raqamli hisoblash mashinasi

PPTX 10 pages 3.0 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

powerpoint presentation mashina amallari arifmetik mantiqiy jo'natish o'tish kiritish chiqarish va sistema amallari raqamli hisoblash mashinasi—amallar raqamli kodpar yordamida bajariladigan elektron hisoblash mashinasi. unda qoʻshish, ayirish, koʻpaytirish va boʻlish amallaridan tashqari, mantiqiy amallar ham bajariladi. raqamli hisoblash mashinasi m.da misol yechish uchun, albatta, dastur tuziladi. mashina amallarni zarur komandalar orqali maʼlum tartibda avtomatik ravishda yechadi. tuzilgan dastur perforatsion (teshikteshik)lenta, magnit lenta va boshqalarga shartli kod bilan yozilgan holda maxsus (kirituvchi) qurilma yerdamida mashinaga kiritiladi. umuman raqamli hisoblash mashinasi m. arifmetik qurilma, xotira qurilmasi, boshqarish qurilmasi va natija chiqaruvchi qurilmadan iborat. arifmetik qurilma, asosan, qoʻshish, ayirish, koʻpaytirish, boʻlish va mantiqiy amallarni bajarish uchun, xotira qurilmasi sonlar va komandalarni saklash uchun qoʻllaniladi. boshqarish qurilmasi mashinaning bir meʼyorda ishlashini taʼminlaydi. agar mashina notoʻgʻri ishlasa, uni tezdatoʻxtatadi, mashina ishini doimo nazorat qilib turadi. natija chiqaruvchi qurilma olingan natijalarni qogʻozga turli qurilmalar yerdamida qayd qilib boradi. raqamli hisoblash mashinasi m.da tranzistorlar va integral sxemalar ishlatiladi. …

2 / 10

larni qo’shish amalini bajaruvchi hisoblash sxemasi bo’lib, mashinaning ikkilangan so’ziga oid razryadlik darajasiga ega. uzunligi turlicha bo’lgan tez ishlovchi xotira registrlari: 1-registr (pr1) ikkilangan so’z, 2-registr (pr2) esa bitta so’zga oid razryadlik darajasiga ega. operatsiya bajarilayotgan paytda pr1 ichida operatsiyada ishtirok etayotgan birinchi son, operatsiya yakuniga etgach–natija joylashadi; pr2 ichida esa operatsiyada ishtirok etayotgan ikkinchi son joylashib, operatsiya yakuniga etgach, uning ichidagi axborot o’zgarmay qoladi. 1-registr axborotni ma’lumotlarning kodli shinasidan olishi va xuddi shu shinasi orqali uzatishi mumkin. boshqaruv sxemasi yo’riqlarning kodli shinasi orqali boshqaruv qurilmasidan boshqaruv signallarini qabul qilib, registrlar va amq summatori ishini boshqarish uchun mo’ljallangan signallarga aylantiradi. amq arifmetik (q,–, *, :) operatsiyalarni faqat so’nggi razryaddan so’ng qayd etilgan vergulli ikkilik axborotga, ya’ni faqat butun ikkilik sonlarga nisbatan bajaradi. o’zgaruvchan vergulli ikkilik sonlar hamda ikkilik-kodlashgan o’nli sonlarga nisbatan operatsiyalar ijrosi matematik soprotsessor yoki maxsus tuzilgan dasturlar jalb etilgan tarzda bajariladi. ehmlarda tashqi qurilmalar (òq) axborotning katta hajmini …

3 / 10

tashkil etishning ikki asosiy usuli ishlatiladi: dasturli boshqariladigan uzatish va xotiradan bevosita foydalanish. ma’lumotlarni dasturli boshqariladigan uzatish (4.1-rasm) protsessorning bevosita ishtirokida va boshqaruvida amalga oshiriladi. bunda protsessor maxsus kiritish-chiqarish qism dasturini bajaradi. xotira va tashqi qurilma o‘rtasidagi ma’lumotlar protsessor orqali o‘tadi. ma’lumotlarni dasturli boshqariladigan uzatishga protsessor ushbu amal bajarilish mobaynida masala yechilishining asosiy dasturidan chalg‘iydi. natijada, ma’lumotlarni dasturli bajariladigan uzatish ishlatilganda, hisoblash mashinasining unumdorligi pasayadi. xotiradan bevosita foydalanish xbf (4.1-rasm) ma’lumotlar blokini tez kiritish- chiqarish va protsessorni qisman ozod etish uchun ishlatiladi. boshqacha aytganda, ma’lumotlarni uzatishni tashkil etishning bu usuli protsessorga bog‘liq bo‘lmagan holda asosiy xotira bilan tashqi qurilma o‘rtasida aloqaniva ma’lumotlarni uzatishni ta’minlaydi. shunday qilib, xotiradan bevosita foydalanish, protsessor (mikroprotsessor)ni kiritish-chiqarish amalini bajarishdan qisman ozod etib, ehm yoki mikroehmning unumdorligini oshishiga imkon tug‘diradi. xotiradan bevosita foydalanish usulida ma’lumotlarni almashinishning yuqori tezkorligiga almashinuvni boshqarishda dastur vositalaridan emas, balki apparatura vositalaridan—kontrollerlardan foydalanish evaziga erishiladi. image2.png image3.png image4.png

4 / 10

5 / 10

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqamli hisoblash mashinasi"

powerpoint presentation mashina amallari arifmetik mantiqiy jo'natish o'tish kiritish chiqarish va sistema amallari raqamli hisoblash mashinasi—amallar raqamli kodpar yordamida bajariladigan elektron hisoblash mashinasi. unda qoʻshish, ayirish, koʻpaytirish va boʻlish amallaridan tashqari, mantiqiy amallar ham bajariladi. raqamli hisoblash mashinasi m.da misol yechish uchun, albatta, dastur tuziladi. mashina amallarni zarur komandalar orqali maʼlum tartibda avtomatik ravishda yechadi. tuzilgan dastur perforatsion (teshikteshik)lenta, magnit lenta va boshqalarga shartli kod bilan yozilgan holda maxsus (kirituvchi) qurilma yerdamida mashinaga kiritiladi. umuman raqamli hisoblash mashinasi m. arifmetik qurilma, xotira qurilmasi, boshqarish qurilmasi va natija chiqaruvchi qurilmadan iborat. ar...

This file contains 10 pages in PPTX format (3.0 MB). To download "raqamli hisoblash mashinasi", click the Telegram button on the left.

Tags: raqamli hisoblash mashinasi PPTX 10 pages Free download Telegram