yarim o’tkazgich materiallarining kristall panjarasi

DOC 18 pages 353.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 353.5 KB

File type DOC

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu: yarim o’tkazgich materiallarining kristall panjarasi reja: kirish 1) yarim o’tkazgich materiallarining kristall panjarasi 2) yarim o’tkazgich elektr xossalari 3) kristal yarimo’tkazgichlarda nuqsonlar x u l o s a adabiyotlar kirish yarimo’tkazgich ajoyib xossalari namoyon bo'ladigan sifatli moddalar olish texnologiyasi hozirgi zamon sanoati tizimida katta va muhim o'rin yarimo'tkazgichlarning turlari tutadi.yarimo'tkazgichlar va ular bilan birga ishlatiladigan boshqa moddalar yetarli darajada toza bo'lishi zarur. bu maqsadda bir necha bosqichli toza moddalar sanoati barpo qilingan, tuzilishi mukammal bo'lgan kristallar o'stirish usullari ishlab chiqilgan. shunday toza, mukammal moddalar asosida turli xizmatlarni bajaradigan elektron asboblar,qurilmalar, mikrosxernalar tayyorlanadi va ular amalda juda keng miqyosda qo'llanadi.shunday ekan yarimo’tkazgichlar haqida ularning xossalari va kristallarini o’rganish ancha muhim. kurs ishining dolzarbligi: hozirgi zamonda nanotexnologiyalar keng qullanilmoqda,bu nanotexnologoyalarni asosiga shubxasiz yarimo’tkazgichlarsiz tasavvur qila olmaymiz.shunday ekan yarimo’tkazgichlarni o’rganish,ularni tuzilishi, xossalari,kristall panjarasi strukturasi haqida bizga tasavvur uyg’otadi, bu esa bizga zamonaviy texnologiyalarni urganishimizga yordan beradi. maqsad va va’zifalari:yarim o’tkazgichlar asosida ishlaydigan, …

2 / 18

qachon charchamanglar, deb aymoqchiman. o’rganish, intilish hech qachon ayb sanalmaydi. nimanidir bilmasang, uni o’rganish zarur. avvalambor, endi hayotga kirib kelayotgan yoshlarga nima lozim? o’rganish, o’rganish va yana bir bor o’rganish kerak. kasb o’rgangan, ilm o’rgangan kishi, o’zbekona aytganda hech qachon kam bo’lmaydi. “ ,,agar biz o’z vaqtida uzoqni ko’zlab, katta umid bilan hayotga kirib kelayotgan yoshlarimizning chuqur bilim va kasb – hunar egallashi uchun zamin yaratmasak, ularni zamon talab qiladigan mutaxasis kadrlar etib tayyorlamasak, bugungi kunda, butun dunyoni qamrab olgan moliyaviy iqtisodiy inqiroz davrida yurtimizda tinchlikni saqlab, iqtisodiyotimizning barqaror o’sish sur’atlarini taminlashga, ayni shunday og’ir sharoitda xalqimiz hayotining tobora yuksalishiga erisha olarmidik. yo’q, albatta. “ shunday ekan biz yoshlar bizga yaratilgan imkoniyatlardan unumli foydalangan holda o’qib izlanishimiz va olgan bilimlarimizni amalda qo’llay olishimiz kerak. 1. yarim o’tkazgich materiallarining kristall panjarasi elektron texnikasida ishlatiladigan kopchilik yarimo’tkazgich materiallar kristall tuzilshga ega. yarimo’tkazgichning kristall tuzilishi naqadar mukammalligi, unda turli nuqsonlarning bor yoki yo’qligi …

3 / 18

’rnashgan to’rttadan atom bilan o’ralgan holatda turadi. atomlarning kristall panjarada ana shunday tarzda mustahkam joylashgan nuqtalari kristall panjaraning tugunlari deyiladi. bu atomlarning har birini alohida qarasak, ular elektrik jihatdan betaraf bo’ladi. lekin shunga qaramasdan atomlar o’zaro yetarlicha bog’lanish kuchi bilan tortishib, o’z joylarida mustahkam turadi. xo’sh, bu qanday kuch ekan( bu kuch kristall panjarani tashkil qiluvchi atomlarning valent elektronlari vositasida yuzaga keluvchi kimyoviy bog’lanish kuchidir. u odatda kovalent kuch deb yuritiladi. ma’lumki, biz tahlil qilayotgan kremniy, germaniy va uglerod atomlari to’rt valentli bo’lib, to’rttadan valent elektronlarga ega. demak, bunday atomlar bir vaqtda to’rtta atom bilan kovalent bog’lanish hosil qilishi mumkin. 1.2-rasm kovalent bog’lanishni yuzaga keltiradigan asosiy sabab bu o’zaro almashinish tahsiridir. albatta, bu turdagi o’zaro tahsir kvantmexanik tabiatga ega. ikki atom orasida ushbu almashinish o’zaro tahsiri yuzaga kelishi uchun ularning valent elektronlari qobiqlari qisman bo’lsa ham ustma-ust tushmog’i kerak. boshqacha aytganda, bu elektronlar ikkala atomga tegishli, ya’ni umumlashgan bo’lib qolishi …

4 / 18

tahkidlash lozimki, kristall panjarada kovalent bog’lanishni hosil qilishda faqat valent elektronlar qatnashadi, xolos. ya’ni, atomning qolgan barcha ichki elektronlari o’z yadrolari ta’sirida qolib, bunday bog’lanishda ishtirok etmaydi. kremniy (si) va germaniy (ge) kristallari olmos panjarasiga ega bo'ladi, olmos panjarasi esa, katta (fazoviy) diagonali bo'yicha uning ¼ qismi qadar bir-biriga nisbatan siijigan ikkita oddiy, yoqlama markazlangan kub panjara yig'masidan iborat.ko'pchilik yarimo'tkazgich birikmalar (masalan, gaas va gap) sfalerit tuzilishiga ega bo'ladi. uning olmos tuzilishidan yagona farqi shundaki, olmos panjarasi ikkita oddiy panjaradan tuziigan, ulaming tugunlariga bir element atomlari joylashgan, sfalerit tuzilishida esa uni tashkil etgan ikki oddiy panjaradan birida bir elementning, ikkinchisida boshqaelementning atomlari joylashgan bo'ladi.tugunlarda olmos panjarasida bir xii atomlar joylashadi, sfalerit panjarasida esa bir tugunlarida bir xil atomlar, ikkinchi tugunlarida esa boshqa xil atomlar joylashadi. 2.yarim o’tkazgich elektr xossalari yarimo’tkazgichlar – moddaning ajoyib turi bo’lib, ular o’ziga xos xossalari bilan boshqalardan yaqqol ajralib turadi. umuman olganda, elektrik o’tkazuvchanligiga qarab moddalar …

5 / 18

ususiyati – ular elektrik o’tkazuvchanligining temperaturaga o’tasezgirligidir. bunday bog’lanishni quyidagicha ifodalash mumkin: (=v∙ex’(-wa / kt) bu yerda, (- berilgan t- temperaturadagi elektrik o’tkazuvchanlik, v- o’zgarmas doimiy, wa – zaryad tashuvchilarning faollanish energiyasi, k - boltsman doimiysi, t- mutlaq temperatura. chunonchi, yarimo’tkazgichning temperaturasi 10c ga o’zgarganda uning elektrik o’tkazuvchanligi 5-6( ga o’zgarishi mumkin. juda ko’plab yarimo’tkazgichlarga va ular asosida yasalgan asboblarga yorug’lik, ionlovchi nurlar va shu kabilarning ta’sirlari ham elektrik o’tkazuvchanlikning keskin o’zgarishiga olib keladi. bunga turli yarimo’tkazgich detektorlarni, yorug’lik diodlarini, yorug’lik rezistorlarini va qator boshqa asboblarni ham misol qilib ko’rsatish mumkin. shuni eslatib o’tish joizki, yarimo’tkazuvchanlik xossasi faqat qattiq jismlargagina xos bo’lmay, suyuq holatdagi organik birikmalardan iborat shishasimon, amorf tuzilishga ega bo’lgan yarimo’tkazgichlar ham shunday xossalarga egadirlar. ular o’zlarining bir qator ma’lum kamchiliklari tufayli hozirch atexnikada keng tatbiq qilinganicha yo’q. qattiq jismlardan yarimo’tkazgich xossasiga ega bo’lgan moddalar qatoriga juda kop turli moddalar, masalan, kremniy, germaniy, bor, olmos, fosfor, oltingugurt, selen, …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yarim o’tkazgich materiallarining kristall panjarasi"

mavzu: yarim o’tkazgich materiallarining kristall panjarasi reja: kirish 1) yarim o’tkazgich materiallarining kristall panjarasi 2) yarim o’tkazgich elektr xossalari 3) kristal yarimo’tkazgichlarda nuqsonlar x u l o s a adabiyotlar kirish yarimo’tkazgich ajoyib xossalari namoyon bo'ladigan sifatli moddalar olish texnologiyasi hozirgi zamon sanoati tizimida katta va muhim o'rin yarimo'tkazgichlarning turlari tutadi.yarimo'tkazgichlar va ular bilan birga ishlatiladigan boshqa moddalar yetarli darajada toza bo'lishi zarur. bu maqsadda bir necha bosqichli toza moddalar sanoati barpo qilingan, tuzilishi mukammal bo'lgan kristallar o'stirish usullari ishlab chiqilgan. shunday toza, mukammal moddalar asosida turli xizmatlarni bajaradigan elektron asboblar,qurilmalar, mikrosxernalar tayyorlanadi v...

This file contains 18 pages in DOC format (353.5 KB). To download "yarim o’tkazgich materiallarining kristall panjarasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yarim o’tkazgich materiallarini… DOC 18 pages Free download Telegram