tunnel effekti va uni tushuntirish

PPTX 21 pages 1.1 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

powerpoint presentation termiz davlat universiteti kimyo va texnologiya fakulteti kimyo ta’lim yo’nalishi 2-bosqich 203-guruh talabasi hayitov suhrobning modda tuzilishi fanidan tayyorlagan taqdimoti tunnel effekti va uni tushuntirish plan: 1.tunnel effekt 2.kvant tunnellash 3.skanerlovchi tunnel tunnel effekti va uni tushuntirish tunnel effekt—mikrozarralar (elektron, atom va boshqalar) ning potensial toʻsiq (zarraning potensial energiyasi uning toʻliq energiyasidan katta bulgan soha)dan utish xrdisasi. tunnel effekt toʻsiq sohasida zarra impulyelari (va energiyalari)ning sochilishi deb tushuntirish mumkin bulgan kvant effektidir. kvant tabiatga ega bulgan mikrozarraning tuliq energiyasi potensial energiyasidan kichik bulsada, uning toʻsiqdan oʻtish ehtimolligi noldan katta zarralarningtoʻlqin xossalariga asoslangan. agar mikrozarra kengligi g boʻlgan potensial urada v tezlik bilan harakatlansa, u har sekundda urtacha vgʻr marta ura devoriga yakinlashadi. tunnel effekt toʻsiqning shaffoflik koeffitsiyenti bilan izoxlanib, uning sodir boʻlish ehtimolligi igʻr kattalikning toʻsiqning shaffoflik koeffitsiyenta d ga koʻpaytmasiga teng . d potensial toʻsiqning kengligi va balandligiga bogʻliq boʻlib, toʻsiqdan oʻtgan zarralar sonining toʻsiqqa ichkaridan urilayotgan …

2 / 21

uchun yetarli energiyaga ega emas. biroq, kvant mexanikasi qonunlariga ko‘ra, koptokcha ehtimoliylikning uyqash to‘lqinlari sifatida tasavvur qilinadi va kvant fizikasiga ko‘ra, koptokchada devor orqali qo‘shni xonaga o‘tib ketish uchun juda oz bo‘lsa-da, harholda imkoniyat bor. geyzenbergning noaniqliklar nisbatlari tamoyilini energiyaga tadbiq qilish qoidalariga asosan, koptokni tashkil qiluvchi zarrachalar devorni tashkil qiluvchi zarrachalar orqali tunneldan o‘tgandek o‘tib ketishi ehtimoldan holi emas. ushbu nisbatga ko‘ra, zarracha muayyan vaqt momentida muayyan energiya miqdoriga ega bo‘ladi deb aniq aytishning iloji yo‘q. o‘ta kichik vaqt birliklari miqyosida, zarracha energiyasi sezilarli darajada fluktuatsiyalanishi mumkin va natijada, u devor to‘sig‘ini yengib o‘tish uchun yetarli qiymatga ega bo‘lib qolishi mumkin. bu satrlarni o‘qib, siz xuddi ertak eshitayotgandek, yoki, bo‘lmag‘ur gaplarni o‘qiyotgandek ensangiz qotishi tabiiy. bu faqat-sizningkvant fizikasidan yaxshi xabardor emasligingiz tufaylidir. aslida, tabiatda bu tarzdagi kvant tunnellash effekti allaqachon mavjud va u hozirda sizning qo‘l ostingizda ham ro‘y bermoqda desam, - hayratda qolmang. masalan,tranzistorlarda elektronlar ushbu elektron uskunaning …

3 / 21

a tunnellanish hodisasi o‘tkazgich yuzalarning mikroskopik relyefini kuzatish imkoni beradi. bunday mikroskopda juda ingichka va o‘tkirigna (zond) qo‘llaniladi va ushbu igna va tekshirilayotgan namuna orasida tunnel toki oqadi. biokimyo va mikrobiologiyada ham, tunnel effekti fermentlar tomonidan ayrim reaksiyalarni qanday katalizlanishi mexanizmlarini o‘rganish uchun qo‘llaniladi. albatta, maqola boshida keltirilgan misol-koptokchaning devor orqali qo‘shni xonaga o‘tib ketishi-favqulodda oz ehtimollikka ega va makroskopik miqyosda deyarli imkonsiz. tunnellanish faqat subatom miqyoslarida ro‘y beradi va bizning olamimizda amaldayuz berishi ehtimolligi favqulodda darajada oz. sizning devor orqali yotoqxonadan oshxonaga o‘tib ketishingiz ehtimoli garchi yo‘q darajada kam bo‘lsa-da, harholda kvant fizikasi doirasida bunday ehtimollik istisno qilinmaydi. lekin, agar siz koptokchanihar soniyada bir martadan devorga otib tursangiz, sizda, butun koinot paydo bo‘lgandan buyon o‘tgan vaqtdan (?13,7 milliard yil) ham ko‘proq vaqt sarflash orqaligina, koptokchani devor orqali tunnellab yuborish imkoni paydo bo‘ladi. tunnel effektini tasvirlash uchun potensial to`siqning shaffoflik koeffitsenti tushunchasi kiritilgan. shaffoflik koeffitsentini topish uchun xuddi optikadagidek to`siqdan …

4 / 21

lgan. zarrachaning energiyasi ek+u(x) bo`lsa, u(x)>e bo`lganda ek u-e ), zarracha to`siqdan o`tib ketadi. bu hodisa fizikada tunnel effekt deb ataladi.zarrachalarni potensial to`siq orqalio`tishi ko`p tajribalarda tasdiqlandi. masalan, metallarda elektronlarning sovuq emissiya hodisasi kuzatiladi. elektron metaldanvakuumga chiqishi uchun, ya`ni vakuum bilan metall chegarasidagipotensial sakrashni engishi uchun, unga juda katta elektr maydoni ta`sir etish kerak. lekin tunnel effekti tufayli yuz barovar kichik elektr maydoni ta`sirida ham metallarda elektronlar emissiyasi sodir bo`laveradi. qattiq jismlar fizikasida metallbilan yarim o`tkazgich, yarim o`tkazgich bilan yarim o`tkazgich chegarasidan elektr tokini o`tish qonuniyati ham ko`p hollarda shu tunnel effekti bilan tushintiriladi. image2.png image3.png image4.png

5 / 21

tunnel effekti va uni tushuntirish - Page 5

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tunnel effekti va uni tushuntirish"

powerpoint presentation termiz davlat universiteti kimyo va texnologiya fakulteti kimyo ta’lim yo’nalishi 2-bosqich 203-guruh talabasi hayitov suhrobning modda tuzilishi fanidan tayyorlagan taqdimoti tunnel effekti va uni tushuntirish plan: 1.tunnel effekt 2.kvant tunnellash 3.skanerlovchi tunnel tunnel effekti va uni tushuntirish tunnel effekt—mikrozarralar (elektron, atom va boshqalar) ning potensial toʻsiq (zarraning potensial energiyasi uning toʻliq energiyasidan katta bulgan soha)dan utish xrdisasi. tunnel effekt toʻsiq sohasida zarra impulyelari (va energiyalari)ning sochilishi deb tushuntirish mumkin bulgan kvant effektidir. kvant tabiatga ega bulgan mikrozarraning tuliq energiyasi potensial energiyasidan kichik bulsada, uning toʻsiqdan oʻtish ehtimolligi noldan katta zarralarningto...

This file contains 21 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "tunnel effekti va uni tushuntirish", click the Telegram button on the left.

Tags: tunnel effekti va uni tushuntir… PPTX 21 pages Free download Telegram