qadriyat tushunchasi va uning umumiy tavsifi

DOCX 12 стр. 29,2 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 29,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

qadriyat tushunchasining manosi va uning umumiy tavsifi reja: 1. qadriyat asosiy tushunchasi . 2. qadriyatlar mavzusining tarixiy ildizlari. 3. ijtimoiy taraqqiyot jarayonida qadriyatlarga munosabat. qadriyatlar hamisha muayan faoliyatlar tarzida namoyon bo’lib kishilarning voqelikka bo’lgan munosabatlari mazmunini ifoda etadi hamda ularning fe’l atvorlari, say harakatlari yo’nalishlarini ifodasidir. qadriyatlar mahlum bir xalqning ko’p ming yillik tarixiy- madaniy tajribasi sifatida shakllangan turmush tarzi, tafakkur mahsuli bo’lib, dunyoga kelgan. xalqning azaliy udumlari, urf- odatlari anhanalari insony va milliy mansublik ifodasidir. “qadriyatlar — jamiyatda kishilar o’rtasida obro’ga, ehtiborga, hurmatga, nufuzga, ahamiyatga ega kishilar munosabatlar, holatlar, moddiy narsalar va ma’naviy boyliklar majmuasi”27 degan tahrif berilgan. qadriyatlarni bunday tahriflash uning mohiyatini ancha yorqin ifodalasada, lekin qadriyatlarga berilgan tahriflar ichida o’zining ilmiyligi bilan boshqa tahriflardan ajralib turadi, degan fikrdamiz. bizningcha,umuminsoniy qadriyatlar tushunchasi butun jamiyat ahamiyatiga ega bo’lgan, insoniyatning mavjudligi, o’tmishi, buguni va kelajagini, yashashning asosiy yo’nalishlari, qonun- qoidalarini, talab va tartiblarini, odamlarning eng azaliy orzu-umidlari va ideallarini o’zida …

2 / 12

rkinlik, tinchlik, demokratiya tufayli shakllangan inson baxt-saodati kabi umumijtimoiy mahno va mazmun kashf etadigan qadriyatlardan iborat, deyish mumkin. qadriyatlarni faqat moddiy va ma’naviy boyliklar sifatida tushunish va uni shunday izohlash ham ilmiy nuqtai nazardan to’g’ri emas. demak, «qadriyat» atamasi bizga arabcha «qadri» so’zidan kirib kelgan bo’lib, bu tushuncha «borliq va jamiyatdagi biror bir narsa va hodisaning kishilar o’rtasidagi o’zaro ijtimoiy munosabatlardagi tutgan muhim ahamiyatni ifoda etish uchun qo’llanilmoqda. bu masalaning bir tomoni. uning ikkinchi tomoni shundan iboratki, «qadriyat» so’zi qadim zamonlarda paydo bo’lgan va barcha xalqlar tillarida mavjuddir. demak, bu tushuncha bir necha ming yillik tarixga egadir. faqat bu tushuncha : xx asrlarga kelib, yevropa mamlakatlari falsafasida rivojlantirildi. uning tarixi demokratiya tarixi bilan bog’liqdir. binobarin, yevropa mamlakatlarida ham demokratik jamiyatni barpo etishda qadriyatlarga asoslanish ustuvor bo’lgan. yuqoridagi adabiyotlarning tahlillari shuni ko’rsatadiki, o’tmishdagi barcha ijtimoiy-falsafiy tahlimotlarda qadriyatlarning mohiyati va ularning jamiyat taraqqiyotida tutgan o’rni masalasiga katta ehtibor berishgan. agarda qadimgi dunyo …

3 / 12

sa, bu tushunchaga shu jihatdan taʼrif berishga intilishgan. holbuki q. aksiologiyaga xos kategoriyadir. q.ni aksiologiya nuqtai nazaridan talqin qilish uni kategoriya sifatidagi mohiyati, mazmuni, obyektiv asosi, namoyon boʻlish shakllari va xususiyatlarini oʻrganish imkonini beradi. q. kategoriyasi faqat buyum va narsalarning iqtisodiy qimmatini emas, jamiyat va inson uchun biror ahamiyatga ega boʻlgan voqelikning shakllari, holatlari, narsalar, voqealar, hodisalar. talab va tartiblar va boshqalarning qadrini ifodalash uchun ishlatiladi. ijtimoiy jarayonlar taʼsirida kishilarning qadryatlar toʻgʻrisidagi qarashlari oʻzgarib boradi. tarixiy zaruriyatga qarab goh u, goh bu q. ijtimoiy taraqqiyotning oldingi safiga chiqadi. mas, yurtni yov bosganida — ozodlik, imperiya hukmronligi nihoyasida — istiklol, urush davrida — tinchlik, tutqunlikda — erkinlik, kasal yoki bemorlikda — sihatsalomatlikning qadri oshib ketadi. q.lar ijtimoiytarixiy taraqqiyot mahsuli sifatida oʻz tarixiy ildizi, rivoji, vorislik jihatlariga ega. q.lar mehnat, ishlab chiqarish sohasidagi faoliyat, insonlar oʻrtasidagi munosabatlar uchun foyda keltiradigan narsalar, hodisalar, xattiharakatlar majmuasi sifatida yuzaga kelib, ayrim kishilar, ijtimoiy guruhlar faoliyati, …

4 / 12

? qadriyatlar tug’risidagi fan — aksiologiya (aksio — qadriyat, logos fan, ta`limot ma`nosini anglatadi) falsafaning shu masalani o’rganadigan va u bilan shug’ullanadigan sohasi hisoblanadi. sobiq ittifoq davrida bu tug’rida nihoyatda kam ma`lumotlar bor edi. istiqlol tufayli qadriyatlar tug’risidagi qarashlarimiz shitob bilan o’zgardi. sobiq ittifoqning ilgari ulug’langan partiyaviy-sinfiy qadriyatlari sarobga aylandi, zamona realliklari talablariga javob bera olmay, o’tgan o’n yilliklardan iborat tarix sahifalari bilan birga yopilib ketdi. o’zbekistonda qadriyatlarga e`tibor kuchaydi, uning turli qirralari olim va mutahassislar tomonidan tahlil etilmoqda. qadriyatlar falsafasi — aksiologiyaning ko’pdan-ko’p mavzulari mutahassislarimizning ilmiy izlanishlarida o’ziga xos o’rin tutmoqda. «moziyga qaytib ish qo’rmoq hayrlidir», deb yozgan edi abdulla qodiriy «o’tgan kunlar» romanida. huddi shunday, «qadriyat o’zi nima?» savoliga javob berishdan oldin mavzuning tarixini, qisqa bo’lsa-da, o’rganmoq lozim. busiz qadriyatlarning bugun va kelajakdagi ahamiyatini tushunib bo’lmaydi. qadriyatlar mavzusining tarixi, ildizlari va insoniyatga hos qadrlash tamoyillari shakllanishi uzoq o’tmishga ega. g’arb olimlari bu borada, asosan, yevropa madaniy merosi va …

5 / 12

qshband, ulug’bek, navoiy, mashrab, bedil, behbudiy, avloniy kabi mutafakkirlar ijodida ham bu mavzuning izlari bor, teran qirralari ochilgan. gap ana shu izlarni izlab topishda, ularni unutmaslikda, sayqallab turishda, zamona realliklari nuqtai nazaridan holisona talqin qilishdadir. avlod va ajdodlarimiz yaratgan qadrlash mezonlarining tarixi eng qadimgi naqllar, rivoyatlar, afsona, hikoyat, dostonlarga, ya`ni halq og’zaki ijodi namunalariga borib taqaladi. spitamen, muqanna va jaloliddin manguberdi tug’risidagi asarlarda, alpomish, to’maris va shiroq tug’risidagi afsona va dostonlarda vatanparvarlik, halq va yurt ozodligi uchun fidoyilik kabi ko’plab umuminsoniy qadriyatlar tasvirlangan. ma`naviy merosimizning yorqin namunasi – «avesto» zardo’shtiylikning muqaddas kitobi bo’lganligidan, unda bu dinning qadriyatlar tizimi, qadrlash mezonlari, o’sha davrdagi milliy g’oyalar yorqin ifodalangan. qadrlash tug’risidagi qarashlar rivojida viii-xii asrlar katta ahamiyatga ega. bu davrda arab istilosi amalga oshirilgan, islom hukmron dinga aylangan edi. e`tirof etish kerakki, qur`on va hadislarda ta`riflab berilgan ilohiy qadriyat va qadrlash masalalari halqimiz tarixi va madaniyatiga ta`sir ko’rsatgan. shu bilan birga, arab istilosi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadriyat tushunchasi va uning umumiy tavsifi"

qadriyat tushunchasining manosi va uning umumiy tavsifi reja: 1. qadriyat asosiy tushunchasi . 2. qadriyatlar mavzusining tarixiy ildizlari. 3. ijtimoiy taraqqiyot jarayonida qadriyatlarga munosabat. qadriyatlar hamisha muayan faoliyatlar tarzida namoyon bo’lib kishilarning voqelikka bo’lgan munosabatlari mazmunini ifoda etadi hamda ularning fe’l atvorlari, say harakatlari yo’nalishlarini ifodasidir. qadriyatlar mahlum bir xalqning ko’p ming yillik tarixiy- madaniy tajribasi sifatida shakllangan turmush tarzi, tafakkur mahsuli bo’lib, dunyoga kelgan. xalqning azaliy udumlari, urf- odatlari anhanalari insony va milliy mansublik ifodasidir. “qadriyatlar — jamiyatda kishilar o’rtasida obro’ga, ehtiborga, hurmatga, nufuzga, ahamiyatga ega kishilar munosabatlar, holatlar, moddiy narsalar va ma’...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (29,2 КБ). Чтобы скачать "qadriyat tushunchasi va uning umumiy tavsifi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadriyat tushunchasi va uning u… DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram