ishlab chiqarish nazariyasi

DOCX 23 pages 1.4 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

mavzu: ishlab chiqarish nazariyasi reja: 1. ishlab chiqarish va ishlab chiqarish f unksiyasi mahsulot ishlab chiqarishni ta’minlaydigan resurslar miqdorini aniqlash, 2. cheklangan mablag'da maksimal ishlab chiqaruvchi muvozanati. 3. masshtab samarasi. 1. ishlab chiqarish va ishlab chiqarish funksiyasi ishlab chiqarish - korxonalarining asosiy faoliyati turi bo‘lib, bu jaraѐn cheklangan resurslardan foydalangan holda amalga oshiriladi. ishlab chiqariladigan mahsulot miqdori, ushbu tovarlarni ishlab chiqarish uchun sarflanadigan resurslar hajmidan va ishlab chiqarishda foydalanilaѐtgan texnologiyaning holati va darajasiga bog‘liqdir. ishlab chiqarish - bu kerakli mahsulotlarni tayѐrlash uchun ishchi kuchidan, uskuna va texnologiyadan, tabiiy resurslardan hamda materiallardan ma’lum miqdordagi kombinatsiyada foydalanish jaraѐnidir. masalan, o‘z ustaxonasiga ega bo‘lgan shaxs stol ishlab chiqarish uchun ishchi kuchidan, xom ashѐ sifatida taxta, temir, arra va boshqa uskunalarga sarflangan kapitaldan foydalanadi. ishlab chiqarish omillarini yiriklashgan uch guruhga bo‘lib qarash mumkin: mehnat, kapital va materiallar. masalan, mehnat ishlab chiqarish omili sifatida malakali mehnatni (payvandchi, buxgalter, elektr ustasi), malakasiz mehnatni (har xil ishchilar) …

2 / 23

limlardir. ma’lumki, texnologiyaning takomillashuvi fanda va texnikadagi yangi yutuqlarning ishlab chiqarish jaraѐniga joriy qilish orqali boradi. yangi texnologiya yangi ishlab chiqarish usullaridan foydalanishni, yangi mashina va mexanizmlardan yanada yuqori malakaga ega bo‘lgan mehnatdan foydalanishni taqozo qiladi. yangi texnologiya yangi turdagi mahsulotlarni yaratishga ѐrdam beradi. yangi texnologiya mahsulot sifatini oshirishga, ish sharoitlarini yaxshilashga, berilgan resurslar miqdori o‘zgarmaganda ishlab chiqariladigan mahsulot miqdorini oshirishga, xarajatlarni kamaytirishga olib keladi. ishlab chiqarish funksiyasi. sarflanadigan ishlab chiqarish omillari miqdori bilan, ushbu omillardan foydalangan holda maksimal ishlab chiqariladigan mahsulot miqdori o‘rtasidagi bog‘liqlikni ishlab chiqarish funksiyasi orqali ifodalash mumkin. ishlab chiqarish funksiyasi foydalaniladigan har bir ishlab chiqarish omillari sarfi majmuasidan maksimal q miqdorda mahsulot ishlab chiqarishni ko‘rsatadi. agar omillar majmuasi sarfi kapital, mehnat va materiallardan iborat bo‘lsa, ishlab chiqarish funksiyasi quyidagi ko‘rinishda bo‘lishi mumkin: qf(k,l,m), (1) bu yerda q- berilgan texnologiyada maksimal ishlab chiqariladigan mahsulot miqdori; k - kapital; l - mehnat; m - materiallar. agar ishlab chiqarish …

3 / 23

ishlab chiqarish ko‘proq qo‘l mehnatiga asoslangan bo‘lsa (masalan, nonni qo‘l mehnati asosida ishlab chiqarilsa), u holda ishlab chiqarish funksiyasini faqat sarflangan mehnatga bog‘liq ravishda ѐzish mumkin: qf(l). agar mahsulot ishlab chiqarishda ko‘proq kapital ishtirok etsa, ya’ni mahsulot ishlab chiqarish yuqori kapital sig‘imiga ega bo‘lsa, ishlab chiqarish funksiyasini qf(k) ko‘rinishida ѐzish mumkin. ta’kidlash joizki, (1) va (2) tenglamalar ishlab chiqarishning ma’lum texnologiyasida qo‘llanilishi mumkin. agar texnologiya o‘zgarsa, ya’ni yangi texnologiya qo‘llansa, mahsulot ishlab chiqarish hajmi resurslar hajmi o‘zgarmaganda ham o‘sishi mumkin. izokvantalar. ishlab chiqarishda faqat ikkita omil - mehnat va kapitaldan foydalaniladigan ishlab chiqarishni qaraymiz. faraz qilaylik, mebel ishlab chiqarish sexida mavjud texnologiya asosida sarflanadigan kapital va mehnatning ma’lum nisbatlari kombinatsiyasida stul ishlab chiqarilmoqda. quyidagi 1-jadvalda har xil resurslar sarflari kombinatsiyasida maksimal ishlab chiqariladigan mahsulot miqdori keltirilgan. 1-jadval. omillar sarfining har xil miqdoriy tarkibida ishlab chiqarilgan mahsulotlar miqdori kapital sarfi mehnat sarfi, (soatlarda) 1 2 3 4 5 1 30 50 …

4 / 23

rmay, kapital sarfi oshib borishiga ko‘ra stul ishlab chiqarish hajmi ham oshib boraѐtganligini ko‘ramiz. 1-jadvalda keltirilgan mahsulot ishlab chiqarish ko‘rsatkichlarini grafikda ham tasvirlash mumkin (1-rasm). kapital sarfi 5 4 3 2 1 m c a d n e t b 1 2 3 4 5 f q3=100 q2=80 q1=60 mehnat sarfi 1- rasm. ishlab chiqarish omillari sarfi o‘zgarishiga ko‘ra stul ishlab chiqarish grafigi. rasmda keltirilgan q1 egri chizig‘i 60 dona stul ishlab chiqarishni ta’minlaydigan kapital va mehnat sarflari kombinatsiyalarini ifodalaydi. q2egri chizig‘i 80 dona stul ishlab chiqarish uchun sarflanadigan kapital va mehnat sarflari kombinatsiyalarini, q3 egri chizig‘i esa 100 dona stul ishlab chiqarish uchun sarflanadigan resurslar sarflari kombinatsiyalarini ifodalaydi. rasmdagi q1, q2 va q3 egri chiziqlarga izokvantalar deyiladi. izokvanta - bu bir xil hajmdagi mahsulotni ishlab chiqarishni ta’minlaydigan ishlab chiqarish omillari sarflari kombinatsiyalarini ifodalovchi egri chiziqdir. demak, 1-rasmda uchta izokvanta tasvirlangan q1, q2 va q3. grafikning gorizontal o‘qi bo‘yicha mehnat …

5 / 23

joylashgani uchun unga to‘g‘ri keladigan ishlab chiqarish hajmi q2nikidan ko‘proq. q2izokvanta esa q1 ga nisbatan o‘ngroq va yuqoriroqda joylashgani uchun unga to‘g‘ri keladigan ishlab chiqarish hajmi q2nikidan ko‘proq. demak, izokvantalar chapdan o‘ngga va yuqoriga qarab joylashib borsa, ularga to‘g‘ri keladigan ishlab chiqarish hajmi ham mos holda oshib boradi. 1-rasmdagi izokvantalar uchun q1q2q3 deb ѐzishimiz mumkin. izokvantalarni bunday tartibda joylashishini ikkita omildan, ya’ni mehnat va kapital sarflariga bog‘liq ishlab chiqarish funksiyasi ѐrdamida ko‘rib chiqamiz. quyidagi ishlab chiqarish funksiyasi berilgan bo‘lsin: qfl,k (1) (1)-funksiyaning uch o‘lchovli fazodagi grafigi quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi (2- rasm). q q’3 q’2 q’1 k 0 q3 q2 q1 l 2-rasm. ishlab chiqarish funksiyasi grafigi va uning q1, q2 va q3 darajadagi chiziqlari. rasmda (1) ishlab chiqarish funksiyasi grafigi berilgan, u yarmi kesilgan qozonni eslatadi. q1',q2',q3' lar funksiyaning ma’lum qiymatlari bo‘lib, ular funksiyaning daraja chiziqlari deyiladi. bu yerda funksiyaning daraja chiziqlariga to‘g‘ri keluvchi mahsulot ishlab chiqarish hajmlari quyidagi tengsizlikni …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish nazariyasi"

mavzu: ishlab chiqarish nazariyasi reja: 1. ishlab chiqarish va ishlab chiqarish f unksiyasi mahsulot ishlab chiqarishni ta’minlaydigan resurslar miqdorini aniqlash, 2. cheklangan mablag'da maksimal ishlab chiqaruvchi muvozanati. 3. masshtab samarasi. 1. ishlab chiqarish va ishlab chiqarish funksiyasi ishlab chiqarish - korxonalarining asosiy faoliyati turi bo‘lib, bu jaraѐn cheklangan resurslardan foydalangan holda amalga oshiriladi. ishlab chiqariladigan mahsulot miqdori, ushbu tovarlarni ishlab chiqarish uchun sarflanadigan resurslar hajmidan va ishlab chiqarishda foydalanilaѐtgan texnologiyaning holati va darajasiga bog‘liqdir. ishlab chiqarish - bu kerakli mahsulotlarni tayѐrlash uchun ishchi kuchidan, uskuna va texnologiyadan, tabiiy resurslardan hamda materiallardan ma’lum miqdordag...

This file contains 23 pages in DOCX format (1.4 MB). To download "ishlab chiqarish nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish nazariyasi DOCX 23 pages Free download Telegram