar. 2 iqtisodiyot- turli-tuman iqtisodiy faoliyatlarni, ishlab chiqarishning muayyan usulini hamda infratuzilmaviy muassasalarini yaxlit qilib birlashtiruvchi iqtisodiy tizim. iqtisodiy faoliyat-insonlarning moddiy va ma'naviy ne'matlarini ishlab chiqarish, iste'molchiga etkazib berish hamda xizmatlar ko'rsatishga qaratilgan, bir...

This file contains 29 pages in PPTX format (411.4 KB). To download "iqtisodiyot turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyot turlari PPTX 29 pages Free download Telegram